II SA/Go 197/17
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-05-11
Skład orzekający: Aleksandra Wieczorek, Michał Ruszyński, Jarosław Piątek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego może zostać wydana bez należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności bez precyzyjnego określenia obszarów działek rolnych kwalifikujących się do płatności i sposobu wyliczenia nieużytkowanych rolniczo powierzchni?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszały przepisy postępowania, w szczególności art. 107 § 3 K.p.a. dotyczący wymogów uzasadnienia decyzji. Uzasadnienia organów nie zawierały wystarczających danych pozwalających na kontrolę ustaleń dotyczących powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do płatności, co czyniło rozstrzygnięcie dowolnym i niepoddającym się merytorycznej kontroli sądowej. W związku z tym, sąd uchylił obie decyzje.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez rolnika Z.O. Organy ustaliły nadpłatę na podstawie analizy zdjęć lotniczych i ortofotomapy, stwierdzając, że zadeklarowane powierzchnie działek rolnych były większe niż powierzchnie kwalifikujące się do płatności z powodu terenów zadrzewionych, zakrzewionych lub zabudowanych. Rolnik wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów postępowania (ograniczenie dowodów do analizy zdjęć lotniczych bez oględzin) oraz prawa materialnego (niezastosowanie przepisu o terminie 12 miesięcy na zwrot płatności).Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, a także zasądzenie od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi Z.O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego Z.O. kwotę 2.036 (dwa tysiące trzydzieści sześć) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił Z.O. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 5 474,95 zł, uzyskanych na mocy decyzji z [...] stycznia 2015 r. nr [...].
Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 31a rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 30 listopada 2009 r. Nr 1122/2009 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65), państwa członkowskie systematycznie aktualizują system identyfikacji działek rolnych i kontrolują wszystkich rolników na całym obszarze objętym tym systemem w okresie maksymalnie trzech lat, obejmując kontrolą rocznie co najmniej 25% kwalifikujących się hektarów zarejestrowanych w systemie identyfikacji działek rolnych. Zatem w odniesieniu do działek zgłoszonych we wniosku strony w 2014 r. aktualizacja została przeprowadzona na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych 4 lipca 2014 r. W następstwie tej aktualizacji ustalono, że w przypadku działki rolnej "B" położonej na działce ewidencyjnej [...], powierzchnia deklarowana (6,00 ha) jest większa od maksymalnej powierzchni PEG (4,61 ha) o 1,39 ha. Zmniejszenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynika z faktu występowania na działce terenów wyłączonych z płatności takich jak: tereny zadrzewione i zakrzewione oraz widoczną ekspansję tego obszaru na całej działce rolnej. W przypadku działki rolnej "D" położonej na działce ewidencyjnej [...] powierzchnia deklarowana (4,61 ha) jest większa od maksymalnej powierzchni PEG (4,18 ha) o 0,43 ha. Na ortofotomapie w centralnej części działki widać obiekt budowlany, który nie kwalifikuje się do płatności. Natomiast w części zachodniej działki zauważyć można większe obszary zadrzewione niż te oznaczone na załączniku graficznym. Na działce rolnej "F" położonej na działce ewidencyjnej nr [...] powierzchnia deklarowana (0,45 ha) jest większa od maksymalnej powierzchni PEG (0,33 ha) o 0,12 ha. Na tej działce zmniejszenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynika z faktu, iż szkic działki na załączniku graficznym nie odpowiada zgłoszonej powierzchni we wniosku. Wnioskodawca nie odliczył terenu wokół zabudowań, których nie uprawia (siedlisko). W przypadku działki rolnej "G" położonej na działce ewidencyjnej nr [...] powierzchnia deklarowana (1,29 ha) jest większa od maksymalnej powierzchni PEG (1,27 ha) o 0,02 ha. Na ortofotomapie w części północnej oraz południowej występują obszary zadrzewione oraz zakrzaczone, które nie kwalifikują się do płatności. Na działce rolnej "H" położonej na działce ewidencyjnej nr [...] powierzchnia deklarowana (0,52 ha) jest większa od maksymalnej powierzchni PEG (0,45 ha) o 0,07 ha. Zmniejszenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynika z faktu, że zadrzewienie biegnące wzdłuż wschodniej granicy działki oraz części południowej jest większe niż obszar wyłączony przez wnioskodawcę.
W dalszej części uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że strona zawyżyła deklaracje o 2,03 ha, co stanowi przedeklarowanie powierzchni na poziomie 8,7349 %. To zaś oznacza, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) z dnia 27 stycznia 2011 r. Nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE Nr L 25, str. 8 ze zm.), zgodnie z którym pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnice, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3% albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. W związku z powyższym organ obliczył, że należna kwota płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2014 r. wynosić powinna 17 470,49 zł a nie jak ustalono w decyzji z [...] stycznia 2015 r. – 22 826,74 zł. Stąd kwota nienależnie pobranych płatności wynosi 5 474,95 zł.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, Z.O. złożył od niego odwołanie, wskazując, iż nie rozumie skąd wzięła się kwota naliczona do zwrotu, skoro sam nie określał powierzchni działek a potwierdził tylko przekazane mu dokumenty i takie przesłał do organu.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją z [...] lutego 2017 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W obszernym uzasadnieniu decyzji opisał przebieg postępowania w sprawie i omówił przepisy prawa mające w niej zastosowanie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż analiza ortofotomapy działek odwołującego się (sporządzonej w oparciu o zdjęcia lotnicze wykonane 4 lipca 2014 r. ) potwierdza, że w obrębie działek znajdują się obszary, które – wbrew deklaracji we wniosku – nie były użytkowane rolniczo.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Z.O. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
I.naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, 77 i 80 K.p.a., poprzez ograniczenie przez organy obu instancji postępowania dowodowego tylko i wyłącznie do analizy zdjęć lotniczych, bez przeprowadzenia m.in. niezbędnych oględzin nieruchomości, co w konsekwencji doprowadziło do wydania niewłaściwej i sprzecznej ze stanem faktycznym decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności z uwagi na zadrzewienia terenu, gdy tymczasem istniejące, niewielskie skupiska drzew nie mają żadnego wpływu na ograniczenie wykorzystania tych działek dla celów rolniczych, polegających na wypasie bydła,
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, co miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65) poprzez brak jego zastosowania, co w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności, podczas gdy z uwagi na upływ blisko 21 miesięcy od dnia dokonania płatności na skarżącego do dnia przekazania mu decyzji organu pierwszej instancji – obowiązek zwrotu nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ możliwy jest tylko i wyłącznie w okresie 12 miesięcy od dnia dokonania płatności.
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów (np. decyzji administracyjnych) z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja administracyjna może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszone zostały przez organ przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a). W myśl art. 134 p.p.s.a, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach przysługujących mu kompetencji Sąd uznał, że skargę należało uznać za uzasadnioną.
Przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia oceny zasadności, a tym samym prawidłowości poczynionych przez organy administracji ustaleń odnośnie powierzchni kwalifikowanej do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego a w konsekwencji zasadności zastosowania przepisu art. 28 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.), zgodnie z treścią którego, pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej.
Z mocy art. 10 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8) państwa członkowskie korzystają ze zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianego w tytule II rozdział 4 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 (zwanego dalej "ZSZiK"). Stosownie do art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE L 2009.30.16 ze zm.) system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000. Według art. 20 ust. 1 ww. rozporządzenia państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy. Z kolei w myśl art. 28 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65) kontrole administracyjne, o których mowa w art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, pozwalają na wykrywanie nieprawidłowości, które dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów jako takich do pomocy.
Kontrole administracyjne uzupełnia system kontroli na miejscu w celu zweryfikowania kwalifikowalności do pomocy.
Zatem dwa podstawowe rodzaje kontroli realizowane przez ARiMR to kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Pierwszą i podstawową kontrolą jest kontrola administracyjna, której poddawany jest każdy wniosek o przyznanie płatności. Kontrola w terenie jest kontrolą, która uzupełnia kontrolę administracyjną. Ponadto kontrola na miejscu przeprowadzana jest w celu zweryfikowania, czy stan faktyczny na kontrolowanych działkach odpowiada temu co strona deklaruje na działkach w złożonym wniosku. Tym samym ustalenia poczynione w trakcie kontroli na miejscu nie koniecznie muszą – choć mogą - być tymi, które zostaną przyjęte do ostatecznych obliczeń. Uzyskane w trakcie kontroli na miejscu dane zostają bowiem poddane analizie w systemie identyfikacji działek, którego działanie zostało zaprezentowane powyżej.
Sąd zauważa, iż o ile organy mogą i powinny stosować w swoich działaniach system skomputeryzowany, o tyle dane w nim zawarte nie są bezwzględnie wiążące i ostatecznie ustalone. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie zgadzając się z wynikami kontroli administracyjnej, 9 listopada 2016 r. zwrócił się do organu pierwszej instancji o "ponowne wymierzenie w naturze" a zatem przeprowadzenie kontroli na miejscu. Organ odnosząc się do tego wniosku wskazał, że ustaleń w zakresie powierzchni działek kwalifikujących się do przyznania płatności dokonał w oparciu o systemem identyfikacji i rejestracji działek rolnych (LPIS), a więc analizy ortofotomapy sporządzonej w oparciu o zdjęcie lotnicze wykonane 4 lipca 2014 r. i analiza ta wykazała, że na działkach skarżącego stwierdzono obszary nieużytkowane rolniczo. W związku z powyższym bezzasadne było skierowanie sprawy do kontroli na miejscu.
