II SA/Go 167/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r., znak sprawy: [...], postępowanie [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia: 1. stwierdzić swą niewłaściwość w sprawie, 2. przekazać sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w [...] jako sądowi właściwemu miejscowo. Pismem z dnia [...] stycznia 2026 r. D. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2025 r., znak sprawy: [...], postępowanie: [...] utrzymującą w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2025 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K. T. na okres świadczeniowy od [...]czerwca 2024 r. do [...] maja 2025 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że zastosowanie w sprawie miały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w tym art. 16 ust. 8 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 421 ze zm., dalej jako u.p.p.w.d.). Zgodnie z treścią tego przepisu w przypadku, gdy wojewoda otrzymał, zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego w rozumieniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazany przez instytucję właściwą w innym państwie określonym w art. 11 ust. 1 (właściwość organów w sprawie świadczenia wychowawczego w przypadku przemieszczania się osób między państwami), wojewoda wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o świadczenie wychowawcze przez złożenie wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Prezes ZUS wskazał, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda [...] pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r. wezwał skarżącego w trybie art. 16 ust. 8 u.p.p.w.d. do złożenia w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania, wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego za okres od [...] czerwca 2024 r. do [...] listopada 2024 r. i mimo doręczenia skarżącemu ww. wezwania w dniu [...] kwietnia 2025 r., wymagany wniosek skarżący złożył dopiero w dniu [...] września 2025 r., czyli po terminie, co uzasadniało odmowne rozpoznanie wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Siedziby i obszary właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych reguluje rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 785). Sądy administracyjne zobowiązane są z urzędu przestrzegać swojej właściwości. Zgodnie z art. 59 § 1 p.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny sąd, który stwierdzi swoją niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym. W przedmiotowej sprawie skarga dotyczy decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Zagadnienie świadczenia wychowawczego uregulowane zostało w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W świetle art. 28 ust. 3 tej ustawy do rozpoznania spraw sądowoadministracyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) jest właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma miejsce zamieszkania osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze lub osoba pobierająca świadczenie wychowawcze. Ustawodawca wprowadził w ten sposób wyjątek od określonej w art. 13 § 2 p.p.s.a. zasady, że o właściwości miejscowej sądu administracyjnego decyduje siedziba organu, którego działalność została zaskarżona. Zatem przepis art. 28 ust. 3 u.p.p.w.d., jako przepis szczególny w stosunku do art. 13 § 2 p.p.s.a., określa właściwość miejscową sądów administracyjnych w sprawach dotyczących świadczeń wychowawczych uzależniając ją od miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie lub osoby pobierającej je. Jednakże należy zwrócić uwagę na art. 28 ust. 4 u.p.p.w.d. (obowiązujący od 1 stycznia 2022 r.), w myśl którego przepisu ust. 3 nie stosuje się do spraw, o których mowa w art. 16 (sprawy dotyczące postępowania z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego). Jednoznaczne brzmienie cyt. art. 28 ust. 4 u.p.p.w.d. wskazuje na konieczność odstąpienia od stosowania określonego w ust. 3 szczególnego określenia właściwości miejscowej sądów administracyjnych w sprawach dotyczących świadczeń wychowawczych, w sytuacji, gdy sprawa znajduje podstawę prawną w art. 16 u.p.p.w.d. tzn. związana jest z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że w przypadku sprawy sądowoadministracyjnej w takim przypadku właściwość miejscowa sądu administracyjnego powinna być określana z pominięciem przepisu szczególnego art. 28 ust. 3 u.p.p.w.d., a zastosowanie znajduje przepis ogólny tj. art. 13 § 2 p.p.s.a. W sprawie będącej przedmiotem skargi nie budzi wątpliwości, iż zastosowanie znajdował właśnie art. 16 u.p.p.w.d. Na powyższe wskazuje nie tylko analiza akt administracyjnych sprawy, z których wynika, że instytucja niemiecka przekazała do Wojewody [...] informację o złożonym przez skarżącego na terenie Niemiec wniosku o świadczenia rodzinne (k. 79 akt administracyjnych), a Wojewoda [...] w piśmie z dnia [...] listopada 2025 r. potwierdził, że w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] września 2025 r. o świadczenia wychowawcze w okresie [...] czerwca 2024 r. do [...] maja 2025 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a właściwym do wypłaty świadczenia jest Polska (k. 73 akt administracyjnych). Ponadto w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji Prezes ZUS wskazał, że zastosowanie w sprawie znalazł art. 16 ust. 8 u.p.p.w.d. W świetle powyższych okoliczności Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 u.p.p.w.d., z uwagi na treść art. 28 ust. 4 w zw. z art. 16 u.p.p.w.d. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, iż skarżonym organem jest Prezes ZUS, którego siedzibą, zgodnie z art. 66 ust. 1 w zw. z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2026 r., poz. 199 ze zm.), jest miasto [...], należało uznać, iż sądem właściwym miejscowo do rozpoznania przedmiotowej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...]. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 59 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 13 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.