II SA/Go 179/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2022 r. sprawy ze skargi O.T. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu na rzecz skarżącego O.T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] października 2021 r. O.T. – student drugiego roku studiów inżynierskich na Wydziale Informatyki, Elektrotechniki i Automatyki Uniwersytetu, kierunek informatyka – zwrócił się do Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu (dalej w skrócie KSSU) o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2021/2022. Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. KSSU na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4, art. 86 ust. 2-3, art. 91, art. 92 ust. 1 i 3, art. 93 ust. 1-3, art. 94, art. 95, art. 409 ust. 1 pkt 1, art. 414 ust. 1 i 3, art. 447 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 478 ze zm., dalej w skrócie p.s.w.n.) w związku z § 1 ust. 5, 6, § 2 ust. 1 pkt 4, § 3 ust. 1, 2 i 6, § 4 ust. 1, 2, 4-6, § 5 ust. 1-3, 6, 7, § 6, § 7 ust. 1-3, 5, 6, § 16, § 17, § 23 ust. 9 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu (załącznik do zarządzenia nr 137 Rektora Uniwersytetu z dnia 23 września 2021 r., dalej jako regulamin) nie przyznała wnioskodawcy stypendium rektora. W ocenie organu I instancji w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. oraz § 7 ust. 2 pkt 1 regulaminu. Zgodnie z tymi przepisami świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n. i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Komisja po zbadaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdziła, iż z końcem roku akademickiego 2020/2021 utracił on prawo do ubiegania się o to świadczenie. Od powyższej decyzji KSSU O.T. wniósł odwołanie do Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu, zarzucając organowi I instancji błędną wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. oraz wskazując, że spełnia wszystkie przesłanki do przyznania wnioskowanego stypendium. Odwołanie nie zostało podpisane przez wnoszącego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Studentów Uniwersytetu (dalej w skrócie OKSSU), utrzymała w mocy decyzję KSSU, podzielając ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną organu I instancji. Na powyższą decyzję O.T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucając naruszenie: 1) przepisów postępowania – art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.), m.in. poprzez nie zebranie i nie rozważenie całego materiału dowodowego i nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, brak rozstrzygnięcia sprawy na korzyść strony w sytuacji gdy w sprawie pozostawały wątpliwości, brak wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; a) art. 93 ust. 2 i 3 p.s.w.n. poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie należy przyznać stypendium rektora z powodu hipotetycznego przekroczenia 6 letniego okresu przysługiwania stypendium Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę OKSSU wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, jednakże z przyczyn innych aniżeli podniesione w jej treści. Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.). W myśl cytowanego art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył skarżący, natomiast organ nie sprzeciwił się temu i w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o tym fakcie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Ponadto zaskarżona decyzja OKSSU dotknięta jest wadą nieważności, której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., o czym będzie mowa niżej i co jest także równoznaczne z zaistnieniem podstawy do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 1 p.p.s.a. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, od decyzji KSSU z dnia [...] listopada 2021 r. O.T. wniósł odwołanie do OKSSU, w którym zarzucił naruszenie szeregu przepisów k.p.a. oraz art. 93 ust. 2 i 3 p.s.w.n. oraz argumentował, że spełnia wszystkie przesłanki do przyznania wnioskowanego stypendium. Na odwołaniu znajdującym się w przesłanych przez organ wraz ze skargą, poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisach akt administracyjnych sprawy, nie widnieje jednak podpis strony. Dodatkowo celem potwierdzenia tej okoliczności, Sąd w toku postępowania zobowiązał OKSSU jako organ odwoławczy do przedłożenia oryginału datowanego na [...] grudnia 2021 r. odwołania O.T. od decyzji KSSU z dnia [...] listopada 2021 r., przy czym z oryginału tego odwołania jednoznacznie wynika, iż nie zostało ono podpisane przez wnoszącego. W myśl art. 95 ust. 1 pkt 2 p.s.w.n. tryb przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 (a więc m.in. stypendium rektora), określa regulamin świadczeń dla studentów. Z treści § 3 ust. 1 i ust. 2 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu (załącznik do zarządzenia nr 137 Rektora Uniwersytetu z dnia 23 września 2021 r.) wynika, iż podstawową formą składania wniosków w toku postępowania dotyczącego przyznawania stypendiów, jest forma pisemna, zaś wniosek (pismo) powinien być "wydrukowany i podpisany" (§ 3 ust. 2 regulaminu). Od decyzji podjętej przez KS studentowi przysługuje prawo odwołania za pośrednictwem KS do odwoławczej komisji stypendialnej, w terminie 14 dni od otrzymania decyzji. Student składa odwołanie w Dziale Spraw Studenckich, wysyłając je za pośrednictwem Poczty Polskiej (§ 3 ust. 3 regulaminu). W przypadku, gdy wniosek o przyznanie świadczeń zawiera braki formalne, KS wzywa do uzupełnienia braków w terminie nie krótszym niż 7 dni od otrzymania wezwania z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. W uzasadnionych przypadkach KS może wyznaczyć dłuższy niż 7-dniowy termin (§ 4 ust. 4 regulaminu). Ponadto § 27 regulaminu stanowi, iż w sprawach w nim nie ujętych zastosowanie mają powszechnie obowiązujące przepisy prawa oraz wewnętrzne postanowienia prawno-organizacyjne Uniwersytetu. Zatem w zakresie nie uregulowanym w regulaminie, do postępowania kończącego się w danej instancji decyzją, zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co zresztą potwierdziły organy obydwu instancji, wskazując przepisy k.p.a. w podstawie prawnej wydanych w sprawie decyzji. W myśl art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, organ do którego takie podanie wniesiono, zobowiązany jest wezwać wnoszącego podanie do uzupełnienia braku formalnego, w terminie 7 dni, z pouczeniem o konsekwencji nie zastosowania się do wezwania (pozostawienia podania bez rozpatrzenia). Przepis art. 64 § 2 k.p.a. wiąże również organ odwoławczy. Oznacza to, że w sytuacji braku podpisu pod odwołaniem, na podstawie w/w regulacji organ odwoławczy powinien wezwać wnoszącego podanie do jego podpisania ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach nieusunięcia tego braku. Nie podpisanie przez O.T. odwołania obligowało zatem OKSSU do podjęcia działań w trybie art. 64 § 2 k.p.a. w związku z § 27 regulaminu. Dopiero po uzupełnieniu powyższego braku organ odwoławczy był władny merytorycznie rozpoznać odwołanie. Wydanie decyzji w postępowaniu drugiej instancji bez wezwania do usunięcia braku odwołania poprzez podpisanie go, względnie w sytuacji, gdy braki odwołania nie zostały uzupełnione, oznacza wadliwość postępowania i to w postaci kwalifikowanej. W takim przypadku mamy bowiem do czynienia z działaniem organu odwoławczego "z urzędu", co narusza zasadę skargowości, zawartą (na podobieństwo art. 127 i następnych k.p.a.) w § 3 ust. 3 regulaminu. Organ odwoławczy może bowiem podjąć czynności procesowe w postępowaniu drugiej instancji tylko wskutek czynności strony, jaką jest wniesienie odwołania. W konsekwencji uprawnienie do działania organu odwoławczego powstaje jedynie wówczas, gdy strona postępowania – jako uprawniony podmiot – wystąpi z odpowiednim podaniem (odwołaniem), co prowadzi do przeniesienia kompetencji orzeczniczych na ten organ. Innymi słowy, dopiero po wniesieniu odwołania przez stronę organ drugiej instancji zyskuje uprawnienie do podjęcia czynności procesowych zmierzających do weryfikacji zaskarżonej decyzji i ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, czego wyrazem jest wydane przez ten organ orzeczenie administracyjne. Odwołanie nie podpisane przez stronę – do czasu usunięcia tego braku – nie mogło wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania odwoławczego i nie uprawniało OKSSU do podjęcia merytorycznej czynności orzeczniczej. Pomimo tego, organ ten wydał decyzję w drugiej instancji, orzekając co do istoty sprawy. Powyższa okoliczność skutkowała koniecznością zakwalifikowania zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z § 27 regulaminu, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a w konsekwencji koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Tego rodzaju pogląd co do skutków merytorycznego rozpoznania nie podpisanego odwołania jest akceptowany zarówno w piśmiennictwie jak i w orzecznictwie (por. Piotr Przybysz Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005 r. s. 338; wyrok NSA z 15 września 2000 r., III SA 417/00, LEX nr 47217, wyroki WSA w Warszawie z 2 grudnia 2009 r. II SA/Wa 1157/09, , WSA w Łodzi z 24 marca 2011 r., II SA/Łd 1431/10 WSA w Szczecinie z 18 listopada 2016 r., II SA/Sz 902/16 czy WSA w Poznaniu z 1 grudnia 2021 r., IV SA/Po 789/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie stwierdzone uchybienie czyni przedwczesną ocenę zarzutów zawartych w skardze. Rozpoznając ponownie sprawę OKSSU, stosownie do art. 153 p.p.s.a., uwzględni powyższe stanowisko i wezwie skarżącego uzupełnienia wspomnianego braku formalnego odwołania. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I wyroku. Zawarte w pkt II wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 535). Zasądzona kwota stanowi równowartość uiszczonego wpisu od skargi (200 zł).