II SA/Go 165/09

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2009-06-18

Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Aleksandra Wieczorek, Grażyna Staniszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek wszcząć z urzędu postępowanie o uchylenie czynności zameldowania, jeśli w toku postępowania o wymeldowanie poweźmie wątpliwość co do legalności zameldowania?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie o wymeldowanie, jeśli poweźmie wątpliwość co do legalności zameldowania osoby, której wniosek o wymeldowanie dotyczy, jest zobowiązany do wszczęcia z urzędu postępowania o uchylenie czynności zameldowania na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że organy zasadnie przyjęły brak istotnych wątpliwości co do prawidłowości zameldowania, co skutkowało odmową wymeldowania.
Stan faktyczny
K.S. złożył wniosek o wymeldowanie B.S.-R. z pobytu stałego, argumentując, że zamieszkuje ona w budynku bezumownie i dewastuje go. Wskazał, że zameldowanie B.S.-R. w 2003 r. przez jej męża M.S. było nielegalne, ponieważ M.S. nie był właścicielem ani najemcą budynku. Organy administracji odmówiły wymeldowania, uznając, że B.S.-R. nadal zamieszkuje w budynku i nie opuściła go dobrowolnie. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta. K.S. zaskarżył decyzję Wojewody do WSA, domagając się stwierdzenia, że zameldowanie B.S.-R. było niezgodne z prawem.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej – B.K. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2008r. K.S. zwrócił się do Prezydenta Miasta o wymeldowanie B.S.-R. z pobytu stałego z budynku położonego w [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż B.S.-R. zamieszkuje w nim bezumownie, bezprawnie, a jej zameldowanie jest "rzekomo" związane z rejestracyjnym charakterem meldunku. Wnioskodawca podniósł nadto, iż to on opłaca należny podatek, zaś B.S.-R. "za nic" nie płaci, niszczy i dewastuje przedmiotowy budynek. K.S. zaznaczył przy tym, iż od śmierci brata – M.S. tj. od [...] sierpnia 2004r. B.S.-R. uniemożliwia mu wejście do spornego budynku. Do wniosku dołączył wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2007r., nakazujący B.S.-R. opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego położonego w [...]. Pismem z dnia [...] sierpnia 2008 roku wnioskodawcy udzielono wyjaśnień co do wynikających z przepisów prawa przesłanek do wymeldowania. W odpowiedzi wnioskodawca nadesłał do Urzędu Miasta pismo z [...] września 2008r. wskazując, iż M.S. nie był osobą uprawnioną do zameldowania B.S.-R. w dniu [...] czerwca 2003r. W jego ocenie. z art. 4 ust. 1, art. 5, art. 6, art. 9, art. 9a, art. 9b, art. 10, art. 11, art. 13 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] czerwca 2003r., przy zgłoszeniu pobytu stałego - poza złożeniem wniosku zgłoszenia pobytu stałego - przedstawić należało m.in. decyzję o "przydziale lokalu (umowa najmu) lub akt własności budynku mieszkalnego (wypis z księgi wieczystej) lub w przypadku dziedziczenia – dodatkowo prawomocne postanowienie sądu o nabyciu spadku – oryginały dokumentów". Zdaniem K.S. osoba meldująca się powinna uzyskać na formularzu "zgłoszenia pobytu stałego" potwierdzenie faktu zamieszkiwania, dokonane przez najemcę bądź właściciela lokalu. Ponadto obowiązku meldunkowego można było dokonać w obecności okazującego dokument stwierdzający tożsamość najemcy lub właściciela. W ocenie K.S. urzędnik dokonujący zameldowania B.S.-R. nie ustalił, czy M.S., który złożył "podpisy meldunkowe" posiadał prawo do zameldowania osoby trzeciej w lokalu, którego nie był właścicielem ani najemcą. Podkreślił, że M.S. był tylko lokatorem w spornym lokalu. Wskazywał, iż w tamtym czasie jego ciężko chora matka – A.S. (właścicielka budynku) przebywała pod stałą opieką jego siostry (woj. warmińsko-mazurskie). Do pisma załączył postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej z dnia [...] marca 2008r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie podrobienia podpisu M.S. na dokumencie zgłoszenia pobytu stałego i nieopuszczenia przez B.S.R. lokalu mieszkalnego wbrew żądaniom uprawnionych - ze względu na brak znamion przestępstwa. W dniu [...] września 2008r. K.S. ponownie potwierdził, iż żąda wymeldowania bezprawnie zameldowanej B.S.-R., która dewastuje mieszkanie ( protokół z dnia [...] września 2008r. ). Wymeldowania B.S.-R. zażądał także R.S.. W złożonych w dniu [...] września 2008r. wyjaśnieniach B.S. –R. wskazała, iż w budynku przy ul. [...] zamieszkuje od 16 lat. Została w nim zameldowana przez nieżyjącego męża M.S. dopiero w dniu [...] czerwca 2003r. tj. po zawarciu związku małżeńskiego. Od dwóch lat w budynku tym zamieszkuje wraz z nią jej aktualny mąż T.R.. Budynku nie opuszcza ze względu na brak innego lokalu w którym mogłaby zamieszkać Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2008r. Prezydent Miasta, powołując się na przepis art. 47 ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), orzekł o odmowie wymeldowania B.S.-R. z pobytu stałego z budynku położonego w [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że K.S. oraz R.S. ( który także wystąpił z żądaniem wymeldowania B.S.-R. i który został dopuszczony do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony) są współwłaścicielami budynku przy ulicy [...]. Prawo to wraz z M.S., E.R. oraz B.B. nabyli w wyniku postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] stycznia 2007r. w drodze dziedziczenia po zmarłej w dniu [...] kwietnia 2006r. A.S.. B.S.-R., której dotyczy wniosek o wymeldowanie, zameldowana jest na pobyt stały w budynku przy ul. [...] od dnia [...] czerwca 2003r. Na podstawie kartoteki mieszkańców ustalono, iż była ona żoną syna zmarłej właścicielki budynku – M.S., z którym zawarła związek małżeński w dniu [...] lutego 2003r. M.S. zmarł w dniu [...] sierpnia 2004r. Prezydent Miasta ustalił, iż wyrokiem z dnia [...] maja 2007r. Sąd Rejonowy orzekł o eksmisji B.S.-R. z budynku wskazując w uzasadnieniu wyroku, że zamieszkuje ona w tym budynku od śmierci męża bezprawnie. Ponadto ustalono, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008r. komornik wstrzymał wykonanie eksmisji z uwagi na brak wskazania pomieszczenia tymczasowego. W ocenie Prezydenta Miasta bezspornym jest, że B.S.-R. zamieszkuje w budynku przy ul. [...]. Powyższe znajduje potwierdzenie w jej wyjaśnieniach oraz wynika jednoznacznie z "prowadzonego postępowania cywilnego w sprawie eksmisji i egzekucyjnego". Faktu tego nie kwestionował także K.S.. Organ I instancji zwrócił uwagę, iż w myśl art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W przypadku, gdy osoba nie wykonuje tego obowiązku, właściciel może wystąpić o wymeldowanie w drodze decyzji, na zasadach określonych w art.15 ust. 2 ustawy. Stosownie do tego przepisu organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W rezultacie decyzja o wymeldowaniu może być wydana po stwierdzeniu faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego i przy braku realizacji obowiązku wymeldowania, przy czym te dwie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Prezydent Miasta wskazał przy tym, iż wymeldowanie może być orzeczone w przypadku, gdy osoba opuszcza miejsce pobytu dobrowolnie i na trwałe, względnie w wyniku wykonania wyroku eksmisji. W takiej sytuacji następuje bowiem zmiana miejsca pobytu stałego. Odnosząc powyższe na grunt rozstrzyganej sprawy Prezydent Miasta podniósł, iż B.S.-R. nie opuściła miejsca pobytu stałego i nadal zamieszkuje w tym budynku. Wobec powyższego nie powstał obowiązek wymeldowania zatem nie zaistniały przesłanki warunkujące wydanie decyzji o jej wymeldowaniu. Zdaniem organu I instancji wyrok orzekający eksmisję nie stanowi podstawy do wymeldowania, lecz tytuł do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego. Stanowisko takie wynika z rejestracyjnego charakteru meldunku. Organ powołał się w tym zakresie na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażone w wyroku z dnia 19 października 2005r. (sygn. akt IV SA/Wa 568/05), iż z obowiązujących przepisów prawa nie wynika, aby nawet prawomocny wyrok w sprawie o eksmisję wywoływał jakiekolwiek automatyczne skutki w kwestii wymeldowania, czy też w kwestii ustaleń faktycznych dokonywanych w postępowaniu o wymeldowanie, prowadzonym przez organy administracji. Odmawiając wymeldowania B.S.-R. Prezydent Miasta zaznaczył, że rozstrzygnięcie w sprawie meldunkowej nie ma znaczenia dla oceny uprawnień B.S. – R. do zamieszkiwania w budynku bowiem w tym zakresie rozstrzygnął sąd w wyroku w sprawie o eksmisję. Pismem z dnia [...] października 2008r. K.S. wniósł do Wojewody odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji Prezydenta Miasta. Odwołujący się podniósł, iż nie dochodzi on faktu sfałszowania podpisu na druku meldunkowym, ale stwierdzenia faktu popełnienia przestępstwa przez dokonanie meldunku przez osoby nieuprawnione. K.S. wywodził, iż M.S. nie był osobą upoważnioną do dokonania prawomocnych czynności meldunkowych gdyż nie był właścicielem ani najemcą budynku. Zaznaczył także, iż dostarczył do akt sprawy sporządzoną przez biegłego lekarza specjalistę-psychiatrę opinię lekarską o stanie zdrowia właścicielki domu – A.S. z dnia [...] listopada 2004r., z której jednoznacznie wynika, że od dziesięciu lat do chwili badania nie miała ona kontaktu z otoczeniem i nie mogła udzielić ani zgody, ani pełnomocnictwa na dokonanie w jej domu przez M.S. meldunku. K.S. przypomniał, iż w wyjaśnieniach złożonych przez B.S.