II SA/Go 193/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant referent stażysta Krzysztof Frączek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy, działając na podstawie art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 2a, pkt 11, pkt 23 i 24, art. 4, art. 5, art. 6, art. 24 ust. 1 i 2, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U z 2017 r., poz. 1952 ze zm. dalej jako u.ś.r), § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r., poz. 1238), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) odmówił przyznania J.R. prawa do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dzieci: W.R. i A.R. na okres od [...].11.2017 r. do [...].10.2018r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dzieci: W.R. i A.R. na okres od [...].11.2017 r. do [...].10.2018 r. i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019, wypłaconego jednorazowo we wrześniu 2018 r. na dzieci: W.R. i A.R.. Organ ustalił, iż J.R. osiągnął dochód w 2016 r. w wysokości 65.129.83 zł, na który składa się dochód z tytułu zatrudnienia, dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości oraz dochód z tytułu prawa do renty w wysokości 1.588,96 zł. Roczny dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości 30.129,83 zł został uznany w całości za utracony, ponieważ zatrudnienie trwało do [...].08.2017 r. Zdaniem organu dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości w kwocie 35.000 zł podlega wliczeniu w dochód stanowiący podstawę ustalenia dochodu rodziny. Organ ustalił, że miesięczny dochód rodziny wynosi 4.505,63 zł, w przeliczeniu na osobę kwota miesięcznego dochodu wynosi 1.501,88 zł. Kryterium uprawniające do otrzymania zasiłku rodzinnego orz dodatków do zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym 2017/2018 wynosi zaś 674 zł na osobę w rodzinie. Nadto organ działając w oparciu o art. 5 ust.3, ust. 3a, ust. 3 b i ust 3 c u.ś.r. ustalił, że kwota przekroczenia wynosi 2.483,63 zł, zaś różnica między łączna kwotą zasiłków rodzinnych (650,66 zł), a kwotą przekroczenia (2.483,63 zł) wynosi – 1.832.,97 zł. Z art. 5 ust. 3 c wynika, że w przypadku gdy wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie, ustalona zgodnie z ust. 3a jest niższa niż 20,00 zł, świadczenia te nie przysługują. Z tych względów Burmistrz Miasta i Gminy stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia warunków do przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego. Po rozpatrzeniu odwołania J.R. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i argumentację przedstawioną przez Burmistrza Gminy i Miasta. Organ II instancji wskazał, że z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego, ani z innych dokumentów, które wnioskodawca złożył do akt nie wynika, że dochód z tytułu sprzedaży nieruchomości został zwolniony z podatku na zasadach określonych w ustawie z dnia o podatku dochodowym od osób fizycznych, a zatem zgodnie z art. 3 pkt 1 pdpkt a u.ś.r. organ I instancji słusznie uwzględnił ten dochód przy obliczaniu wysokości dochodu na członka rodziny, jako dochód opodatkowany. W konsekwencji ustalony miesięczny dochód odwołującego wynosi 1501,88 zł i tym samym przekracza ustanowione w art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.ś.r. miesięczne kryterium dochodowe na osobę w wysokości 674 zł. J.R. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Skarżący podniósł, że dochód z tytułu sprzedaży nieruchomości nie powinien być uwzględniony przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ powtórzył argumentację zastosowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem skargi J.R. jest decyzja SKO z dnia [...] grudnia 2017 r. na mocy której została utrzymana w mocy decyzja z dnia [...] listopada 2017 r. Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku. Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy dochód uzyskany przez skarżącego z odpłatnego zbycia nieruchomości powinien być zaliczony do dochodu o którym mowa w art. 3 pkt 1a u.ś.r. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lutego 2018 r., (I OSK 2025/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA) wskazał, że "wysokość dochodu jest okolicznością istotną z punktu widzenia prawa materialnego normującego prawo do świadczeń rodzinnych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. Jest to określenie z zakresu prawa podatkowego, z tym że na gruncie świadczeń rodzinnych zostało zdefiniowane właśnie w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 3 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodem są, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz na ubezpieczenie zdrowotne. Przepisy art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych regulują opodatkowanie dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a - c tej ustawy. W myśl art. 30e ust. 1, podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku. Zgodnie z art. 30e ust. 4, po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, wykazać: 1) dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a - c i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131 lub 2) dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131. Jeśli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później, niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód ze zbycia nieruchomości został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe, spełnione są przesłanki z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z przepisu art. 21 ust. 1 pkt 131 wynika, że dochód przeznaczony w warunkach tego przepisu na własne cele mieszkaniowe jest wolny od podatku dochodowego (chodzi o dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych). Zasady opodatkowania dochodów, określone w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie są zatem jednolite. Dochód, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131, jest wolny od podatku dochodowego. Dochód, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, nie jest wolny od podatku dochodowego. Zgodnie z art. 30e ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, po zakończeniu roku podatkowego podatnik obowiązany jest wykazać oba te dochody, z tym, że obowiązek obliczenia należnego podatku dotyczy tylko dochodu, o którym mowa w art. 30e ust. 4 pkt 1. Przepis art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych posługuje się określeniem "przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych". Oznacza to, że przychodem stanowiącym dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a jest, w zakresie przychodu, o którym mowa w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dochód, który nie jest wolny od podatku (art. 30e ust. 4 pkt 1). To bowiem, że na mocy art. 21 ust. 1 pkt 131 dochód wydatkowany na własne cele mieszkaniowe, jest wolny od podatku dochodowego, znaczy to samo co "niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym". Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2015 r., I OSK 1748/14 taka wykładnia przepisów art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 30e oraz art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika wprost z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w myśl którego, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Dochody wolne od podatku dochodowego, wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie podlegają więc opodatkowaniu, w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych". Wymaga również podkreślenia, że zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. jest zwolnieniem z mocy prawa i przysługuje podatnikowi bez decyzyjnej ingerencji organów podatkowych, jeżeli spełni on określone przepisami warunki. Warunkami tymi są: wydatkowanie przychodu na cele mieszkaniowe i dokonanie tej czynności przed upływem terminu dwuletniego. Spełnienie tych warunków łącznie powoduje nabycie i zrealizowanie zwolnienia podatkowego" (zob. uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 23 czerwca 2003 r., FPS 1/03, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 marca 2018 r., I SA/Gl 1248/17, CBOSA). Należy zatem stwierdzić brak obowiązku zapłaty podatku dochodowego od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia nieruchomości w przypadku przeznaczenia przychodu z tego tytułu na cele mieszkaniowe w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło zbycie. Poza sporem pozostaje fakt, że skarżący osiągnął w roku 2016 dochód ze sprzedaży nieruchomości w wysokości 35.000 zł. Zważyć trzeba, że z akt administracyjnych wynika, iż J.R. w złożonym zeznaniu podatkowym za rok 2016 (PIT 39) wskazał dochód (35.000 zł) niepodlegający opodatkowaniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Potwierdza ten fakt zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2017 r. ([...]). Z uwagi na powyższe nie można podzielić stanowiska organów o wliczeniu dochodu uzyskanego przez skarżącego z odpłatnego zbycia nieruchomości nieruchomości do dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1a u.ś.r. Tym samym doszło w rozpoznawanej sprawie do naruszenia wskazanego powyżej przepisu prawa. Z tych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobligowany jest uwzględnić przedstawioną w uzasadnieniu niniejszego wyroku ocenę prawną i prawidłowo ustalić dochód na osobę w rodzinie skarżącego za rok 2016, a następnie na tej podstawie wydać rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa.