II SA/Go 202/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2010 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.D. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 marca 2010 r., W.D. oraz G.D. zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu od wniesionej skargi w wysokości 179 zł. Dnia 12 kwietnia 2010 r. do sądu wpłynął wniosek skarżących złożony na urzędowym formularzu PPF o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 10 maja 2010 r. wniosek G.D. o przyznanie prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania. W uzasadnieniu wniosku W.D. podała, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu. Skarżąca oświadczyła, że wraz z mężem z tytułu zatrudnienia dysponują miesięcznie dochodem w wysokości 2.752 zł a jej syn jest osobą bezrobotną. W uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy W.D. przedłożyła rachunki związane z eksploatacją mieszkania (opłaty za energię elektryczną, podatek od nieruchomości, opłaty za telefon, podatek od nieruchomości) a także wyciąg z rachunku bankowego. Wniosek nie jest uzasadniony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wniosek W.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest uzasadniony. Należy wskazać, że wpis od skargi nie jest wysoki, wynosi 179 zł. Dochód skarżącej i jej męża wynosi około 2.400 (netto). Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżąca dysponuje pewnymi wolnymi środkami pieniężnymi (380 zł). Należy dodać, że syn skarżącej jest osobą dorosłą i powinien partycypować w kosztach utrzymania domu. Nie negując zatem ponoszonych wydatków związanych z eksploatacją domu należy stwierdzić, że sytuacja materialna W.D. umożliwia jej poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Wymaga podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek W.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.