-R. do protokołu z dnia [...] września 2008r. wskazała ona, iż została zameldowana przez nieżyjącego męża – M.S. w dniu [...] czerwca 2003r.Odwołujący się zarzucił że B.S.-R., działając wspólnie i w porozumieniu z Naczelnikiem Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta oraz z podległymi mu pracownikami, poświadczyła nieprawdę, co doprowadziło w konsekwencji do bezprawnego jej zameldowania w spornym budynku. Poza wymeldowaniem B.S.-R., K.S. zażądał także wydania dokumentu poświadczającego, iż od dnia śmierci M.S. przebywała ona w tym budynku bezprawnie . Wojewoda decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2009r., po rozpatrzeniu odwołania – działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 15 "pkt." 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] września 2008r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda przytoczył brzmienie art. 15 "pkt." 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także treść art. 9 "pkt." 2b ww. ustawy, na mocy którego zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Organ odwoławczy wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002r. ( Dz.U. z 2002r. Nr 78, poz. 716) orzekł, że art. 9 "pkt." 2 ww. ustawy, stanowiący, iż organ administracyjny obowiązany jest do wydania decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego osoby, która utraci ona uprawnienia do przebywania w lokalu, jest niezgodny z Konstytucją RP. Odnosząc się do ustalonego przez organ I instancji faktu zamieszkiwania B.S.-R. w spornej posesji Wojewoda podniósł, iż fakt zameldowania w lokalu jest ściśle związany z faktem przebywania w nim i nie jest on uzależniony od posiadania tytułu prawnego do lokalu. Zaznaczył, że pomimo orzeczonej eksmisji z lokalu, ze względu na brak zastępczego lokalu B.S.-R. nadal przebywa w budynku przy ul. [...]. Ustosunkowując się do zarzutów K.S., iż B.S.-R. została bezprawnie zameldowana przez organ I instancji, organ II instancji - dokonując analizy akt sprawy - stwierdził, że zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Fakt pobytu ww. osoby w spornym lokalu potwierdził jej mąż – M.S., z którym wówczas zamieszkiwała. Zdaniem Wojewody nie zachodziła konieczność wyrażenia zgody przez właścicielkę lokalu – A.S.. Pismem z dnia [...] lutego 2009r. skargę na wyżej wskazaną decyzję Wojewody wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K.S.. W uzasadnieniu skarżący ponownie podniósł okoliczności wskazane uprzednio w piśmie z dnia [...] września 2008r., przesłanym do Urzędu Miasta w związku z prowadzonym przez Prezydenta Miasta postępowaniem. Ponadto K.S. w złożonej skardze zaznaczył, iż w decyzji Wojewody zawarte zostało wadliwe stwierdzenie, iż "nie była potrzebna zgoda właściciela (A.S.)". W konsekwencji K.S. wniósł o wydanie wyroku stwierdzającego, że B.S.-R. została zameldowana niezgodnie z obowiązującym prawem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewoda ponownie stwierdził, iż w tamtym czasie do zameldowania nie była potrzebna zgoda właścicielki lokalu – A.S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zawierała uzasadnionych podstaw. Sądowa kontrola legalności (zgodności z prawem) zaskarżonej decyzji wykazała, iż nie narusza ona prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygniętej nią sprawy administracyjnej. Wskazania wymaga, iż w ramach sprawowanej kontroli legalności działań organów administracji publicznej usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego przez sąd administracyjny może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania w zakresie określonym w art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.), przywoływanej w dalszej części jako: ppsa. Ponadto wymaga podkreślenia, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ppsa ). Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie była decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie wymeldowania B.S.- R. z budynku przy ul. [...], o co wnioskował skarżący pismem z dnia [...] sierpnia 2008r.. W świetle ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.