Należy podkreślić, że niewątpliwe uproszczenie procedury przyznawania płatności oraz ich weryfikacja poprzez stosowanie systemu skomputeryzowanego nie zwalnia organu z wyjaśnienia istotnych (podstawowych) dla sprawy okoliczności i prawidłowego skompletowania akt sprawy, które są następnie podstawą oceny przeprowadzanej przez sąd administracyjny. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że organ odwoławczy, wbrew treści art. 54 § 2 p.p.s.a., nie przekazał Sądowi skargi wraz z kompletnymi aktami sprawy, bowiem ww. zdjęcia lotnicze przesłano dopiero na wezwanie Sądu z 25 kwietnia 2017 r. w sprawie sygn. akt II SA/Go 196/17, dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Nie podważając stanowiska organów, iż ortofotomapy stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania i użytkowania gruntów tj. stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki, to jednak Sąd znalazł podstawę do przyjęcia, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzji organu pierwszej instancji powinny być uchylone ze względu na uchybienia w postępowaniu dowodowym. Jak już wyżej wskazano Sąd nie kwestionuje zasadności i metody przeprowadzonych pomiarów. Uchybienia organów polegają na wadliwym uzasadnieniu decyzji. Każde postępowanie dowodowe powinno wskazywać jakie dowody przeprowadzono i uzasadnienie które argumenty wynikające z przeprowadzonych dowodów organ uznał za przesądzające. W myśl art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.).
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji nie czynią zadość wymogom wynikającym z przywołanych regulacji. Zastrzeżenia Sądu dotyczą umotywowania rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia obszaru działek rolnych kwalifikujących się do płatności. Decyzja administracyjna powinna umożliwiać jej kontrolę zarówno przez stronę, organ odwoławczy i w końcu przez sąd administracyjny. W rozpoznawanej sprawie dołączone do akt administracyjnych ortofotomapy uniemożliwiają taką kontrolę. Poza tymi mapami brak jest w aktach sprawy jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na sposób wyliczenia nieużytkowanych rolniczo powierzchni działek rolnych, a więc na wynik kontroli administracyjnej. Przy braku bliższych danych dotyczących powierzchni zakrzaczonych i zadrzewionych i związanych z nimi ograniczeń wykorzystania działek dla celów rolnych, nasuwają się wątpliwości co do prawidłowości pomiarów w oparciu o systemem identyfikacji i rejestracji działek rolnych (LPIS). Powyższe braki spowodowały, że ustalenia dotyczące powierzchni działek, muszą być uznane za poczynione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji rozstrzygnięcie sformułowane w oparciu o takie ustalenie należy uznać za dowolne. Rozstrzygnięcie takie nie poddaje się całościowej merytorycznej kontroli sądowej, ponieważ nie przekonuje ani Sądu, ani też strony postępowania o prawidłowości wydanej w jej sprawie decyzji.
Jeśli idzie o zarzut naruszenia art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, to należy wskazać, że obowiązek zwrotu, o którym jest mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Wyłącznie w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem płatności, akapit pierwszy stosuje się, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. Zgodnie z tą regulacją brak jest obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, ale tylko po łącznym spełnieniu następujących przesłanek: płatności dokonano na skutek pomyłki właściwej władzy, a błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstanie natomiast wyłącznie wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
W rozpatrywanej sprawie zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie pozwala, wobec braków w postępowaniu dowodowym, na przyjęcie, że powyższe przesłanki zostały spełnione. Nie można bowiem jednoznacznie stwierdzić, że w sprawie mamy do czynienia z błędem skarżącego polegającym na zadeklarowaniu na działkach rolnych powierzchni gruntów, na których nie prowadzono działalności rolniczej.
W tym stanie sprawy, uznając przy tym, że ostateczna ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego byłaby przedwczesna, z uwagi na przedstawioną wyżej konieczność ustalenia powierzchni działek, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. - orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Przejmując sprawę do ponownego rozpoznania należy na sporządzonych mapach precyzyjnie określić obszary działek rolnych użytkowane rolniczo, co umożliwi zarówno stronie jak i Sądowi rzeczywistą kontrolę ustaleń poczynionych przez organ. Zdaniem Sądu dopiero sporządzona na powyższych zasadach dokumentacja obrazująca wyniki przeprowadzonej kontroli umożliwi rzeczywistą kontrolę poczynionych ustaleń istotnych do rozstrzygnięcia sprawy. Przedstawiona w uzasadnieniu ocena materiału dowodowego powinna bowiem znajdować oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w trakcie postępowania, pozwalającym zarówno stronie jak i sądowi na jej weryfikację.
Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji odniesie się również do kwestii posiadania przez skarżącego na działkach rolnych tzw. oczka wodnego oraz zbiornika gazowego.
Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804) zasądzono na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego, które obejmują zwrot wpisu (219 zł), opłatę od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty związane z udziałem pełnomocnika w sprawie (1800 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło