II SA/Go 183/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] Komendant Oddziału Straży Granicznej utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Przesyłka skierowana na adres: ul. [...], zawierająca decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r. była dwukrotnie awizowana: w dniu 6 września 2012 r. i 14 września 2012 r., po czym w dniu 21 września 2012 r. została zwrócona organowi z adnotacją ,,zwrot nie podjęto w terminie". Na podstawie art. 44 § 4 kpa organ w dniu 24 września 2012 r. uznał decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r. za skutecznie doręczono pozostawiając ją w aktach sprawy. Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym – 25 stycznia 2013 r.) M.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem Oddziału Straży Granicznej, skargę dotyczącą decyzji w/w organu z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wraz ze skargą skarżący złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia w/w skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Skarżący podał, iż z treści pisma Komendanta Placówki Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], przekazanego mu po kilku dniach przez małżonkę, powziął wiedzę o tym, że przedmiotowa decyzja została wydana. Następnie skarżący zweryfikował awizowanie przesyłki w Urzędzie Pocztowym we wrześniu 2012 r. Jako powód braku odebrania przesyłki zawierającej skarżoną decyzję, skarżący wskazał fakt jego przebywania w tym okresie poza miejscem zamieszkania, związanym z koniecznością sprawowania opieki nad swoim ojcem C.G.. Skarżący podał, iż stan jego ojca samotnie zamieszkującego w [...] w okresie września i października 2012 r. uległ pogorszeniu obligując skarżącego do opieki. Nadto skarżący podał w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, iż nikt z domowników nie przekazał mu informacji na temat zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania. Tym samym skarżący poddał wątpliwość czy zawiadomienie takie pozostawiono w skrzynce pocztowej lub na drzwiach jego domu, wskazując jednocześnie, iż jego małżonka – jedyny pełnoletni domownik, nie zauważyła i stwierdziła w/w zawiadomienia. Zdaniem skarżącego pokwitowanie odbioru nie zostało prawidłowo oznaczone przez doręczyciela. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżący zwrócił uwagę, iż poświadczenie odbioru winno być na odwrocie szczegółowo i prawidłowo wypełnione. Na dowód przytoczonych przez skarżącego wywodów załączył on do wniosku oświadczenie ojca z dnia [...] stycznia 2013 r. o sprawowanej nad nim opieki przez syna M. oraz oświadczenie żony – W.D.-G. z dnia [...] stycznia 2013 r. o braku stwierdzenia w skrzynce pocztowej oraz na drzwiach mieszkania awiza. W świetle powyższych wyjaśnień skarżący uznał, iż nie miał obiektywnych możliwości do złożenia przedmiotowej skargi w terminie. W odpowiedzi na wniosek o przywrócenie terminu organ wniósł o odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia skargi uznając, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu do dokonania czynności złożenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) -zwanej dalej p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Wyjątek od w/w zasady przewiduje art. 86 § 1 p.p.s.a. w myśl, którego jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści przepisu art. 87 § 1, § 2, § 3 i § 4 p.p.s.a., aby w/w wniosek był skuteczny spełnione muszą zostać określone wymogi. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, chyba że wniosek dotyczy przywrócenia terminu do wniesienia skargi wówczas winien być wniesiony za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W rozpoznawanej sprawie skarżący wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2012 r. dochował wszystkich w/w wymogów umożliwiając Sądowi dokonanie merytorycznej oceny wniosku skarżącego. Jako okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu czynności procesowej skarżący wskazał po pierwsze fakt sprawowania osobistej opieki nad chorym ojcem, zamieszkującym w innej miejscowości niż jego miejsce zamieszkania, w okresie wrzesień – październik 2012 r., kiedy przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została przez organ wysłana i przesyłka była awizowana. Na potwierdzenie powyższego skarżący złożył do akt sprawy zaświadczenie lekarskie z dnia [...] marca 2013 r. wystawione przez lekarza medycyny rodzinnej, że C.G. chorował we wrześniu 2012 r. i wymagał opieki medycznej, kserokopie dokumentacji medycznej z 2006 r. oraz oświadczenie ojca skarżącego potwierdzające sprawowanie przez M.G. opieki w okresie od [...] września 2012 r. Dodatkowo jednak skarżący poddał wątpliwości fakt prawidłowego zastosowania przez organ art. 44 kpa w zakresie uznania przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r. za skutecznie doręczoną. Skarżący wskazał, iż w okresie jego nieobecności jedynym pełnoletnim domownikiem w jego mieszkaniu była żona, a ta nie odnotowała pozostawienia w skrzynce pocztowej awiza informującego o pozostawieniu przesyłki z pismem organu do odbioru w urzędzie pocztowym. Zatem zdaniem skarżącego nie mógł on wcześniej powziąć wiedzy na temat wydania skarżonej decyzji. Celem udowodnienia powyższego skarżący załączył do wniosku o przywrócenie terminu oświadczenie jego żony w zakresie braku stwierdzenia w okresie [...] września 2012 r. w skrzynce oddawczej i na drzwiach mieszkania zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki i możliwości jej odbioru w urzędzie pocztowym. W ocenie Sądu wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak uprawdopodobnienia w sposób wystarczający okoliczności, które miałyby wyłączyć jego winę w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Komendanta Oddziału Straży Granicznej. Z analizy znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy przesyłki adresowanej do skarżącego, a zawierającej decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r. wynika, iż była ona dwukrotnie awizowana: w dniu 6 i powtórnie w dniu 14 września 2012 r., o czym zawiadomienie z powodu nieobecności adresata, doręczyciel pozostawił w skrzynce pocztowej. Na kopercie oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajdują się stosowne adnotacje doręczyciela (pieczątki daty awizowania i pieczątki: ,,awizo-skrzynka, adresat nieobecny", ,,awizo powtórne") w tym zakresie, potwierdzone jego podpisem. Stąd po bezskutecznym upływie terminu odbioru w/w przesyłki została ona zwrócona nadawcy tj. organowi z adnotacją ,,Zwrot nie podjęto w terminie". Zatem organ w świetle treści art. 44 kpa miał podstawę do uznania przedmiotowej przesyłki za skutecznie doręczoną. Zgodnie bowiem z treścią § 1 cyt. przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy nie jest to możliwe na drzwiach mieszkania adresata, biura lub miejscu przy wejściu na posesje adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie siedmiu dni pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu o którym mowa w § 1 a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Na tej podstawie organ uznał, iż skutek doręczenia jego decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nastąpił z dniem 24 września 2012 r., a tym samym termin do wniesienia skargi od w/w decyzji upływał z dniem 24 października 2012 r. Wskazać należy, iż przywołana przez skarżącego okoliczność braku złożenia przez doręczyciela awiza w skrzynce pomimo umieszczenia o tym przez doręczyciela informacji na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru, nie zostały potwierdzone w drodze postępowania reklamacyjnego przed Urzędem Pocztowym. Brak jest także podstaw do uwzględnienia przez Sąd załączonego do wniosku skarżącego dowodu z dokumentu prywatnego jakim jest oświadczenie jego żony z dnia [...] stycznia 2013 r., przy uwzględnieniu, iż w aktach administracyjnych sprawy znajduje się dowód z dokumentu urzędowego jakim jest zwrócona przez Urząd Pocztowy przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję z odpowiednimi adnotacjami doręczyciela. W ocenie Sądu nie ma również podstaw do uwzględnienia, wskazanej przez skarżącego jego nieobecności w miejscu zamieszkania podczas próby doręczenia przesyłki związanej z koniecznością sprawowania przez skarżącego opieki nad chorym ojcem, jako okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Po pierwsze jak sam wskazał skarżący, w miejscu zamieszkania, czyli adresem podanym w postepowaniu administracyjnym organowi, pozostała jego żona. Zauważyć należy, iż brak możliwości osobistego dokonania czynności procesowej nie usprawiedliwia niedochowania terminu dokonania czynności procesowej. W orzecznictwie wskazuje się, iż aby uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu z powodu choroby, wymagane jest poza zaświadczeniem lekarskim uprawdopodobnienie, iż strona nie mogła się posłużyć osobami trzecimi w dokonaniu czynności (postanowienie NSA z dnia 21 marca 2012 r., I OSK 144/12). Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż skarżący miał świadomość toczącego się w jego sprawie postępowania administracyjnego. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia [...] września 2011 r. został pouczony o obowiązku strony do powiadomienia organu o każdej zmianie swojego adresu (art. 41 § 1 kpa) z pouczeniem, iż w sytuacji zaniedbania w/w obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem będzie miało skutek prawny. Ostatnią korespondencję od organu skarżący odebrał osobiście w dniu 3 września 2012 r. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, iż skarżący twierdzi, iż dopiero w styczniu 2013 r. kiedy otrzymał pismo od organu, dowiedział się o istnieniu skarżonej decyzji. Brak w tej sytuacji zainteresowania ze strony skarżącego rozstrzygnięciem złożonego przez niego odwołania również nie świadczy o zachowaniu należytej staranności skarżącego we własnej sprawie. Należy podkreślić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej (o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a.) stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Komentatorzy (Komentarz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007) zwracają uwagę, iż art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Orzecznictwo sądów wskazuje, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; postanowienie SN z 29 października 1999 r., I CKN 556/98; postanowienie SN z 12 stycznia 1999 r., II UKN 667/98, OSNAP 2000, nr 12, poz. 6). Potwierdził to również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w dniu 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004. Należy mieć na uwadze, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienia NSA z dnia 12 kwietnia 2012 r., I FZ 13/12, Lex nr 1136361, z dnia 4 kwietnia 2012 r., II FZ 200/12, Lex nr 1137708). Powyższe oznacza, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Konieczne jest zatem wskazanie we wniosku o przywrócenie terminu takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie wnioskodawcy, a uniemożliwiło dopełnienie mu czynności procesowej w terminie. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, w związku z czym zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.