- dalej powoływanej jako: ustawa o ewidencji) obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego, wynika z przepisów prawa i nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych. Zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby co oznacza, iż nie rodzi ono ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Organ meldunkowy jedynie gromadzi informacje w postaci danych o miejscu pobytu konkretnej osoby. Na tej podstawie ewidencja ludności rejestruje faktyczne dane dotyczące miejsca pobytu osoby. Ewidencja ludności nie odzwierciedla stanu prawnego lokalu, a jedynie fakt przebywania w nim danej osoby. Wykonanie obowiązku meldunkowego w postaci zameldowania lub wymeldowania polega na zgłoszeniu wymaganych danych (art. 9 ust. 1, art. 10, art. 15 ustawy o ewidencji) właściwemu organowi, który dokonuje ich rejestracji, będącej czynnością materialno-techniczną rodzącą skutki prawne. Stosownie do przepisu art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu. Czynności ewidencyjne podejmowane są zatem na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej swój obowiązek meldunkowy, a wyjątki od tej zasady, dopuszczające wydanie decyzji, określone zostały w ustawie ( art. 8 ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 47 ust. 2). Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Charakter ewidencji ludności oraz przytoczona regulacja art. 15 ust. 2 ustawy prowadzą do wniosku, że w sprawach związanych z wymeldowaniem organy administracji uprawnione są jedynie do badania czy określona osoba faktycznie opuściła lokal i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się oraz czy opuszczenie to ma charakter dobrowolny i trwały. Analiza akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy prowadzi do wniosku, iż okolicznością bezsporną w niej pozostawało, że zarówno w dacie złożenia wniosku o wymeldowanie jak i w toku postępowania administracyjnego oraz w dacie decyzji organów obu instancji, a t akże w dacie zameldowania na pobyt stały ([...] czerwca 2003r.) B.S.-R. zamieszkiwała w budynku przy ul. [...]. Okoliczności tej nie kwestionował sam wnioskodawca, wynikała ona także z ustaleń postępowań prowadzonych przez sąd powszechny oraz prokuraturę. Zasadnie zatem organy obu instancji uznały, iż wobec bezspornego faktu jej zamieszkiwania we wskazanym budynku nie zaistniała przesłanka opuszczenia lokalu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania (art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji) warunkująca możliwość orzeczenia o wymeldowaniu w drodze decyzji administracyjnej. Tym samym zasadne było stanowisko organów obu instancji o braku podstaw do wymeldowania B.S.-R.. Mając na uwadze wywody skargi i zawarte w niej żądanie (stwierdzenie wyrokiem, iż B.S.-R. została zameldowana niezgodnie z prawem ) jak również treść odwołania od decyzji organu I instancji, a także składane w toku postępowania pisma skarżącego z dnia [...] września 2008r. oraz wniosku o wymeldowanie z dnia [...] sierpnia 2008r. odnieść się należy do tego czy organy właściwie ustaliły przedmiot postępowania – czy powinno się ono toczyć w przedmiocie wymeldowania B.S.-R. czy też uchylenia czynności materialno-technicznej jej zameldowania. O ile bowiem we z dnia [...] sierpnia 2008r. skarżący wnosił o wymeldowanie wskazując na przyczyny, które - jego zdaniem- uzasadniają takie orzeczenie w drodze decyzji (bezprawne zamieszkiwanie w związku z wyrokiem eksmisyjnym, nieponoszenie kosztów utrzymania budynku, jego dewastacja i niszczenie, uniemożliwianie właścicielom wejścia na teren posesji), o tyle – pouczony o przesłankach wymeldowania - konsekwentnie podtrzymywał w kolejnych pismach i oświadczeniu z dnia [...] września 2008r. żądanie wymeldowania uczestniczki postępowania, wskazując też na okoliczność podważającą czynność materialno-techniczną zameldowania jaką miało być "dokonanie prawomocnych czynności meldunkowych" przez M.S. ówczesnego męża B.S.-R., który nie był uprawniony do podpisania formularza meldunkowego, bowiem nie był właścicielem budynku. Do kwestii legalności zameldowania nie odniósł się organ I instancji, choć niewadliwie ustalił, iż uczestniczka postępowania zamieszkuje i zamieszkiwała przy ul[...] w momencie zameldowania. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania w tej kwestii stwierdził , iż brak podstaw do uznania że czynność zameldowania B.S.-R. została dokonana bezprawnie. Wskazał, iż fakt jej pobytu w lokalu potwierdził jej mąż M.S. z którym zamieszkiwała i zgoda właścicielki A.S. nie była potrzebna. W związku z tym wskazania wymaga, iż czynność materialno-techniczna, jaką jest zameldowanie, nie nosi cech ostateczności ani prawomocności i organ administracji właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego. Czynności tej - wyeliminowania błędnego wpisu - dokonuje organ administracji na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2006r. II OSK 883//05, Lex nr 265701 ). Zgodnie powołanym przepisem jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. W wyroku z dnia 9 sierpnia 2001r. w sprawie V SA 387/00 ( Lex nr 84486 ) NSA stwierdził, iż analogicznie do przypadku określonego w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji również w sprawie o uchylenie czynności zameldowania organ administracji może orzekać z urzędu. W ty, miejscu zwrócić należy uwagę na dwa odmienne tryby postępowania mające zastosowanie w sprawach meldunkowych. W postępowaniu rejestracyjnym o zameldowanie (art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji) właściwy organ w zasadzie niczego nie rozstrzyga. Zakres postępowania organu dokonującego zameldowania obejmuje tylko dokonanie czynności materialno-technicznej (zameldowanie), mającej deklaratoryjny charakter, dokonywanej na podstawie wymaganych dokumentów (m.in. "potwierdzenia pobytu"), przy czym kompetencje organu do samodzielnego wyjaśnienia wyłaniających się wątpliwości dotyczą kompletności i wiarygodności złożonej dokumentacji, jej pochodzenia od osób upoważnionych. Zupełnie inne zadanie ma organ decydujący w sprawie zameldowania w procesie administracyjnym (art. 47 ust. 2 ustawy). Istotą tego postępowania, wyraźnie dostrzegalną w porównaniu z postępowaniem rejestracyjnym, jest rozstrzyganie - według reguł ogólnego postępowania administracyjnego - o tym czy zaszły materialnoprawne przesłanki zameldowania. W procesie administracyjnym nie chodzi o to, czy zgłoszenie odpowiadało wymaganiom formalnym, ale czy zachodzą materialnoprawne warunki obowiązku meldunkowego. W wyroku z dnia 20 września 2002r. w sprawie III RN 139/01 Sąd Najwyższy wskazał, iż podstawę rozstrzygnięcia wątpliwości w przedmiocie zameldowania w postępowaniu, które kończy decyzja administracyjna, stanowi wyjaśnienie materialnoprawnych przesłanek zameldowania, a nie sprawdzenie formularza zgłoszenia meldunkowego. Zgodnie zaś z art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji przesłanka zameldowania na pobyt stały występuje wówczas, gdy łącznie spełnione zostaną obydwa warunki określone w tych przepisach, a mianowicie, gdy osoba zamieszkuje w lokalu oraz ma zamiar stałego w nim przebywania (wyrok NSA w Warszawie z 28 kwietnia 1994r., V SA 1773/98, LEX nr 49403). W świetle powyższych rozważań, w ocenie Sądu, uprawnione jest stwierdzenie, że jeżeli w toku prowadzonego - na wniosek strony - postępowania o wymeldowanie organ je prowadzący poweźmie wątpliwość co do legalności zameldowania osoby, której wniosek o wymeldowanie dotyczy, a to ze względu na niezaistnienie przesłanek do jego dokonania, obligowany jest on do wszczęcia z urzędu postępowania o uchylenie czynności zameldowania ( art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należało, iż organ odwoławczy, a w istocie również organ I instancji, zasadnie przyjęły, rozpoznając wniosek skarżącego o wymeldowanie, iż nie wystąpiły istotne wątpliwości co do prawidłowości zameldowania uczestniczki postępowania, a zatem brak było podstaw do zakwestionowania – z urzędu w trybie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji – legalności zameldowania B.S.-R.. W konsekwencji więc – wobec legalności zameldowania - iż zaszły podstawy do odmowy wymeldowania uczestniczki. Za decydującą w tym zakresie uznać należy bezsporną okoliczność zamieszkiwania przez nią w budynku przy ul. [...] w dniu [...] czerwca 2003r. z zamiarem stałego pobytu, który to stan trwa zresztą do chwili obecnej. Fakt ten oznacza spełnianie w dniu [...] czerwca 2003r. przez uczestniczkę postępowania przesłanki zameldowania na pobyt stały, wynikającej z art. 6 ust. 1 i 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Z tych wszystkich względów zarzuty skargi należało uznać za nieuzasadnione. Nie stwierdzając – również z urzędu - naruszenia prawa materialnego ani przepisów procedury administracyjnej w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji , Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło