II SA/Go 17/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.), Sędziowie Asesor WSA Michał Ruszyński, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Sekr. sąd. Monika Nowak, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownik Działu Dodatków Mieszkaniowych, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 3 ust. 3 i 8, art. 4, art. 7 ust. 1, 1a i 9, art. 16 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001r., Nr 71, poz. 734 ze z m.), po wznowieniu postępowania z urzędu, uchylił decyzję z dnia [...] lutego 2002r. Nr [...] o przyznaniu dodatku mieszkaniowego pani B.D. i po ponownym rozpatrzeniu wniosku nie przyznano dodatku mieszkaniowego Jednocześnie wezwano B.D. do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości, tj. 1.134,48 zł. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wyjaśnił, że po wznowieniu postępowania wyszły na jaw nowe, istotne dla sprawy okoliczności, które istniały w chwili wydawania decyzji wskazując, iż w złożonym wniosku z dnia [...].02.2002 r. B.D. podała nieprawdziwe dane, tj. że jej gospodarstwo domowe składa się z 5 osób i nie wykazała, że córka M.D. otrzymała w listopadzie i grudniu 2001r. alimenty w łącznej wysokości 300,00 zł. Skarżąca we wniosku ujęła pasierba M.D., który z nią nie mieszka od 2001r., co stanowiło podstawę przyznania jej decyzją z dnia [...].02.2002 r. dodatku mieszkaniowego na okres od [...].03.2002 r. do dnia [...].08.2002 r. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła B.D.. Strona wyjaśnia, iż M.D. zamieszkuje co pewien czas przez tydzień lub dwa wspólnie z rodziną oraz że pobiera on rentę, która wpływa na jego rachunek bankowy, do którego nie ma dostępu i w chwili wypełniania wniosku nie wiedziała, czy nadal ją otrzymuje. Decyzją z dnia [...] października 2005r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu potwierdzono, iż dodatek mieszkaniowy został obliczony na podstawie nieprawdziwych danych zawartych we wniosku. Organ wyjaśnił pojęcie gospodarstwa domowego, zgodnie z art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych podkreślając, że we wniosku mają być wymienione tylko osoby stale zamieszkujący i gospodarujący z wnioskodawcą. Ponadto stwierdzono, że nienależnie pobrane kwoty należy zwrócić w podwójnej wysokości. Organ odwoławczy podkreślił, iż stronie zapewniono czynny udział w sprawie i możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła B.D.. Skarżąca podniosła, że w zaskarżonych decyzjach Samorządowego Kolegium Odwoławczego łączna należność naliczona jej do spłaty wynosi 7566,84 zł i obejmuje okres od [...] września 2000 r. do [...] lutego 2005 r. W ocenie skarżącej, zgodnie z przepisami ustawy o dodatkach mieszkaniowych przewidującej w art. 7 ust. 14 trzyletni okres rozliczeniowy, organy mogły zobowiązać ją do zwrotu kwot podwójnej wartości niesłusznie pobranych dodatków mieszkaniowych jedynie za okres od dnia [...] marca 2002 r. do [...] lutego 2005 r. powtórzyła argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania podkreślając, że nie wzięto pod uwagę jej dobrej woli napisania prawdy, a jej pasierb zamieszkiwał wspólnie z nią nieregularnie przez miesiąc do dwóch miesięcy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości między innymi przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji także w zakresie wykraczającym poza zarzuty podniesione w skardze oraz podstawę prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z innych powodów niż wskazanych przez skarżącą. W myśl art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o przyznaniu skarżącej dodatku mieszkaniowego, w 2002 r. dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 150 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym lub 100 % tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. Zgodnie z przepisem art. 4 cytowanej ustawy, przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek samodzielnie albo wspólnie z innymi osobami stale razem z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, natomiast za podstawę obliczenia dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego przyjmuje się sumę dochodów członków tego gospodarstwa osiągniętych w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku. Bezspornym w sprawie jest, że w treści wniosku wypełnionego przez skarżącą z dnia [...].02.2002 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego skarżąca podała, że gospodarstwo domowe składa się z 5 osób a łączny dochód członków tego gospodarstwa wynosi 6.836,17 zł. W aktach administracyjnych znajdują się także oświadczenia M.D. wskazujące, że macocha aby otrzymać dodatek mieszkaniowy podawała fałszywe dochody, nie podawała otrzymywanej przez niego renty rodzinnej oraz zasadzonych alimentów uzyskiwanych przez córkę B.D. w różnej wysokości na konto. Ponadto stwierdził, że córka macochy od dwóch lat przebywa za granicą, brat nie przebywa pod tym adresem od 1998 r., a on od dwóch lat całkowicie nie zamieszkuje z macochą, a w okresie dwóch lat poprzedzających ten okres przebywał sporadycznie, a nadto oświadczenie skarżącej B.D. z dnia [...].06.2005 r., w którym potwierdziła, że M.D. nie mieszka w lokalu przy ul. [...] od 2001 r. Także M.D. od dwóch lat przebywa za granicą, a od półtora roku nie studiuje. Skarżaca przyznała także, że córka twierdzi, iż od swojego ojca w roku 2001 i 2002 otrzymywała po 100 zł miesięcznie, kwota ta stanowiła jej kieszonkowe. W tej sytuacji zachodziła zatem wymieniona w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłanka wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, a mianowicie wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Organ administracji był zatem zobowiązany, na wskazanej wyżej podstawie, wznowić postępowanie w sprawie i po przeprowadzeniu postępowania także co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.), w tożsamym zakresie, uchylić na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. wadliwą decyzję o przyznaniu dodatku mieszkaniowego i rozstrzygnąć sprawę merytorycznie. Podkreślić należy jednak, iż zarówno przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., jak i przepis art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych nie dają podstawy do rozszerzenia zakresu orzekania organu administracji, podejmującego decyzję w trybie wznowieniowym, o dodatkowe rozstrzygnięcie, zobowiązujące do zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te, wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wypłatę dodatku w skorygowanej wysokości wstrzymuje się do czasu wyegzekwowania należności. Powyższy przepis posłużył organom administracji jako podstawa prawna wydania decyzji w części zobowiązującej skarżącą do zwrotu nienależnie przekazanego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd, że przepis art. 145 § 1 k.p.a. ogranicza przedmiot wznowienia postępowania tylko do sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Skoro przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, w której wznowiono postępowanie administracyjne, było przyznanie skarżącej dodatku mieszkaniowego w określonej wysokości, to przedmiotem badania w toku wznowionego postępowania administracyjnego mogła być jedynie kwestia przysługiwania skarżącej prawa do tego dodatku i ewentualnie jego wysokości (wyrok NSA z 23 września 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1712/98 oraz wyrok NSA z 26 maja 2000 r., sygn. akt II SA/Wr 1801/98). Sąd uznał za bezpodstawne zobowiązanie skarżącej do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości. w drodze badanej decyzji administracyjnej. Należy podkreślić, że w przepisie art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych ustawodawca bezpośrednio zawarł upoważnienie do przymusowego ściągnięcia tych należności wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, nie przewidując formy decyzji administracyjnej. Wobec tego, w przypadku stwierdzenia w wyniku wznowienia postępowania, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku oraz że osoba otrzymująca dodatek pobrała go w określonej kwocie nienależnie, jest ona ex lege zobligowana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości (okoliczność bezsporna w sprawie). Wobec tego wymuszenie przez właściwe organy jednostek samorządu terytorialnego wykonania obowiązku wynikającego bezpośrednio z omawianego przepisu prawa powinno nastąpić wyłącznie w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji (art. 2§ 1 pkt 5 w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 151 ze zmianami), bez potrzeby konkretyzacji tego obowiązku w formie decyzji administracyjnej. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Sprawa zwrotu tych należności jest więc sprawą odrębną (C. Martysz, Komentarz do art. 151 kodeksu postępowania administracyjnego, Kraków 2005; G. Maniura, Dodatki mieszkaniowe Komentarz, Warszawa 2005, s. 142 i nast.) Na tej podstawie Sąd z urzędu stwierdził, iż decyzja organu pierwszej instancji jak też utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego, w części wzywającej skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości, zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. Wobec braku wniosku strony skarżącej o zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego, zgodnie z art. 210 § 1 ww. ustawy, nie orzeczono w tym zakresie.