II SA/Go 163/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M.R. na pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [..] r., nr pismo [..] w przedmiocie wypłaty równoważnika pieniężnego z tytułu dojazdu do miejsca pełnienia służby postanawia: odrzucić skargę. Skarżąca M. R. na podstawie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (organ) z dnia [...] marca 2021 r. pełni służbę w Oddziale Celnym Urzędu Celno-Skarbowego w [...]. Ze względu na jej zamieszkiwanie w miejscowości oddalonej od miejsca pełnienia służby o ponad 30 km skarżąca comiesięcznie składa do organu wniosek o wypłatę równoważnika z tytułu dojazdu do miejsca pełnienia służby. W dniu [...] stycznia 2024 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek (za miesiąc grudzień 2023 r.)wskazując, że dojeżdża do miejsca służby prywatnym samochodem i podając w nim dni służby (wykaz) oraz ceny biletów środkami komunikacji publicznej na trasie dojazdu. Pismem z dnia [...] stycznia 2024 r. organ poinformował skarżącą, że w jego ocenie trasa dojazdu z miejscowościzamieszkania do miejsca pełnienia służby nie jest obsługiwana przez środkikomunikacji publicznej, wobec czego przysługujący równoważnik za przejazd został jej wyliczony na podstawie najniższej ceny biletu jednorazowego w klasie drugiej pociągu osobowego w regionie na trasie o długości odpowiadającej najkrótszej odległości drogą publiczną od granic administracyjnych miejscowości zamieszkania do granic administracyjnych miejscowościpełnienia służby. Na to pismo, doręczone skarżącej dnia [...] lutego 2024 r., wniosła ona dnia [...] lutego 2024 r. skargę do tutejszego sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego "pisma/decyzji jako naruszającej przepisy prawa". W treści skargi podniosła, że kwota wypłaconego jej za poprzedni miesiąc równoważnika za dojazd na tej samej trasie (listopad 2023 r.) była znacznie wyższa, a podane w piśmie z dnia [...] stycznia 2024 r. przyczyny jego obniżenia są niezgodne z prawem, w szczególności przepisami ustawy o KAS (ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 615, ze zm.). oraz rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie wypłaty równoważnika z tytułu dojazdu funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej do miejsca pełnienia służby (tekst jedn. Dz.U. z 2021 poz. 831). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Uzasadniając pierwszy wniosek podniósł, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odnosząc się ewentualnie do meritum sporu przedstawiono stanowisko organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Właściwość sądów administracyjnych określa przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi, przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Granice kognicji rzeczowej sądów administracyjnych określone zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Wyszczególnienie w powyższym przepisie aktów i czynności oraz spraw ma charakter wyczerpujący i stanowi katalog zamknięty (enumeracja pozytywna). Oznacza to, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż w nim wskazanych, nie podlega właściwości sądów administracyjnych. Jednocześnie w art. 5 p.p.s.a. ustawodawca określił kategorie spraw nieobjętych zakresem kognicji sądów administracyjnych (enumeracja negatywna), stanowiąc, że sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi (art. 5 pkt 2). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, oraz inne niż określone w pkt. 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W odniesieniu do tzw. spraw służbowych ustawodawca w art. 276 ust. 1, 2 i 3 ustawy o KAS enumeratywnie wymienił sprawy służbowe, które podlegają kontroli instancyjnej, a następnie sądowoadministracyjnej. Do tego zbioru należą przypadki, gdy wydano decyzję o przeniesieniu funkcjonariusza (art. 162 ust. 7 i art. 173 ust. 1); powierzeniu pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku (art. 162 ust. 1); przeniesieniu na niższe stanowisko (art. 173); przeniesieniu na inne lub równorzędne stanowisko służbowe w związku z reorganizacją jednostki organizacyjnej KAS (art. 171); określeniu warunków pełnienia służby w związku ze zniesieniem jednostki organizacyjnej KAS (art. 172); zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych (art. 178); zwolnieniu ze służby (art. 179 i 180). Przepis ten określa katalog zamknięty przypadków, gdy na podstawie przepisów ustawy o KAS sprawy funkcjonariuszy celno-skarbowych rozstrzygane są w formie decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2022 r., III OSK 1421/22, CBOSA). Takie też jest stanowisko doktryny, gdzie jasno wskazuje się, że sprawy ze stosunków służbowych dotyczące równoważnika za dojazd do miejsca pełnienia służby funkcjonariusza służby celno-skarbowej rozpatrują sądy powszechne - sądy pracy (por. M. Cicierski w: A. Malezini, K. Teszner, Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej. Komentarz, WKP 2024, teza 1 do 3 do art. 277). Z powyższego wynika, że skarga M. R. na pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Zgodnie zaś z art. 58 § 1pkt 1 p.p.s.a., sąd ten odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do jego właściwości. Na marginesie skarżącej należy wskazać, że pragmatyki służbowe różnią się przepisami dotyczącymi właściwości sądów w sprawach służbowych. Nie ma zatem, z woli ustawodawcy, jednolitego uregulowania dla wszystkich polskich służb mundurowych. Podany przez jej pełnomocnika na rozprawie przykład orzeczenia sądu administracyjnego w przedmiocie wypłaty równoważnika dotyczy innej służby mundurowej (policji), gdzie przyjmuje się właśnie właściwość sądu administracyjnego.