II SA/Go 203/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2010 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.G. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 marca 2010 r., J.G. została wezwana do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Dnia 12 kwietnia 2010 r. do sądu wpłynął wniosek skarżącej złożony na urzędowym formularzu PPF o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. . W uzasadnieniu wniosku J.G. podała, że pozostaje na utrzymaniu męża, którego miesięczne wynagrodzenie wynosi 3.014,40 zł. W uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca przedłożyła wyciąg z rachunku bankowego oraz zestawienie ponoszonych wydatków. Wniosek nie jest uzasadniony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wniosek J.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest uzasadniony. Należy wskazać, że wpis od skargi nie jest wysoki, wynosi 200 zł. Dochód skarżącej i jej męża wynosi około 2.100 (netto). Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżąca dysponuje pewnymi wolnymi środkami pieniężnymi (886,62 zł - stan na dzień [...] kwietnia 2010 r.). Nie można pominąć, że w marciu 2010 r. mąż skarżącej otrzymał nagrodę jubileuszową w wysokości 4.943 zł (netto). Nie negując zatem ponoszonych wydatków związanych z eksploatacją mieszkania, spłatą kredytów, należy stwierdzić, że sytuacja materialna J.G. umożliwia jej poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Wymaga podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek J.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.