II SA/Go 181/13
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-04-25
Skład orzekający: Marek Szumilas, Sławomir Pauter, Jacek Jaśkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pomimo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej zobowiązanej, a także czy organ ten związał się wskazaniami zawartymi w poprzednim wyroku sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Organ rentowy naruszył prawo, ignorując wskazania zawarte w poprzednim wyroku sądu administracyjnego dotyczące konieczności wszechstronnego rozważenia sytuacji materialnej i zdrowotnej zobowiązanej oraz jej rodziny. Ponadto, organ nie wykazał w sposób należyty i przekonujący, dlaczego mimo trudnej sytuacji skarżącej, odmówiono umorzenia składek, co stanowi naruszenie granic uznania administracyjnego i przepisów postępowania, w tym obowiązku prawidłowego uzasadnienia decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca J.R. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie ponad 48 tys. zł. Organ rentowy dwukrotnie odmówił umorzenia, powołując się na możliwość odzyskania należności oraz brak spełnienia przesłanek całkowitej nieściągalności. Skarżąca podnosiła swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił poprzednią decyzję organu, wskazując na konieczność dokładniejszej analizy sytuacji skarżącej i wyważenia interesu strony z interesem publicznym. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ ponownie odmówił umorzenia, powtarzając argumentację uznaną wcześniej za niewystarczającą. Skarżąca wniosła kolejną skargę, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję, stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, przyznaje od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącej zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz r. pr. J.G.-K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
1. Decyzją z [...] marca 2012 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2011 r. nr [...], którą odmówiono umorzenia należności składkowych w łącznej kwocie 48.324,90 zł. Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności wynikające z art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm; dalej u.s.u.s.). W ocenie Zakładu w sprawie zachodzi możliwość odzyskania należności ZUS w związku z zajęciem świadczenia emerytalnego a także poprzez ewentualne dochodzenie należności z nieruchomości, na której ZUS posiada zabezpieczenie hipoteczne.
W uzasadnieniu decyzji wskazał ponadto, że przeanalizował sprawę również pod kątem umorzenia zadłużenia ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej, wskazując na przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Jak wyjaśnił, wnikliwie przeanalizował dostarczoną dokumentację obrazującą sytuację materialną, zdrowotną i życiową J.R., zgodnie z dołączonymi zaświadczeniami lekarskimi, wynikami badań, kartami informacyjnymi z leczenia szpitalnego a także kopiami nieopłaconych rachunków i wezwań do zapłaty. Stwierdził, że sytuacja zdrowotna zobowiązanej jest bardzo trudna. Organ podkreślił, że nie podważa wiarygodności przedłożonej przez stronę dokumentacji i dlatego też za zbędne uznał przeprowadzenie dodatkowego postępowania w sprawie i wykorzystanie opinii specjalistów i biegłych z dziedziny medycyny, o co wnosiła wnioskodawczyni.
Uznał również, że sytuacja finansowa zobowiązanej jest bardzo trudna. Wskazał, że utrzymuje się ona ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.379,00 brutto, z którego potrącane są: należności z tytułu podatku i składki zdrowotnej a także kwota 344,75 zł, która przekazywana jest w związku z prowadzoną egzekucją. Organ nie podważył przedstawionej przez wnioskodawczynię dokumentacji obrazującej trudną sytuację materialną w postaci nieopłaconych rachunków, wezwań do zapłaty, wezwań egzekucyjnych i przesądowych, zaznaczył jednak, że podtrzymując w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji miał na uwadze posiadanie zabezpieczenia hipotetycznego na nieruchomości dłużnika oraz skutecznie prowadzoną egzekucję ze świadczenia emerytalnego.
Wskazał ponadto, że rozstrzygając wniosek o umorzenie należności miał na uwadze również to, że umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek jest wyrazem rezygnacji uprawnionego organu z określonych kwot, które wolą ustawodawcy, jako powinności publicznoprawne, powinny zasilać fundusze celowe wchodzące w skład polskiego systemu zabezpieczenia społecznego. Będąc odpowiedzialny za ich pobór zobligowany jest do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Biorąc pod uwagę te okoliczności organ postanowił nie umarzać zadłużenia, uznając, że umorzenie to byłoby w obecnym stanie faktycznym przedwczesne i działałoby na niekorzyść finansów ubezpieczeń społecznych.
W konsekwencji zaskarżenia powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. została ona uchylona wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Go 392/12. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 13 września 2012 r.
