II SA/Go 203/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Ł.S. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z [...] listopada 2011 r. nr [...], Rektor Uniwersytetu, na podstawie art. 200, art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm. – dalej w skrócie: P.s.w), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej w skrócie: K.p.a), § 14 ust. 1, § 15 ust. 1 i ust. 3, § 16 ust. 1 i ust. 2, § 17, § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2011 r. Nr 225, poz. 1351) w związku z § 2, § 3, § 4, § 5 ust. 4, § 6 ust. 1, § 7 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu, wprowadzonego zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu z [...] października 2011r., zmieniającym zarządzenie nr [...] Rektora Uniwersytetu z [...] września 2009r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu, odmówił przyznania Ł.S. – doktorantowi Wydziału [...] – stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2011/2012. Uzasadniając decyzję Rektor wskazał, że po otrzymaniu wniosku Ł.S. z [...] października 2011r. wraz z wymaganymi załącznikami, w tym opinii Kierownika Studiów Doktoranckich i Dziekańskiej Komisji Stypendialnej Doktorantów (dalej w skrócie: DKSD) na Wydziale [...], stwierdził, że wnioskodawca spełnia wymogi określone w Regulaminie, jednak stypendium doktoranckie nie może być przyznane z uwagi na postanowienia § 2 Regulaminu. Zaznaczył, że zgodnie z § 2 ust. 3 Regulaminu pula środków przeznaczonych na stypendia nie jest stała, co oznacza, że co roku wielkość środków przeznaczonych na stypendia może ulec zmianie, a zgodnie z § 2 ust. 2 i 3 Regulaminu Rektor określa w każdym roku akademickim liczbę stypendiów, o które mogą ubiegać się doktoranci uczelni. W myśl § 2 ust. 5 Regulaminu stypendia, o których mowa w ust. 3, zostają rozdzielone pomiędzy Wydziały proporcjonalnie do liczby doktorantów, którzy zaliczyli pierwszy rok, złożyli wnioski o stypendia doktoranckie i uzyskali opinie kierowników studiów doktoranckich oraz DKSD. Rektor wskazał, że w roku akademickim 2011/2012, stosując zasadę określoną powyżej, Wydział [...] otrzymał do dyspozycji 3 stypendia. W celu przyznania stypendium doktoranckiego przez Rektora powołane przez Rektora Dziekańskie Komisje Stypendialne Doktorantów, opiniują poszczególne wnioski doktorantów stosując kryteria oraz przyznając punkty określone w § 7 Regulaminu. Następnie Rektor podejmuje decyzję w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego. Z przedstawionej Rektorowi przez DKSD na Wydziale [...] listy rankingowej wynika, że zgodnie z § 7 Regulaminu przyznano Ł.S. 23,5 punktów, co pozwoliło na umieszczenie wniosku na 4 miejscu na liście rankingowej przy 3 stypendiach, przyznanych do dyspozycji Wydziałowi [...]. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Ł.S., nie kwestionując oczywistego faktu, że wielkość środków na stypendia może co roku ulegać zmianie, zakwestionował zawartą w § 2 ust. 5 Regulaminu zasadę uprzedniego rozdzielania środków (stypendiów) na poszczególne wydziały, proporcjonalnie do liczny doktorantów na danym wydziale, jako sprzeczną z przepisami nowego rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich. Powołując się na treść § 15 ww. rozporządzenia stwierdził, że uzyskanie stypendium doktoranckiego jest bezpośrednio powiązane z osiągnięciami aplikującego doktoranta i nie zależy od żadnych innych czynników. Decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] listopada 2011 r. nr [...]. W uzasadnieniu Rektor wskazał, że z przepisów P.s.w, rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (§ 15) oraz zapisów Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu (§ 2 ust. 5) wynika, że warunkiem przyznania doktorantowi stypendium doktoranckiego jest spełnienie przez niego obiektywnych kryteriów. Zaznaczył przy tym, że Regulamin nie tworzy dodatkowych kryteriów do przyznania stypendium doktoranckiego, uwzględnia jedynie fakt, że stypendia te są przyznawane w ramach posiadanych przez uczelnie środków przeznaczonych w planie rzeczowo-finansowym na stypendia doktoranckie. Plan rzeczowo-finansowy na dany rok tworzony jest na podstawie jego wykonania w roku poprzednim, stąd też wysokość środków przeznaczonych na stypendia doktoranckie nie zawsze odpowiada faktycznej liczbie osób spełniających wymogi. W skardze na powyższą decyzję Ł.S. zarzucił, iż została wydana: 1. z naruszeniem przepisów § 14-17 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich, 2. w oparciu o niezgodny z ww. rozporządzeniem Regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu, wprowadzony zarządzeniem Rektora Uniwersytetu z dnia [...] października 2011 r., 3. z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że nowe rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich, precyzyjnie określa kryteria przyznawania stypendium doktoranckiego na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich. Przyznanie stypendium, zgodnie z § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia, oparte jest wyłącznie na indywidualnych osiągnięciach doktoranta. W ocenie skarżącego uzyskanie stypendium doktoranckiego (niezależnie od zmiennej puli środków na stypendia w danym roku akademickim), powinno być bezpośrednio powiązane z osiągnięciami aplikującego i nie może zależeć od żadnych innych czynników. Zdaniem skarżącego postępowanie kwalifikacyjne w sprawie przyznania stypendiów doktoranckich na rok akademicki 2011/2012 powinno być przeprowadzone w skali całej uczelni, aż do wyczerpania przewidzianej na ten cel całkowitej puli środków w wysokości 280 000 zł, a nie odrębnie dla każdego wydziału, w ramach przydzielonej na dany wydział puli środków na te stypendia. Przewidziany natomiast w Regulaminie tryb uprzedniego rozdzielenia stypendiów (środków na stypendia) pomiędzy poszczególne wydziały Uniwersytetu, poprzedzający właściwe postępowanie kwalifikacyjne, jest nieobiektywny, a przez to sprzeczny z przepisami rozporządzenia. Według wewnętrznego Regulaminu, uzyskanie stypendium przez aplikującego doktoranta jest w pierwszej kolejności uzależnione od liczby doktorantów na wydziale aplikującego oraz liczby wniosków złożonych na jego wydziale, gdyż od tego zależy ilość przyznanych do dyspozycji danego wydziału stypendiów, a dopiero w dalszej kolejności, od indywidualnych umiejętności i osiągnięć aplikującego. Dodatkowo skarżący podkreślił, że zarówno skład, jak i tryb powołania DKSD jest niezgodny z przepisami nowego rozporządzenia. Zgodnie z rozporządzeniem, w skład komisji doktoranckiej wchodzi trzech członków powoływanych spośród nauczycieli akademickich zatrudnionych w jednostce organizacyjnej uczelni posiadających co najmniej stopień doktora habilitowanego, w tym kierownik studiów doktoranckich, który pełni funkcję przewodniczącego komisji oraz przedstawiciel doktorantów (§ 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Natomiast zgodnie z Regulaminem w skład DKSD wchodzi Dziekan jako przewodniczący komisji, kierownik studiów doktoranckich, pracownik naukowy z tytułem profesora zatrudniony na wydziale i wybrany przez Radę Wydziału oraz dwóch przedstawicieli doktorantów z Rady Doktorantów, wskazanych przez Doktorantów. Uzasadniając zarzut naruszenia . 6, art. 7, art. 8 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a, skarżący wskazał, że w uzasadnieniu decyzji odmawiającej przyznania stypendium, organ powinien wykazać, dlaczego osiągnięcia skarżącego (ilość uzyskanych punktów) nie były wystarczające do uzyskania stypendium doktoranckiego. Niewystarczające jest natomiast, jak uczynił to organ orzekający w sprawie, stwierdzenie, że na rok akademicki 2011/2012 zaplanowane zostały na stypendia doktoranckie środki w wysokości 280 000 zł, a Wydział [...] otrzymał do dyspozycji trzy stypendia. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy P.s.w. Rozdział 3 działu IV wskazanej ustawy zawiera unormowania dotyczące studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni. Kwestie związane z otrzymywaniem stypendiów doktoranckich uregulowane zostały w art. 200 powoływanej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu uczestnik studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, a decyzję o przyznaniu stypendium, okresie jego pobierania oraz jego wysokości podejmuje rektor (ust. 3 art. 200 P.s.w). Na podstawie delegacji zawartej w art. 201 P.s.w, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego 5 października 2011 r. wydał rozporządzenie w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich, w którym w § 15 ust. 1 wskazano, że stypendium doktoranckie może być przyznane doktorantowi, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową. W odniesieniu do stypendiów doktoranckich na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich (skarżący jest studentem III roku studiów doktoranckich), rozporządzenie w ust. 3 § 15 stanowi, iż może być ono przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego uzyskał bardzo dobre albo dobre wyniki z egzaminów objętych programem studiów doktoranckich i wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu pracy doktorskiej. Rektor Uniwersytetu wydał zaskarżoną decyzję także na podstawie § 2 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu, wprowadzonego zarządzeniem Rektora Nr [...] z [...] października 2011 r., zmieniającym zarządzenie Nr [...] Rektora z [...] września 2009 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu. W podstawie prawnej zarządzenia Nr 67 wskazano m.in. § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz.U. z 2007 r. Nr 1, poz. 3 ze zm.). Przepis ten upoważniał rektora uczelni, po zasięgnięciu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, do ustalania regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich. Zaznaczyć należy, że cytowane wyżej rozporządzenie, na podstawie art. 37 pkt 1 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 84, poz. 455 ze zm.), utraciło moc z dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich, tj. z dniem 3 listopada 2011 r. (§ 33 rozporządzenia). Oznacza to, że w dacie wydania decyzji przez Rektora w pierwszej instancji ([...] listopada 2011 r.), rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni, już nie obowiązywało. W dacie tej obowiązywało już nowe rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich, które w § 32 stanowi, że jego przepisy stosuje się do stypendiów doktoranckich przysługujących od dnia 1 października 2011 r. Nowe rozporządzenie w odróżnieniu od poprzednio obowiązującego, nie daje rektorowi uczelni upoważnienia do ustalania regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich a więc także, jak zostało to ustalone w Regulaminie obowiązującym na Uniwersytecie w § 2 ust. 5, do rozdzielania stypendiów pomiędzy wydziały proporcjonalnie do liczby doktorantów, którzy zaliczyli pierwszy rok studiów doktoranckich, złożyli wnioski o stypendia doktoranckie i uzyskali pozytywne opinie kierowników studiów doktoranckich oraz DKSD. Obecnie przyznanie stypendium doktoranckiego, co wynika z treści § 15 nowego rozporządzenia, powiązane jest, jak słusznie zauważył skarżący, wyłącznie z osiągnięciami doktoranta w zakresie uzyskania bardzo dobrych czy też dobrych wyników z egzaminów, postępami w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Na marginesie należy również zauważyć, że słuszna jest także uwaga skarżącego, iż zarówno skład jak i tryb powołania DKSD, określony w § 5 Regulaminu, jest niezgodny z § 14 nowego rozporządzenia. Powyższe, zdaniem Sądu, uzasadnia stwierdzenie, że Regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu, wprowadzony zarządzeniem Rektora Uniwersytetu Nr [...] z [...] października 2011 r., zmieniającym zarządzenie Nr [...] Rektora z [...] września 2009 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu, z uwagi na brak delegacji określonej w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich, dla rektora uczelni, do ustalania regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich, nie mógł stanowić podstawy do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2011/2012. Powyższe uchybienie należało zakwalifikować jaki naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji zarzuty skargi należało uznać za zasadne. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Sąd nie orzekł o zasądzeniu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, gdyż takowych skarżący nie poniósł. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu i rozpoznać wniosek skarżącego o przyznanie stypendium doktoranckiego w oparciu o kryteria określone w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich.