II SA/Go 168/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2010 r. sprawy ze skargi Z.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata Z.H. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wójt Gminy w punkcie pierwszym sentencji nakazał Z.P., właścicielowi nieruchomości nr ewidencyjny [...], usunięcie z tejże nieruchomości zgromadzonych odpadów, z wyjątkiem betonu oraz gruzu betonowego z rozbiórek i remontów; w punkcie drugim sentencji nakazał wykonanie decyzji przez przekazanie odpadów firmie posiadającej stosowne zezwolenie na gospodarowanie odpadami; w punkcie trzecim - decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja wydana została na podstawie art. 34 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (DZ.U. z 2007 r. Nr 39 poz. 251 ze zm.) oraz art. 104, art. 107 oraz art. 108 k.p.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na ustalenia przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2009 r. oględzin działki nr ewid. [...], podczas których stwierdzono, że na działce znajdują się odpady mieszane z przewagą gruzu w ilości ok. 300 ton, zgromadzone odpady metali w ilości około dwóch przyczep ciężarowych, odpady styropianu w ilości dwóch przyczep, jedna przyczepa odpadów drewna oraz trzy wraki samochodów. Dalej organ wskazał, iż w toku postępowania strona przedłożyła zaświadczenie Starosty nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. potwierdzające zgłoszenie robót budowlanych polegających na utwardzeniu terenu (ciągów komunikacji wewnętrznej). Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (DZ.U. Nr 75, poz. 527) odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów mogą być przekazane do utwardzenia powierzchni w sposób uniemożliwiający pylenie przez ich zestalenie lub przykrycie warstwą niepylącą z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów prawa wodnego i prawa budowlanego; do budowy fundamentów, wykorzystania jako podsypki pod posadzki na gruncie po rozkruszeniu pod warunkiem, że zostało to uwzględnione w planie zagospodarowania przestrzennego, w decyzji wydanej na podstawie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym lub prawa budowlanego bądź też wynika ze zgłoszonych robót budowlanych. W związku z treścią rozporządzenia, organ wskazał, iż pozostałe odpady – poza betonem oraz gruzem - nie powinny być gromadzone na terenie w.w. nieruchomości, albowiem nie jest ona miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów, o których mowa w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (DZ.U. z 2007 r. Nr 39 poz. 251 ze zm.). Od powyższej decyzji Z.P. wniósł odwołanie wyrażając niezadowolenie z rozstrzygnięcia oraz wnioskując o przesłuchanie go przed organem drugiej instancji. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ drugiej instancji podzielił w całości argumentację zawartą w decyzji organu pierwszej instancji. Z.P. wniósł skargę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (DZ.U. z 2007 r. Nr 39 poz. 251) – zwana dalej ustawą, odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Przez posiadacza odpadów, stosownie do treści art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy, rozumie się każdego, kto faktycznie włada odpadami (wytwórcę odpadów, inną osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną), z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Stosownie do treści art. 34 ustawy wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji, nakazuje posiadaczowi odpadów usuniecie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wskazując sposób wykonania tej decyzji. Wyznaczenie miejsca składowania odpadów następuje w trybie art. 50 i nast. ustawy. W zależności od rodzaju odpadów ustawodawca rozróżnia poszczególne typy składowisk. Urządzenie składowiska odpadów wymaga w pierwszej kolejności uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla składowiska odpadów (por. art. 51). Jeżeli chodzi o magazynowanie odpadów to, w myśl art. 63 ust. 2 ustawy, miejsce magazynowania odpadów nie wymaga wyznaczenia w trybie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Określenie miejsca i sposobu magazynowania odpadów następuje w: 1) pozwoleniu zintegrowanym, o którym mowa w przepisach o ochronie środowiska; 2) pozwoleniu na wytwarzanie odpadów, o którym mowa w art. 17 ust. 2; 3) decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1; 4) informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2; 5) (126) zezwoleniu na prowadzenie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, o którym mowa w art. 26 ust. 1; 6) zezwoleniu na prowadzenie działalności w zakresie zbierania lub transportu odpadów, o którym mowa w art. 28 ust. 1; 7) zgłoszeniu do rejestru, o którym mowa w art. 33 ust. 5 Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący nie legitymował się stosowną decyzją upoważniającą go do składowania odpadów na działce o numerze ewidencyjnym 148, jak również nie posiadał stosownego upoważnienia, o którym mowa w art. 63 ust. 6 - do magazynowania odpadów. Na działce nr 148 znajdowały się odpady mieszane - gruz, odpady metali, styropianu, drewna, trzy wraki samochodowe(por. protokół oględzin z dnia [...] czerwca 2009 r.) W toku postępowania skarżący przedłożył zaświadczenie Starosty z dnia [...] maja 2009 r. potwierdzające zgłoszenie robót budowlanych przez skarżącego, polegających na utwardzeniu terenu (ciągów komunikacji wewnętrznej). W myśl rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (DZ.U. Nr 75, poz. 527) - pozycja 42 załącznika do rozporządzenia - odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów mogą być przekazane do utwardzenia powierzchni w sposób uniemożliwiający pylenie przez ich zestalenie lub przykrycie warstwą niepylącą z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów prawa wodnego i prawa budowlanego; do budowy fundamentów, wykorzystania jako podsypki pod posadzki na gruncie po rozkruszeniu pod warunkiem, że zostało to uwzględnione w planie zagospodarowania przestrzennego, w decyzji wydanej na podstawie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym lub prawa budowlanego bądź też wynika ze zgłoszonych robót budowlanych. Z oświadczenia skarżącego złożonego do protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2009 r. wynika, że odpady w postaci gruzu służą mu do utwardzenia dróg dojazdowych do pól. Mając powyższe okoliczności na uwadze, kierując się treścią przytoczonego powyżej zapisu zawartego pod pozycją 42 załącznika do rozporządzenia, zasadnie zatem organ przyjął, że w tym zakresie brak jest podstaw do zastosowania interwencji na podstawie art. 34 ustawy. Należy jednak również zwrócić uwagę na złożone w toku oględzin oświadczenie skarżącego dotyczące odpadów metalowych, które według jego twierdzeń mają mu służyć do budowy ogrodzenia. W tym miejscu należy przypomnieć przytoczoną powyżej definicję pojęcia odpadu (art. 3 ust. 1). Niezbędnym elementem substancji lub przedmiotu należącego do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, do zakwalifikowania ich jako odpadu, jest zamiar posiadacza postąpienia z daną substancją lub przedmiotem, chyba że posiadacz jest zobowiązany do ich pozbycia się. O istocie odpadu rozstrzyga termin" pozbywanie się", które może być działaniem faktycznym, zamierzonym lub nakazanym. W literaturze zwraca się uwagę na to, że trudności w zdefiniowaniu odpadu wiążą się z brakiem odpowiedniego kryterium pozwalającego wyróżnić taką kategorię substancji i przedmiotów. W każdym razie kluczowym jest pojęcie " pozbywanie się" (por. Ustawa o odpadach, Komentarz, Wojciech Radecki, ABC Warszawa 2008, str. 80, 81). W związku z powyższym, rzeczą organu administracyjnego było ustalenie, czy przykładowo odpady metalowe nie były przeznaczone do praktycznego wykorzystania, tak jak twierdził skarżący. Takie bowiem przeznaczenie przedmiotu, pomimo jego lokalizacji wśród odpadów, mogłoby oznaczać, że odpady metalowe (płaskowniki) – w całości lub w części - w istocie odpadami być nie muszą. Powyższe uwagi dotyczą również pozostałych przedmiotów, których obecność stwierdzono na działce o numerze ewidencyjnym 148. Prowadząc powyższe ustalenia organ winien mieć na uwadze treść art. 3 ust. 1, który zawiera odesłanie do załącznika nr 1. Stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. W myśl art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W toku postępowania administracyjnego skarżący wnosił o przesłuchanie go w sprawie, której to czynności procesowej nie przeprowadzono. Wobec brzmienia przytoczonego powyżej przepisu art. 3 ust. 1, wydaje się konieczne ustalenie okoliczności dotyczącej zamiaru skarżącego co do dalszego postąpienia z poszczególnymi rodzajami przedmiotów znajdujących się na danej nieruchomości. Zeznania strony, utrwalone w formie protokołu, jak każdy dowód w sprawie podlegać będą swobodnej ocenie organu orzekającego (art. 80 k.p.a.). Powyższa czynność procesowa, w ocenie Sądu, może zostać przeprowadzona w trybie art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. W wypadku uznania, że na danym etapie postępowania, w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia innych jeszcze czynności procesowych (przykładowo – oględziny ), organ odwoławczy ma możliwość podjęcia decyzji w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a naruszenia przepisów postępowania, w myśl art. 145 § 1 pkt lit"c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądmi administracyjnymi (DZ.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.