W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że przepisy art. 28 ust. 3 i ust. 3 a u.s.u.s. dają organowi uprawnienie do umorzenia należności z tytułu składek w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może należności umorzyć, lecz nie jest do tego zobligowany. Organ orzekający w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne powinien zatem wykazać, że w tej konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie.
Wprawdzie w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją poniesienia przez skarżącą strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić skarżącą możliwości dalszego prowadzenia działalności. Sąd stwierdził jednak, iż w sprawie mamy jednak do czynienia z niewątpliwie trudną sytuacją materialną skarżącej oraz jej przewlekłą chorobą, uniemożliwiającą podjęcie jakiejkolwiek pracy, a w związku z tym uzyskanie dodatkowego dochodu umożliwiającego opłacenie należności (Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności orzeczeniem z [...] lutego 2012 r. nr [...], zaliczył skarżącą do znacznego stopnia niepełnosprawności, do [...].02.2014 r.). Podkreślił także, iż kwestie te organ miał obowiązek zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej k.p.a.) wyważyć, uwzględniając zarówno słuszny interes strony i interes publiczny, a w związku z tym powinien był przeprowadzić ocenę sytuacji materialnej wnioskodawczyni z uwzględnieniem jej dochodu i wydatków i ustalenia, że opłacenie składek nie pozbawiłoby jej i rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W rozpatrywanej sprawie organ nie wykazał dlaczego przy określonym dochodzie i określonych wydatkach w jego ocenie sytuacja materialna skarżącej jest na tyle dobra, że opłacenie należności nie pozbawi jej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, czym naruszył granice uznania administracyjnego.
2. Rozpoznając sprawę ponownie Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], którą odmówiono umorzenia należności składkowych w łącznej kwocie 48.324,90 zł.
Organ ponownie wyjaśnił przesłanki, w oparciu o które może orzec o umorzeniu wskazanych należności, podkreślając jednocześnie, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności wynikających z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Odnosząc się natomiast do przesłanek opisanych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. organ podał, że wnikliwie przeanalizował dostarczoną dokumentację obrazującą sytuację materialną, zdrowotną i życiową J.R., zgodnie z dołączonymi zaświadczeniami lekarskimi, wynikami badań, kartami informacyjnymi z leczenia szpitalnego a także kopiami nieopłaconych rachunków i wezwań do zapłaty, stwierdzając, iż znajduje się ona w trudnej sytuacji zarówno zdrowotnej, jak i finansowej.
Wskazał, że po wydaniu wyroku J.R. powoływała się na znaczne pogorszenie sytuacji materialnej związanej z dalszym pozostawaniem bez pracy córki i konkubenta, i przedstawiła miesięczny dochód (netto), wynoszący łącznie 968,17 zł. Wskazała także, że dochód netto w jej rodzinie wyniósł 322,72 zł na osobę czyli poniżej progu ubóstwa). Strona poinformowała również o pogarszającym się stale stanie zdrowia a także złym stanie technicznym mieszkania i posiadaniem wielu zadłużeń.
Zakład uznał jednak, że przedstawione dokumenty świadczą o zwykłych wydatkach ponoszonych przez zobowiązaną, dotyczących utrzymania mieszkania oraz kosztów leczenia, w związku z czym nie świadczą o pogorszeniu się sytuacji materialnej i zdrowotnej. Przyznał jednocześnie, że sytuacja strony jest bardzo trudna, i w tym zakresie organ nie kwestionuje stanowiska strony. Podkreślił jednak, że w związku z posiadanym zabezpieczeniem hipotecznym na nieruchomości widzi możliwość odzyskania przynajmniej części należności np. poprzez sprzedaż tej nieruchomości (pawilonu handlowego) według stanu na dzień dzisiejszy. Mając na uwadze okoliczności wynikające z uzasadnienia niniejszej decyzji, uwzględniając nałożony na Zakład obowiązek dbałości o dobro finansów ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, dysponując prawem do umarzania należności na zasadzie uznania administracyjnego, postanowił on nadal nie umarzać zadłużenia objętego decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r.
Ponadto organ ze względu jednak na nadal utrzymującą się bardzo trudną sytuację zobowiązanej i jej rodziny zaproponował (w uzasadnieniu decyzji) skorzystanie z możliwości umorzenia na podstawie ustawy o abolicji tj. ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Przepisom ustawy podlegać będą między innymi osoby prowadzące działalność gospodarczą w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] lutego 2009 r. które nie opłaciły należnych za ten okres i składek.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W jej uzasadnieniu podkreśliła swoją trudną sytuację materialną oraz zdrowotną, a kwestionując w tym zakresie ocenę przedstawioną przez organ podniosła, że organ nie uwzględnił przesłanek z § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Odpowiadając na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2013 r., pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu, zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
a) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na nie rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewskazanie dlaczego przy określonym dochodzie i określonych wydatkach sytuacja materialna skarżącej jest na tyle dobra, że opłacenie należności nie pozbawi zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych ,
b) naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, wewnętrznie sprzecznych co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego mimo wykazania przez skarżącej trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej i niekwestionowaniu tego przez organ wydano decyzję odmawiającą umorzenia należności składek o które wnosiła skarżąca,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 28 ust. 3 oraz 3a u.s.u.s z związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie bez uzasadnienia, że przepisy te (w szczególności art. 28 ust. 3a u.s.u.s) nie odnoszą się do sytuacji w której znalazła się skarżąca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4. W sprawie rozpoznawanej przez sąd administracyjny po raz drugi nie ma potrzeby powoływania, in extenso, przepisów regulujących zasady umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w ponowionym postępowaniu spór zakreślił się do oceny zachowania przez organ dwóch zasadniczych elementów: realizacji wskazań zawartych w poprzednim wyroku sądu administracyjnego wydanym w tej sprawie, na tle obowiązku z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), oraz zachowania granic uznania administracyjnego w ramach art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust.1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 14, poz. 1365) dozwalającym na umorzenie z tytułu składek w przypadku wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Dotyczy to m.in. sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiało zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Odnosząc się do kwestii związania należy wskazać, że ocena prawna może dotyczyć także prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego. Dla organu rozpatrującego ponownie sprawę ma ona charakter wiążący w tym sensie, w jakim był ona konsekwencją uchylenia poprzednio wydanej decyzji determinując treść wyroku kasatoryjnego. Dla niniejszego sądu oznacza zakaz formułowania ocen sprzecznych z treściami poprzednich wyroków wydanych w tej sprawie oraz nakaz reagowania w treści nowego rozstrzygnięcia w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania administracyjnego.
Podnoszona przez organ swoboda w kształtowaniu treści decyzji wydawanej w ramach uznania administracyjnego nie może być mylona z imperatywem związania z art. 153 p.p.s.a. Rzecz bowiem nie w tym, że omawiane związanie ogranicza organ w możliwości wydania rozstrzygnięcia (pozostaje ona taka sama jak w pierwotnym postępowaniu, zwłaszcza co do kierunku), lecz powoduje konieczność realizacji, w ponowionym postępowaniu, wskazówek zawartych w kasatoryjnym wyroku.
Zaskarżona decyzja narusza zasadę związania bowiem porównanie przytoczonych w wyżej wskazówek zawartych w wyroku z dnia 2 sierpnia 2012 r., z argumentacją zawartą w uzasadnieniu decyzji dowodzi, że organ wskazania te zignorował. Zakres argumentacji dotyczącej skonkretyzowanego poprzednimi orzeczeniami przedmiotu sporu pozostał bez jakichkolwiek zmian. Treść uzasadnienia decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r., w porównaniu z decyzją z dnia [...] marca 2012 r. jest tu bardzo zbliżona. Organ wydając po raz drugi decyzję powołał się zatem się na te same argumenty, które w poprzednim wyroku zostały uznane za niewystarczające.
Już z tych względów zaskarżona decyzja narusza prawo. Mając generalną swobodę podjęcia kierunku danego rozstrzygnięcia - w sytuacji związania - organ wydając decyzję ponowną nie może poprzestać na powieleniu argumentacji z decyzji poprzednio wyeliminowanej, bez naruszenia art. 153 p.p.s.a., które należy ocenić jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taki skutek naruszenia zasady związania konsekwentnie i zgodnie podkreślają od lat orzecznictwo i doktryna (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, op .cit., s. 622 i powołane tam orzeczenia).
5. Odnosząc się natomiast do kwestii uznania, którą przywołuje organ na obronę swojego stanowiska, należy podkreślić, że zakres swobody organu administracji, wynikający z przepisów prawa materialnego, jest ograniczony ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, w tym art. 7 k.p.a., co oznacza, że treść i zakres ochrony słusznego interesu indywidualnego w działaniach organów sięgają do granic kolizji z interesem społecznym.
W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2000 r. (III UZP 15/00, OSNAPiUS 2000, nr 23, poz. 864; por. także wyrok SN z dnia 12 lipca 2006 r., II UK 241/05, OSNP 2007, nr 13-14, poz. 203 oraz wyrok SN z dnia 24 maja 2007 r., UK 216/06, OSNP 2008, nr 13 -14, poz. 202) podkreślono, że decyzja odmawiająca umorzenia w całości lub w części należności z tytułu składek, podlega merytorycznej kontroli sądu. Oznacza to, że do kompetencji sądu należy merytoryczna ocena zasadności wydanej i podlegającej zaskarżeniu decyzji, w tym odmawiającej umorzenia w całości lub w części należności z tytułu składek.
Poglądy te niniejszy sąd w pełnym zakresie podziela. Instytucja uznania administracyjnego jest tylko wtedy dozwolonym wyrazem dyskrecjonalności działania administracji publicznej, gdy jej zastosowanie w danej sprawie poddaje się tak rozumianej kontroli. Nakłada to na organ administracji obowiązek wszechstronnego rozważenia występujących w sprawie okoliczności i ich zindywidualizowania. W szczególności przy decyzji odmownej rzeczą organu jest przedstawienie argumentów dotyczących konkretnej sprawy, nie zaś posługiwanie się "blankietowym", schematem, który może znaleźć zastosowanie do innych rozstrzygnięć (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06, Lex nr 321267).
W tej perspektywie prawidłowe zastosowanie wskazanych w pkt 4 niniejszego uzasadnienia przepisów wymaga wnikliwego rozważenia sytuacji wnioskodawcy. Organ dla podjęcia prawidłowej decyzji musi mieć bowiem jasność, czy opłacenie należności z tytułu składek rzeczywiście pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jeżeli te okoliczności zostaną w sposób niewątpliwy stwierdzone, brak podstaw do wydania decyzji o odmowie (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 349/09, dostępny w bazie orzeczeń na stronie internetowej NSA).
Ciężar dowodu istnienia przesłanek umorzenia, co do zasady, spoczywa na wnioskodawcy, ale to organ administracji odpowiada za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych ustaleń. Prawidłowość powyższych działań organu podlega kontroli sądowej, w ramach której sąd ocenia, czy zgromadzony został wystarczający materiał dowodowy dla ustalenia istnienia (lub nieistnienia) przesłanek umorzenia oraz czy zgromadzony materiał został prawidłowo oceniony, a następnie, czy z oceny tej zostały wyciągnięte wnioski właściwe pod względem logicznym i pod względem prawnym. W niniejszej sprawie okoliczności te zostały przez skarżącą na tyle wykazane, że organ ich nie kwestionuje. Z nich zaś wynika, że jej sytuacja w stosunku do stanu faktycznego objętego poprzednio wydanym w sprawie wyrokiem uległa jeszcze pogorszeniu. Dotyczy to zmniejszenia dochodów rodziny skarżącej, ze względu na fakt pozostawania jej córki i konkubenta bez pracy oraz pogorszenie stanu zdrowia.
Trafnie też skarżąca zwraca uwagę, że zastosowanie tzw. abolicji przewidzianej ustawą z dnia 9 listopada 2012 r. o umarzaniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r. poz. 1551) wymaga spełnienia określonych przesłanek, których organ w ogóle nie rozważył w odniesieniu do zaległości skarżącej. Dotyczy to w szczególności odniesienia interesu skarżącej do ogólnikowo przedstawionego interesu publicznego.
6. W przedstawionym aspekcie należy uznać, że istotnym uchybieniem decyzji jest brak należytego uzasadnienia przyczyn odmowy umorzenia (art. 8, 11 i 107 § 3 k.p.a.). Pojęcia użyte w powołanym wyżej przepisach rozporządzenia są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny i omówienia w świetle okoliczności danej sprawy. Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie jest szczególnie ważne właśnie przy decyzjach negatywnych. W takich sytuacjach strona ma prawo poznać powody odpowiadające rzeczywistemu zakresowi sporu. Przy umorzeniu organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia, bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres jej zastosowania. W aspekcie kontroli sądowej brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia ocenę, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
W sprawie uzasadnienie decyzji nie przekonywującej argumentacji, w niespornym przecież stanie faktycznym, dlaczego skarżącej odmówiono umorzenia składek. Dotyczy to w szczególności zasadniczych przyczyny odmowy, którymi są niespełnienie przez skarżącą przesłanki "wyjątkowości" jej przypadku oraz interes publiczny.
Wskazane uchybienia organu pozwalają na stwierdzenie, że ocena organu w przedmiocie występowania przesłanki określonej w art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. nie została właściwie przeprowadzona i uzasadniona. Tym samym przekracza ona granice uznania administracyjnego. W konkluzji należy więc stwierdzić, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów postępowania w tym art. 7, 8, 11, 77 i 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zaskarżoną decyzję uchylił, stwierdzając również, że nie podlega ona wykonaniu (art. 152 p.p.s.a.).
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło