II SA/Go 184/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2008 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na bezczynność Starosty w przedmiocie ustalenia właściciela nieruchomości p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym M.G. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca między innymi podała, że jest bardzo schorowana, w podeszłym wieku, mieszka wraz z córką i jej trójką dzieci. M.G. oświadczyła, że od marca 2008 r. pobiera emeryturę w wysokości 2.970 zł (netto). W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżąca przedstawiła koszty związane z eksploatacją nieruchomości (podatek od nieruchomości i podatek rolny za 2008 r. w wysokości 822 zł, energia elektryczna - 229 zł, woda - 95 zł). M.G. podała, że pomaga córce w partycypowaniu w kosztach utrzymania nieruchomości. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, iż wniosek M.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata jest uzasadniony. Skarżąca od miesiąca marca 2008 r. otrzymuje wysoką emeryturę w wysokości 2.970 zł (netto). W świetle zasad doświadczenia życiowego w pełni uprawniony jest wniosek, iż otrzymywane środki wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych skarżącej w tym na zakup leków, jak i na poczynienie oszczędności. Nie zmienia tej oceny fakt, iż skarżąca pomaga finansowo córce. Należy zauważyć, iż łączny dochód osób pozostających ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 6.415 zł. Również zamiar przeznaczenia przez skarżącą oszczędności na określone cele nie zmienia powyższej oceny. Wymaga bowiem podkreślenia, że prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Za taki dochód nie może być uznane tak wysokie świadczenie pobierane przez skarżącą. Również bardzo podeszły wiek skarżącej nie stanowi okoliczności przemawiającej za przyznaniem prawa pomocy. Prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek M.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.