II SA/Go 165/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2008 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z wezwaniem z dnia 20 marca 2008 r. do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, C.A. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący między innymi podał, że wraz z żoną z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych otrzymują kwotę 2.685 zł. C.A. wskazał, iż poza żoną we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają jeszcze trzy osoby a ich łączny dochód wynosi 7.914 zł. W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżący przedstawił wydatki związane z eksploatacją nieruchomości, umowę o kredyt gotówkowy, wyciąg z rachunku bankowego. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżących z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, że wniosek C.A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest uzasadniony. Skarżący wraz z żoną z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych dysponuje dochodem w wysokości 2.685 zł. Zauważyć trzeba, że w skład wspólnego gospodarstwa domowego wchodzą jeszcze trzy osoby (matka skarżącego i dwóch synów). Łączny dochód wskazanych osób wynosi 7.914 zł. Nie negując zatem ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości, wyżywieniem, spłatą kredytu itp. należy podkreślić, iż ciężar tych opłat nie spoczywa tylko na skarżącym i jego małżonce ale również na pozostałych osobach, które winny partycypować w tych kosztach. Nie można także pominąć, iż z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżący dysponuje wolną kwotą w wysokości 1.134,55 zł. Z tych wszystkich względów należy stwierdzić, że C.A. posiada możliwości finansowe umożliwiające uiszczenie wpisu w wysokości 500 zł. Należy wskazać skarżącemu, iż prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek C.A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.