II SA/Go 17/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński (spr.), Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi W.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego W.W. kwotę 112 zł (sto dwanaście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. II SA/Go 17/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] IX 2003 r., nr [...], na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.), w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 VI 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 21 XII 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r., nr 32, poz. 262 ze zm.) i art. 104 § 1 kpa. Dyrektor Urzędu Celnego obciążył firmę W.W. "I" Transport Drogowy karą pieniężną w wysokości 2880 zł. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Przejazd ten został -zdaniem organu - stwierdzony w dniu [...] IX 2003 r. o godz. 20.52, co zostało wykazane w protokole nr [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji "I" Międzynarodowy Transport Drogowy wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy. Odwołująca się wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność poprawności uzyskanych wyników nacisków na osie pojazdów, a także wpływu sposobu przejazdu przez wagę na uzyskiwane wyniki. Jednocześnie wniesiono o uwzględnienie przesłanek art. 43 ustawy Prawo przewozowe co do ewentualnej odpowiedzialności kierowcy -załadowcy za rozmieszczenie ładunku w naczepie. Na wypadek nie uwzględnienia wniosków firma "I" wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Odwołująca się podniosła, że kuriozalne, jej zdaniem, rozbieżności w pomiarach osi 1, 2, 3 i 4, podważają poprawność przeprowadzonego pomiaru. Biorąc po uwagę krótki czas pomiędzy dokonaniem pomiaru a wydaniem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, Odwołująca się zarzuciła organowi I instancji, że kierowca nie został poinformowany o sposobie przejazdu przez wagę, o potrzebie zachowania odpowiednich prędkości czy o skutkach ewentualnych zahamowań podczas przejazdu przez wagę. Ponadto w odwołaniu postawiono zarzut, iż organ celny nie wziął pod uwagę protestu zgłoszonego przez kierowcę, dotyczącego ponownego sprawdzenia nacisku osi pojazdu oraz tego, że zgodnie z art. 43 ustawy Prawo przewozowe, za ewentualne uchybienia w rozmieszczeniu ładunku i jego nacisku odpowiedzialny jest załadowca, tj. Zakład Przetwórstwa. Firma "I" wskazała również, że dopiero powtórzenie ważenia umożliwia uzyskanie obiektywnych wyników. Decyzją z dnia [...] XII 2003 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104, art. 107 kpa. oraz art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i ust. 2b, art. 40b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych, a także § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 XII 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji podkreślił, iż w świetle powołanych przepisów pomiar masy całkowitej i nacisku na osie został wykonany prawidłowo, jak również zasadnie naliczono karę pieniężną. Odnosząc się do zarzutów Odwołującej się, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że każdy parametr pomiaru (masa i nacisk na osie) jest oceniany odrębnie i za każde przekroczenie przewidziana jest kara pieniężna, do której nałożenia organ celny jest zobowiązany przez odpowiednie przepisy. Organ podkreślił, że ważenie odbyło się zgodnie z obowiązującymi zasadami, a jakakolwiek nieprawidłowość byłaby wykazana przez urządzenie pomiarowe. W tym kontekście Dyrektor Izby Celnej szczegółowo opisał sposób przeprowadzania ważenia. W uzasadnieniu podkreślono też, iż organ celny nie mógł wziąć pod uwagę regulacji zawartej w art. 43 ustawy Prawo przewozowe, jako że akt ten jest w dużej mierze częścią prawa prywatnego i nie znajduje zastosowania do wzajemnych relacji między organem celnym, z jednej strony, a przewoźnikiem czy też załadowcą z drugiej strony. Odnosząc się do zarzutów Odwołującej się dotyczących braku możliwości uczestniczenia w każdej fazie postępowania organ wskazał, że z uwagi na miejsce i specyfikę przeprowadzanej kontroli i jego oddalenie od siedziby Spółki, funkcjonariusze celni nie mogą zadbać o właściwą reprezentację strony przeciwnej. W skardze na powyższą decyzję firma "I" podniosła, iż organ II instancji nie rozpatrzył zarzutu dotyczącego rozbieżności pomiaru nacisku na poszczególnych osiach pojazdu, a także nie rozpatrzył wniosku dowodowego z opinii biegłego. Powołując się na pismo Urzędu Celnego z dnia [...] X 2003 r. i na fragment uzasadnienia zaskarżonej decyzji dotyczący dopuszczalnego błędu pomiarowego wagi, Skarżąca podniosła, że organy celne same przyznają, że urządzenia pomiarowe mogą wskazywać fałszywe wyniki, które istotnie różnią się od rzeczywistych wielkości. Nakładanie kar na podstawie takich pomiarów narusza zdaniem Skarżącej zasadę proporcjonalności wyrażoną w Konstytucji RP, gdyż obywatel nie jest w stanie nawet przy dochowaniu należytej staranności - uniknąć kary. Ponadto Skarżąca podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację wskazując dodatkowo, że zaistniałe rozbieżności w wynikach pomiaru nacisku na poszczególne osie nie są w tego rodzaju pomiarach niczym wyjątkowym i są uzależnione od rodzaju pojazdu i sposobu załadowania naczepy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna, choć częściowo z uwagi na inne argumenty niż te, które zostały zawarte w skardze. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc jednak przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi. Jako podstawę rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Celnej przytoczył m.in. art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i ust. 2b, art. 40b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.). Tymczasem art. 13 cytowanej ustawy został znowelizowany przez art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 14 XI 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r., nr 200, poz. 1953) i wszedł w życie w dniu 24 XI 2003 r. Art. 13 został znowelizowany między innymi w ten sposób, że skreślono ustępy 2a i 2b, a w ustępie 2 pozostawiono jedynie dwa punkty. Należy zatem stwierdzić, że organ II instancji oparł decyzję na nieobowiązującym stanie prawnym. Ponadto w sprawie wymagają wyjaśnienia także inne kwestie. Organ II instancji nie rozpatrzył wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, przede wszystkim zaś nie odniósł się do wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność poprawności uzyskanych wyników nacisku na osie pojazdów, a także wpływu sposobu przejazdu przez wagę na uzyskiwane wyniki nacisku na osie. Organ nie zajął bezpośrednio stanowiska w przedmiocie tego wniosku, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien zatem rozważyć, czy wniosek dowodowy dotyczy istotnej dla sprawy okoliczności oraz czy przyczyni się on do wyjaśnienia kwestii związanych z procedurą ważenia, którym organ poświęcił sporo uwagi w uzasadnieniu. Rozważenia przez Dyrektora Izby Celnej wymagają jeszcze inne zagadnienia dotyczące prawidłowości przeprowadzenia pomiaru obciążenia. Chodzi w szczególności o sprawdzenie, czy dochowano przewidzianej prawem procedury przy przeprowadzaniu pomiaru, określonej w ustawie z dnia 11 V 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2001 r., nr 63, poz. 636 ze zm.). Organ II instancji powinien zwrócić uwagę, iż odpowiedni akt wykonawczy do cytowanej ustawy, a więc rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. z 2004 r., nr 35, poz. 316) został wydany dopiero dnia 10 II 2004 r. i wszedł w życie z dniem 13 III 2004 r. Wątpliwości budzi zatem istnienie wiążących przepisów metrologicznych, których stosowanie przez organ ma przecież charakter obligatoryjny, a które obowiązywałyby pomiędzy wejściem w życie ustawy Prawo o miarach (1 I 2003 r.) a wejściem w życie cytowanego rozporządzenia. W tym właśnie okresie została wydana zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji. Wypada jedynie na marginesie zaznaczyć, że powoływane niekiedy zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 XII 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 6/2000, poz. 40) nie może tu wchodzić w rachubę, jako że w świetle art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP akt ten nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa. Jednocześnie trzeba zaznaczyć, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują jedynie kontrolę działalności administracji publicznej. Postępowanie przed tymi sądami ma charakter kasacyjny i nie przeprowadza się w jego ramach dodatkowego postępowania dowodowego. Z tego też powodu nie można było uwzględnić wniosków dowodowych zawartych w skardze ani też orzec co do istoty sprawy. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji wyroku.