II SA/Go 19/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska,, Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi AT Int. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektor Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kaary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym I. Uchyla zaskarżoną decyzję; II. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki kwotę 603 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. Stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu II SA/Go 19/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] X 2003 r., nr [...], na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.), w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 VI 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 21 XII 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r., nr 32, poz. 262 ze zm.) i art. 104 § 1 kpa. Dyrektor Urzędu Celnego obciążył AT Int. sp. z o.o. karą pieniężną w wysokości 7560 zł. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Przejazd ten został -- zdaniem organu -stwierdzony w dniu [...] X 2003 r. o godz. 17.32, co zostało wykazane w protokole nr [...]. Odwołanie od powyższej decyzji w imieniu AT Int. sp. z o.o. złożył radca prawny D.P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy. Pełnomocnik Odwołującej się wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów technicznych (atesty, specyfikacji, legalizacji Urzędu Miar w Obwodowym Urzędzie Miar nr [...] z dnia [...] X 2002) wagi stacjonarnej na okoliczność warunków, jakie muszą zostać zachowane podczas ważenia pojazdu oraz dopuszczalnego przedziału błędu mogącego wystąpić w pomiarze nacisków osi. Wniesiono także o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność, czy możliwe było przekroczenie nacisków na oś nr 2 pojazdu, bez jednoczesnego przekroczenia masy całkowitej pojazdu, jako że w sprawie wynik pomiaru masy całkowitej pojazdu był o 4 t mniejszy od dopuszczalnego. Na wypadek nie uwzględnienia wniosków, pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik zakwestionował w odwołaniu prawidłowość dokonania pomiaru, a w szczególności odmowę wykonania ponownego ważenia, jak również podniósł, że Odwołująca się na etapie postępowania przed organem I instancji nie miała możliwości czynnego udziału w każdej fazie postępowania. Odwołująca się stwierdziła, że decyzja organu I instancji narusza zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. W tym kontekście przytoczono w odwołaniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 IV 1997 r. (P 7/98 OTK 1999/4/72). Decyzją z dnia [...] XII 2003 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 104, art. 107 kpa. oraz art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i ust. 2b, art. 40b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych, a także § 5 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 XII 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji podkreślił, iż w świetle powołanych przepisów pomiar masy całkowitej i nacisku na osie został wykonany prawidłowo, jak również zasadnie naliczono karę pieniężną. Odnosząc się do zarzutów Odwołującej się, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że każdy parametr pomiaru (masa i nacisk na osie) jest oceniany odrębnie i za każde przekroczenie przewidziana jest kara pieniężna. Organ podkreślił, że ważenie odbyło się zgodnie z obowiązującymi zasadami, a jakakolwiek nieprawidłowość byłaby wykazana przez urządzenie pomiarowe. Przeprowadzenie żądanych dowodów z dokumentów technicznych wagi stacjonarnej nie wpłynęłoby w żaden sposób - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - na ocenę dokonaną przez organ I instancji. Odnosząc się do zarzutów Odwołującej się dotyczących braku możliwości uczestniczenia w każdej fazie postępowania organ wskazał, że z uwagi na miejsce i specyfikę przeprowadzanej kontroli jego oddalenie od siedziby Spółki, funkcjonariusze celni nie mogą zadbać o właściwą reprezentację strony przeciwnej. Organ stwierdził również, że brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm. W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie decyzji i przeprowadzenie dowodu z dokumentów technicznych wagi oraz przymiaru wstęgowego stalowego na okoliczność jakie warunki muszą zostać zachowane podczas ważenia pojazdu oraz dopuszczalnego przedziału błędu mogącego wystąpić w pomiarze nacisków osi. Jednocześnie Skarżąca wniosła o dołączenie do akt sprawy decyzji Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] VI 1998 r., nr [...] w sprawie zatwierdzenia wagi do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdu na okoliczność warunków, jakie muszą zostać zachowane podczas ważenia pojazdu, a więc czy w mniejszej sprawie dokonano prawidłowo pomiaru nacisku na osie pojazdu. Skarżąca zarzuciła organowi II instancji naruszenie prawa materialnego w zakresie, w jakim zostało to już podniesione w odwołaniu, a także naruszenie przepisów postępowania poprzez wadliwe przeprowadzenie pomiaru i nie pouczenie kierowcy o sposobie przejazdu przez wagę stacjonarną. W skardze podkreślono również, że błędem było przeprowadzenie tylko jednego ważenia, skoro obiektywny wynik można uzyskać dopiero uśredniając wynik kilku kolejnych pomiarów. Skarżąca podniosła także, że podczas ważenia nie wzięto pod uwagę charakteru przewożonego ładunku, tj. nie uwzględniono możliwości przemieszczania się płynnego ładunku. W pozostałym zakresie podniesiono te same zarzuty co w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację wskazując na kilka uchybień w danych dotyczących wyników pomiarów jak i numeru protokołu, jakie zostały podane w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna, choć z uwagi na inne argumenty niż te, które zostały zawarte w skardze. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc jednak przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi. Jako podstawę rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Celnej przytoczył m.in. art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i ust. 2b, art. 40b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.). Tymczasem art. 13 cytowanej ustawy został znowelizowany przez art. 1 pkt 13 ustawą z dnia 14 XI 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r., nr 200, poz. 1953) i wszedł w życie w dniu 24 XI 2003 r. Art. 13 został znowelizowany między innymi w ten sposób, że skreślono ustępy 2a i 2b, a w ustępie 2 pozostawiono jedynie dwa punkty. Należy zatem stwierdzić, że organ II instancji oparł decyzję na nieobowiązującym stanie prawnym. Ponadto w sprawie wymagają wyjaśnienia także inne kwestie. Nie jest przekonywujące uzasadnienie organu II instancji odrzucające wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów technicznych wagi stacjonarnej. Skarżąca wywodziła, iż dowód ten pozwoliłby porównać sposób ważenia zalecany przez producenta i organy uprawnione do legalizacji wagi ze sposobem dokonywania pomiaru przez organ I instancji. Odrzucenie tego wniosku motywowane tym, iż dowód ten nie wpłynąłby w żaden sposób na ocenę dokonaną przez organ I instancji przy wymierzaniu kary pieniężnej stanowi naruszenie art. 107 § 3 kpa. Argumentem przemawiającym za odrzuceniem tego wniosku nie może być zarzut, że sprawdzenie ważenia musiałoby się odnosić do tego samego pojazdu z identycznie rozmieszczonym ładunkiem. Organ II instancji poniósł też w tym kontekście, że "gdyby przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osi drugiej mieściło się w dopuszczalnym przedziale błędu dla tego rodzaju wagi, to strona nie zostałaby obciążona karą". Tego rodzaju stanowisko w odniesieniu do wskazanego wniosku dowodowego nie jest trafne. Wniosek ten nie dotyczył bowiem ponownego ważenia, lecz sprawdzenia jego procedury (m.in. dopuszczalnego przedziału błędu) w świetle dokumentów technicznych wagi. Rozważenia przez organ wymagają jeszcze inne kwestie dotyczące prawidłowości przeprowadzenia pomiaru obciążenia. Chodzi w szczególności o sprawdzenie, czy dochowano przewidzianej prawem procedury przy przeprowadzaniu pomiaru, określonej w ustawie z dnia 11 V 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2001 r., nr 63, poz. 636 ze zm.). Organ II instancji powinien zwrócić uwagę, iż odpowiedni akt wykonawczy do cytowanej ustawy, a więc rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz.U. z 2004 r., nr 35, póz. 316) został wydany dopiero dnia 10 II 2004 r. i wszedł w życie z dniem 13 III 2004 r. Wątpliwości budzi zatem istnienie wiążących przepisów metrologicznych, których stosowanie przez organ ma przecież charakter obligatoryjny, a które obowiązywałyby pomiędzy wejściem w życie ustawy Prawo o miarach (1 I 2003 r.) a wejściem w życie cytowanego rozporządzenia. W tym właśnie okresie została wydana zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji. Wypada jedynie na marginesie zaznaczyć, że powoływane niekiedy zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 XII 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 6/2000, poz. 40) nie może tu wchodzić w rachubę, jako że w świetle art. 87 ust. l i art. 92 ust. l Konstytucji RP akt ten nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji wyroku.