II SA/Go 196/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.), Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Sekretarz sądowy Monika Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M.B. – G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania Uchylono zaskarżoną decyzję Pismem z dnia [...].08.2005 r. M.B. – G. zwróciła się do Urzędu Miejskiego z wnioskiem o wymeldowanie z lokalu mieszkalnego położonego w [...] z pobytu stałego W.M.. Jako powód wymeldowania wnioskodawczyni wskazała, iż W.M. nie przebywa w ww. lokalu od kwietnia 2004 r., lokal opuściła dobrowolnie ale nie wymeldowała się z niego. Wnioskodawczyni nie była w stanie podać aktualnego miejsca pobytu W.M.. Decyzją z dnia [...].12.2005 r. nr [...] Burmistrz na podstawie art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 roku, Nr 32, poz. 174 ze zm.) po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego orzekł o odmowie wymeldowania Pani W.M., Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że stanowisko swoje organ l instancji oparł na podstawie następujących ustaleń: Właściwa jednostka organizacyjna Urzędu Miejskiego zwróciła się do Straży Miejskiej o ustalenie czy Pani W.M. przebywa w lokalu położonym przy [...], w przeciwnym razie o ustalenie jej aktualnego miejsca pobytu. Na skutek czynności podjętych przez Straż Miejską -przeprowadzenie kontroli meldunkowej dnia [...].09.2005 r. oraz czynności podjętych przez odpowiednią jednostkę organizacyjną Urzędu Miejskiego -przesłuchanie strony M.B. – G. stwierdzono, że: W.M. od śmierci matki – M.B. - siostry wnioskodawczyni mieszkała u swojej ciotki, przebywała tam do ukończenia szkoły średniej tj. do roku 2003. Potem przez pewien okres czasu mieszkała w przedmiotowym lokalu, jednakże w kwietniu 2004 r. W.M. wyprowadziła się zabierając ze sobą rzeczy i od tego czasu przebywała. Mając na uwadze powyższe organ l instancji pismem z dnia [...].09.2005 r. zwrócił do Urzędu Miejskiego Wydziału Spraw Obywatelskich o ustalenie okoliczności związanych z opuszczeniem przez W.M. lokalu położonego oraz o ustalanie jej dalszych planów, w szczególności czy zamierza powrócić do miejsca stałego zameldowania. Dnia [...].10.2005 r. w wyniku przesłuchania świadka U.O.(siostra wnioskodawczyni) ustalono, iż w trakcie nauki w liceum do roku 2003 W.M. mieszkała w [...] w lokalu należącym do ciotki U.O.. Obecnie adres ten podawany jest wyłącznie do korespondencji. Świadek podał również, iż W.M. przebywa obecnie ponieważ uczy się w szkole pomaturalnej, jednak po zakończeniu szkoły zamierza wrócić do lokalu położonego w [...]. Jednocześnie pismem z dnia [...].10.2005 r. Komenda Wojewódzka Policji poinformowała Urząd Miasta Stołecznego, iż na skutek rozmów przeprowadzonych z lokatorami mieszkania nr [...] tj. U.O. oraz P.O., ustalono, ze W.M. nie zamieszkuje i nie przebywa pod wskazanym adresem. Okoliczność ta potwierdzona została przez dozorcę budynku oraz sąsiadów. Dnia [...].10.2005 r. w wyniku przesłuchania – W.M. potwierdziła ww. okoliczności. Pismem z dnia [...].11.2005 r. organ l instancji zawiadomił wnioskodawczynię M.B. – G. oraz uczestniczkę W.M. o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia, co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Dnia [...].11.2005 r. wnioskodawczyni zapoznała się z zebranym materiałem dowodowym i nie wniosła do niego żadnych uwag i żądań Uczestniczka W.M. zapoznała się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym w dniu [...].12.2005 r., oświadczyła jednocześnie, iż swoje uwagi i żądania przedstawi w piśmie z dnia [...].12.2005 r. Dnia [...].12.2005 r. do Urzędu Miejskiego wpłynęło pismo wyjaśniające uczestniczki postępowania W.M.. W piśmie tym uczestniczka podtrzymała swoje wcześniejsze oświadczenie, iż nie przebywa w przedmiotowym lokalu od kwietnia 2004 r., jednakże podkreśliła, kolejny raz, że nie opuściła go dobrowolnie, ale na skutek konfliktu z wnioskodawczynią oraz w celu kontynuowania nauki. Jednocześnie uczestniczka poinformowała, iż opuściła po śmierci mamy M.B. ponieważ zaopiekowała się nią siostra mamy Pani U.O. stale zamieszkująca w [...]