II SA/Go 185/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółdzielni Mleczarskiej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Spółdzielni Mleczarskiej na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za badania próbki środka spożywczego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Spółdzielnia Mleczarska, reprezentowana przez radcę prawnego D.J. – K., w dniu 25 lutego 2011 r. (data stempla pocztowego na kopercie) złożyła - za pośrednictwem organu - skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] wydaną w przedmiocie ustalenia opłaty za badania próbki środka spożywczego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 marca 2011 r. Spółdzielnia Mleczarska, za pośrednictwem reprezentującego ją pełnomocnika, została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 100 (sto) złotych. Jednocześnie skarżąca została pouczona, iż wpis sądowy należy wpłacić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie to zostało doręczone skarżącej w dniu 4 kwietnia 2011 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru listu poleconego nr [...] znajdujące się w aktach sądowych (k-21). Zatem termin do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie upłynął z dniem 11 kwietnia 2011 r. (poniedziałek). Jak wynika z dokumentu polecenia przelewu wystawionego przez Oddział Finansowo - Budżetowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpis sądowy w kwocie 100 zł, do sprawy II SA/Go 185/11, został zaksięgowany na rachunku bankowym Sądu w dniu 13 kwietnia 2011 r. (k-22). W celu wyjaśnienia okoliczności dokonania wpłaty w/w należności, pismem z dnia 15 kwietnia 2011 r. Sąd zwrócił się do skarżącej o przesłanie, w terminie 7 dni, dokumentu poświadczającego datę złożenia zlecenia przekazania środków, bądź też dokonania wpłaty w banku lub urzędzie pocztowym, tytułem uiszczenia wpisu sądowego zgodnie z zarządzeniem z dnia 31 marca 2011 r, pod rygorem przyjęcia, iż wpis został wpłacony w dniu 13 kwietnia 2011 r. , tj. w dniu obciążenia rachunku wpłacającego wskazanej na dokumencie polecenia przelewu przekazanym przez Oddział Finansowo - Budżetowy w miejscu. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 18 kwietnia 2011 r. W dniu 18 kwietnia 2011 r. wpłynęło pismo, nadane w urzędzie pocztowym w dniu 13 kwietnia 2011 r. (data stempla pocztowego na kopercie), w którym Spółdzielnia Mleczarska zwróciła się z wnioskiem o przywróceniem terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu strona wskazała, iż uchybienie terminu wynikło z usprawiedliwionej nieobecności pełnomocnika strony, w konsekwencji czego wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego odebrane zostało przez sekretariat ogólny Spółdzielni, zaś pełnomocnik zapoznał się z jego treścią dopiero w dniu 13 kwietnia 2011 r. i w tym dniu wykonał wezwanie. Ponadto, w ocenie skarżącej, wniosek jest tym bardziej uzasadniony, iż wniosła ona dwie identyczne skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w związku z czym, w sytuacji, gdyby jedna z nich, z powodów formalnych, uległa odrzuceniu, spowodowałoby to, że ewentualne merytoryczne rozstrzygniecie Sądu nie będzie dotyczyć "sprawy odrzuconej". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 ppsa ). Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 ppsa. W myśl § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast § 2 stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony przez Spółdzielnię Mleczarską w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa. Jak wynika z okoliczności sprawy oraz z wyjaśnień zawartych we wniosku z dnia 13 kwietnia 2011 r., strona powzięła informację o uchybieniu terminu właśnie w dniu 13 kwietnia 2011 r. W tym samym dniu strona wykonała czynność, dla której dokonania uchybiła terminowi, tj. dokonała wpłaty i jednocześnie nadała na poczcie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W dalszej kolejności wskazać należy, iż kryterium braku winy o jakim mowa w art. 87 § 2 ppsa stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy podmiotu (J.P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149; por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, póz. 144). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/02 ; M.Pr. 2002, nr 23, s. 1059). Nadto w orzecznictwie podkreśla się powszechnie, iż przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, (LEX nr 45637)., brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Przede wszystkim jednak należy wyjaśnić, iż instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności ma charakter szczególny (wyjątkowy) i może być wykorzystana jedynie w przypadku gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, tj. że uchybienie terminu wynikło z przyczyn od niej niezależnych, którym nie mogła ona przeciwdziałać, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie należy podkreślić, iż skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien dopilnować, aby czynność procesowa została dokonana terminowo. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością jakby działał na własną rzecz (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2004 r. - FZ 7/04, niepubl.). Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 lipca 2004 r. (FZ 110/04, niepubl.) stwierdził, że profesjonalny pełnomocnik powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych. Osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Skarżącego natomiast obciąża odpowiedzialność związana z wyborem jednostki, której zleciła pomoc prawną, a skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę. Jak wynika z akt sprawy, zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 31 marca 2011 r. doręczono za pośrednictwem poczty polskiej listem poleconym ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Przesyłka doręczona została uprawnionemu do odbioru pracownikowi Spółdzielni Mleczarskiej w dniu 4 kwietnia 2011 r., co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ( k- 21). Sąd uwzględnił w tym zakresie fakt, iż skarżąca wprawdzie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego D.J. – K., jednakże wskazując adres do korespondencji, wskazała adres siedziby Spółdzielni. Zasady doręczania pism sądowych ukształtowane w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w sposób jednoznaczny wskazują, kiedy następuje skuteczne doręczenie przesyłki. Stosownie do treści art. 77 § 1 ppsa odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Skutek prawny doręczenia pisma jednostce organizacyjnej jaką jest spółdzielnia, stosownie do treści art. 67 § 2 ppsa, następuje w chwili doręczenia przesyłki w siedzibie jednostki, do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism. Doręczenie następuje zatem w dacie potwierdzenia przez tę osobę odbioru pisma. Na ustalenie tej daty nie ma wpływu kiedy następnie odebrane pismo przekazane zostało osobom powołanym do dokonania czynności, których pismo dotyczyło. Z tej przyczyny, nie można uznać braku winy w działaniu strony w odniesieniu do sytuacji, gdy uchybienie terminu wynika ze sposobu zorganizowania wewnętrznego obiegu korespondencji, czy też podziału i organizacji pracy w danej jednostce organizacyjnej. Każda jednostka organizacyjna obowiązana jest zorganizować pracę oraz współpracę z pełnomocnikiem, w sposób gwarantujący należytą staranność i dbałość o swoje interesy. Wynika to z faktu, że wszelkie konsekwencje faktyczne i prawne wynikające uchybienia w organizacji pracy obciążają tą jednostkę (por. postanowienie NSA z dnia 4 lutego 2009 r. sygn. akt II OZ 81/09, postanowienie z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt l FSK 1211/05, wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1995 r. sygn. akt SA/Sz 1571/95, wyrok NSA z 19 grudnia 1997 r. sygn. akt l SA/Gd 1144/97 i wyrok NSA z dnia 25 lipca 1995 r. sygn. akt SA/Sz 1345/95, postanowienie SN z dnia 12 marca 1999 r. l PKN 76/99, OSNP 2000/11/431). Skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi w dniu 13 kwietnia 2011 r., zatem z uchybieniem terminu wskazanego do dokonania czynności ( art. 220 § 1 ppsa). Podstawę rozpatrywanego niniejszym postanowieniem wniosku o przywrócenie terminu stanowi natomiast wyjaśnienie, iż uchybienie terminu w rozpatrywanej sprawie wynika z organizacji pracy przyjętej w SM, tj. z faktu, iż pełnomocnik skarżącej był w czasie doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego nieobecny, zaś przesyłkę odebrał pracownik sekretariatu ogólnego Spółdzielni. Nieobecność pełnomocnika miała natomiast charakter usprawiedliwiony. W ocenie Sądu podniesiona przez stronę argumentacja nie dowodzi braku jej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skierowanej do WSA w Gorzowie Wlkp. Okoliczność dotycząca sposobu organizacji pracy Spółdzielni Mleczarskiej, sposobu w jaki zorganizowany jest odbiór poczty przez pracowników tej jednostki, a następnie obiegu korespondencji w jej strukturach, także w okolicznościach usprawiedliwionej nieobecności podmiotu upoważnionego do podejmowania czynności, których korespondencja dotyczy, nie może zostać uznana za okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie ciężar właściwego przygotowania jednostki spoczywał przede wszystkim na pełnomocniku, który jednak uchybił temu obowiązkowi. W ocenie Sądu, w przypadku podmiotów zbiorowych, takich jak spółdzielnia, nie zachodzi nigdy okoliczność, w której jednostka (a także reprezentujący ją pełnomocnik) nie mogłaby zapewnić bieżącego zastępstwa nieobecnego pracownika, przynajmniej w zakresie realizowania bieżących czynności, w szczególności, gdy chodzi - tak jak w niniejszej sprawie - o czynność o charakterze technicznym, tj. o dokonanie wpłaty określonej kwoty na wskazany rachunek bankowy. Udzielone przez skarżącą w dniu [...] lutego 2011 r. pełnomocnictwo upoważniało radcę prawnego D.J. – K. do wniesienia skargi i reprezentowania jej w postępowaniu przed wszystkimi instancjami sądów administracyjnych. W myśl art. 39 ppsa pełnomocnictwo ogólne obejmuje z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu. Pełnomocnik skarżącej, sporządzający w jej imieniu skargę i przesyłający ją za pośrednictwem organu do Sądu, zobligowany był do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Co do zasady, profesjonalny pełnomocnik, powinien dokonać wpłaty wpisu sądowego wraz z wniesieniem skargi do Sądu, stosownie do treści art. 219 § 1 ppsa. Sąd podziela stanowisko, iż w sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie przesłanek przywrócenia terminu, należy uwzględnić konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt II OZ 1347/05). Należy wskazać, że nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako brak winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04, H. Knysiak - Molczyk Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/122). Wskazane przez stronę okoliczności nie mieszczą się w granicach postępowania (działania), które można by uznać za staranne w stopniu wystarczającym. Nie można się również zgodzić z oceną, iż jest to przeszkoda trudna do usunięcia. Za zasadnością wniosku w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nie przemawia również fakt, iż skarżąca wniosła dwie identyczne skargi, z których w przypadku orzeczenia o odrzuceniu co do jednej z nich z przyczyn formalnych, tylko jedna z nich stanowić będzie przedmiot merytorycznej oceny Sądu. Ustawodawca z rozmysłem określił wymagania formalne wobec pism procesowych kierowanych do sądu, w tym również obowiązek ich należytego opłacenia, aby postępowanie było przejrzyste, a dzięki temu szybkie. Strona również musi się liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania, zaś jej zaniedbania w tym zakresie, nie mogą pociągać za sobą przerzucenia kosztów tego postępowania w całości czy w części na Skarb Państwa. Jednocześnie ustawodawca jednoznacznie i kategorycznie określił skutki prawne uchybień tak określonych obowiązków, wskazując m. in. iż czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W tym zakresie Sąd związany jest obowiązującymi przepisami prawa. Mając więc powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. na podstawie art. 86 § 1 ppsa postanowił jak w sentencji.