. Uczestniczka została tam zameldowana na pobyt czasowy ponieważ po ukończeniu szkoły - liceum zamierzała wrócić do [...]. W 2003 roku uczestniczka ukończyła naukę w liceum i zdała egzamin dojrzałości. Następnie podjęła naukę w szkole policealnej, a w weekendy odwiedzała rodzinę. Do przedmiotowego pisma załączone zostało zaświadczenie z dnia [...].12.2005 r. Centrum Kształcenia Kadr "P" potwierdzające okoliczność kontynuowania nauki przez uczestniczkę postępowania. O wpływie pisma W.M. z dnia [...].12.2005 r. organ l instancji nie zawiadomił wnioskodawczyni M.B.G., a tym samym uniemożliwił jej wypowiedzenie się, co do okoliczności w nim zawartych. Po dokonaniu powyższych ustaleń w uzasadnieniu decyzji nr [...] Burmistrz wskazał jedynie, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono następujące okoliczności: Pani W.M. nie opuściła lokalu dobrowolnie wyjechała w celu kontynuowania nauki oraz z powodu konfliktu z wnioskodawczynią. W sporym lokalu pozostawiła ona swoje rzeczy i oświadczyła, że po zakończeniu nauki zamierza wrócić. W.M. przebywa obecnie. Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] grudnia 2005 roku odwołała się wnioskodawczyni – M.B. – G.. W swoim odwołaniu wskazała na naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 roku, Nr 32, poz. 174 ze zm.) poprzez błędne uznanie, że zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do wymeldowania Pani W.M. oraz naruszenie prawa procesowego art. 7, art. 10 §1, art. 77§ 1 kpa poprzez uniemożliwienie stronie skarżącej wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów. Decyzją z dnia [...].02.2006 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 roku, Nr 32, poz. 174 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że bezspornym jest fakt, że W.M. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu przy ul. [...] od kwietnia 2004 r. Organ II instancji zauważył jednak, że zgodnie z art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 roku, Nr 32, poz. 174 ze zm.) organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się w przypadku, gdy opuszczenie przez tą osobę miejsca dotychczasowego pobytu jest dobrowolne, wynika z własnej woli i ma charakter trwały. Organ II instancji uznał, że brak jest przesłanek pozwalających na wymeldowanie W.M.. Organ stwierdził, że Pani W.M. nie opuściła lokalu w sposób trwały, a jedynie w związku z kontynuowaniem nauki i konfliktami z wnioskodawczynią. Podkreślić w tym miejscu należy, iż organ II instancji pomimo wskazanych w odwołaniu wnioskodawczyni M.B. – G. z dnia [...].12.2005 r. zarzutach, co do nieprawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego, braku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, uniemożliwieniu zapoznania się przez wnioskodawczynię z całym materiałem dowodowym, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy nie podjął żadnych dodatkowych czynności wyjaśniających. Organ II instancji podkreślił jedynie, że nie wziął pod uwagę konfliktów rodzinnych ponieważ mogą być one rozstrzygane przez zainteresowanych we własnym zakresie, bądź w postępowaniu cywilnym. Na powyższą decyzję Wojewody M.B. –G. wniosła dnia [...] lutego 2006 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego art. 7, art. 9, art. 10§1, art. 77 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych, a w szczególności nie zapoznanie skarżącej z pismem wyjaśniającym W.M., pominięciem wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka H.M. na okoliczności podnoszone przez W.M. w ww. piśmie, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. 2. naruszenie prawa materialnego - art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 roku, Nr 32, póz. 174 ze zm.), poprzez przyjęcie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do wymeldowania W.M. z lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...], albowiem podstawy te organ ustalił bez koniecznego wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy i miało to bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie organu. Skarżąca wniosła o: 1. uchylenie decyzji Wojewody nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. i poprzedzającej jej decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, 2. o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz strony skarżącej kosztów sądowych w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda pismem z dnia [...] marca 2006 r. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Dnia 05.07.2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie wpłynęło pismo uczestniczki postępowania pani W.M. informujące o braku możliwości uczestniczenia w rozprawie ze względu na stan zdrowia. Jednocześnie uczestniczka postępowania podtrzymała swoje oświadczenia złożone przed organem l instancji, co do opuszczenia lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] ze względu na konflikt z wnioskodawczynią oraz w celu kontynuowania nauki, a także zamiaru powrotu do przedmiotowego lokalu. Na rozprawie w dniu 12.07.2006 r. skarżąca M.B.G. podtrzymała żądanie skargi wskazując jednocześnie szereg nowych okoliczności mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a do tej pory nie ustalonych przez organy l i II instancji. Skarżąca podała, iż uczestniczka postępowania W.M. jeszcze przed śmiercią matki – M.B. nie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu, ale w miejscowości [...]. Natomiast po śmierci matki w 2000 r. została ustanowiona dla W.M. rodzina zastępcza w osobach U. i E.O., zamieszkałych, gdzie W.M. przebywała do ukończenia szkoły średniej w roku 2003. Następnie uczestniczka rozpoczęła naukę w szkole policealnej, a w weekendy odwiedzała rodzinę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W pierwszej kolejności wskazać należy przewidziane ustawą z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 roku, Nr 32, poz. 174 ze zm.) przesłanki, które winny być spełnione w celu wymeldowania osoby z pobytu stałego. Zgodzić się należy z organem l i II instancji, że art. 15 ust 2 ww. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pozwala organom gminy wydać na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Prawidłowe są również wskazania organów obu instancji, iż jako "opuszczenie miejsca pobytu stałego" należy rozumieć dobrowolne i trwałe wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Zatem w niniejszej sprawie, organy w celu wydania prawidłowej decyzji winny były wyjaśnić wszelkie okoliczności zmierzające do ustalenia, czy zachodzą przesłanki z ww. art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w szczególności konieczne było ustalenie czy i ewentualnie w jakim okresie osoba przebywała w miejscu stałego zameldowania. Jednocześnie podkreślić w tym miejscu należy, iż organ gminy w toku prowadzonego postępowania obowiązany jest do stosowanie przepisów ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. nr 98 poz.1071 z zm./, w tym w szczególności przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 107 kpa. Zgodnie z art. 7 z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z ww. artykułu wynikają fundamentalne zasady postępowania administracyjnego tj.: zasada kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu oraz zasada prawdy obiektywnej. Zasada prawdy obiektywnej ma "kapitalny wpływ na ukształtowanie całego postępowania, a zwłaszcza na rozłożenie ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa (...). Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z zasadą praworządności, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego." /B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck 2002 r., str. 667 Natomiast zgodnie z art. 77 § 1 i § 2. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu. "Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepisy prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla sprawy stanowi naruszenie art. 7 i 77 §1. Ustalając fakty mające znaczenie dla sprawy organ obowiązany jest rozważyć wnioski strony." /B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck 2002 r., str. 381/ Stanowisko doktryny zostało potwierdzone orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 29.09.1997 r., l SA/ Wr 7000/ 79 NSA podkreślił, że "zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza, gdy strona powołuje się określone i ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. W orzecznictwie podkreśla się również znaczenie zebrania całego materiału dowodowego i konieczność zapoznania z nim strony postępowania. Artykuł 107 § 3. ustawy z dnia 16 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego, nakłada na organ administracji publicznej obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji, które powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wnioskodawczyni trafnie podnosi w swojej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że organy l i II instancji swoim działaniem naruszyły szereg przepisów procesowych, w szczególności art. 7, 77, 107 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. tj. Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą. Daje to podstawę do stwierdzenia, iż organy te nie uzyskały podstawy do trafnego i prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu swojej decyzji organy nie wskazały w ogóle, które fakty uznały za udowodnione, dowody na których się oparły i dały im wiarę oraz powodów dla których innym dowodom tej wiary odmówiły. Pokreślić należy, że zarówno organ l, jak i II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, które pozwoliłoby ustalić, w jakim okresie uczestniczka W.M. przebywała i zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu przy ul. [...]. Wskazać w tym miejscu należy, iż organy nie uwzględniły również wniosku dowodowego M.B. – G. dot. przesłuchania w charakterze świadka H.M. - siostry uczestniczki postępowania na podnoszone w sprawie okoliczności faktyczne. W tym stanie sprawy powstają uzasadnione wątpliwość, co do przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego w sprawie. Podkreślić tutaj należy, iż z zebranego materiału dowodowego nie wynika nawet kiedy uczestniczka postępowania W.M. została zameldowana na pobyt stały w lokalu przy [...] i czy faktycznie kiedykolwiek zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu. Dodatkowo mając na uwadze informacje podane przez skarżącą M.B.-G. rozprawie dnia 12.07.2006 r. konieczne jest ustalenie, gdzie znajdowało się faktycznie centrum życiowe uczestniczki postępowania W.M., która przed śmiercią matki M.B. zamieszkiwała w [...], a następnie [...] z rodziną zastępczą. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w celu wydania prawidłowej decyzji administracyjnej o wymeldowaniu bądź o odmowie wymeldowania W.M. konieczne jest uzupełnienie postępowania wyjaśniającego w wyżej wskazanym zakresie. Dodatkowo podkreślić należy, że swoim działaniem organ l instancji uniemożliwił w istocie wnioskodawczyni M.B. – G. zapoznanie się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego. Dnia [...].12.2005 r. wpłynęło do Urzędu Miejskiego pismo uczestniczki W.M., o którym to piśmie wnioskodawczyni nie została zawiadomiona, jak również nie wezwano jej do ponownego zapoznania się z materiałem dowodowym oraz zgłoszenia, w tym zakresie swoich uwag i żądań. Tym samym organ l instancji naruszył szereg przepisów ustawy z dnia 16 czerwca 2005 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Organ II instancji pomimo zarzutów zgłoszonych w odwołaniu M.B. – G. nie podjął żadnych dodatkowych czynności wyjaśniających i utrzymał decyzję Burmistrza z dnia [...].12.2005 r. ([...] Zgodnie z zasadą praworządności wypływającą z art. 7 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego organ II instancji ma obowiązek sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu administracyjnym przez organy niższego stopnia. Tym samym organ II instancji naruszył przepisy art. 7, 77 oraz 107 kpa. Konsekwencją czego było złożenie stosownych wyjaśnień dotyczących stanu faktycznego sprawy dopiero na rozprawie dnia 12.07.2006 r. W ocenie Sądu decyzja podlegająca zaskarżeniu została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. "Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść orzeczeń. W tej kategorii podstawy uchylenia mieści się brak należytej staranności wykazywany przez organy (...) w prowadzeniu sprawy, a wyrażający się w rozstrzyganiu bez pełnej znajomości jej stanu faktycznego oraz materiału dowodowego zebranego w danej sprawie." /wyrok NSA z dnia 20.09.2005 r. FSK2127/04/ Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.