II SA/Go 215/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska(spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Inspektor Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego na uchwałę Rady Gminy Nr XXXV/168/2006, z dnia [...]r. w przedmiocie udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. W dniu 30 marca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga Prokuratora Prokuratury Okręgowej na uchwałę nr XXXV/168/2006 z dnia [...] marca 2006 r. Rady Gminy w sprawie uchwalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały nr XXXV/168/2006 z dnia [...] marca 2006 r. Rady Gminy w części obejmującej § 12 ust. 1 uchwały, zarzucając naruszenie przez uchwałę przepisu art. 90 e ust. 1 w związku z art. 90 f pkt 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. nr 256 poz. 2572 ze zm) poprzez zdefiniowanie pojęcia "zdarzenie losowe" i tym samym zawężenie kręgu osób uprawnionych na podstawie wymienionej ustawy do otrzymania pomocy materialnej o charakterze socjalnym, podczas gdy Rada Gminy nie ma kompetencji do definiowania powyższego pojęcia. Skarżący wskazał, iż w § 12 ust. 1 uchwały Rady Gminy nr XXXV/168/2006 z dnia [...] marca 2006 r. w sprawie regulaminu udzielenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy wskazano, iż zdarzeniem losowym kwalifikującym do zasiłku szkolnego są zdarzenia występujące w rodzinie ucznia jak: powódź, pożar, nagła śmierć rodzica bądź opiekuna. Przepis ten rażąco narusza przepis art. 90 e ust. 1 w związku z art. 90f pkt 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, albowiem bez podstawy prawnej zdefiniował użyte w ustawie pojęcie "zdarzenia losowego", ograniczając jednocześnie krąg osób uprawnionych do otrzymania zasiłku szkolnego. Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. nr 142, póz. 1591 z 2001 roku z póżn. zm.) do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie uchwał w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 40 ust. l wymienionej ustawy, radzie gminy przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy jedynie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach. Przepis art. 90f stanowi, ze rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym, w którym określa w szczególności: 1) sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1; 2) formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy; 3) tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego; 4) tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego. Jednocześnie art. 90e ust. 1 stanowi, że uczniowi znajdującemu się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego może być przyznany zasiłek szkolny, przy czym zgodnie z art. 90m ustawy o systemie oświaty świadczenie pomocy materialnej o charakterze socjalnym (czyli również zasiłek szkolny) przyznaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta Tak sformułowane przepisy rangi ustawowej wskazują jednoznacznie, iż radzie gminy nie służy prawo definiowania, względnie ustalania co jest zdarzeniem losowym uprawniającym do uzyskania zasiłku szkolnego albowiem rada gminy nie jest upoważniona do definiowania pojęć użytych w ustawach, a ocena, czy w danym przypadku mamy do czynienia ze zdarzeniem losowym jest elementem procesu stosowania, a nie stanowienia prawa i należy do organy wykonawczego gminy, który przyznaje zasiłek losowy. Zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, iż każda norma kompetencyjna musi być tak realizowana, aby nie naruszała innych przepisów prawa. Zakres upoważnienia musi być zawsze ustalony przez pryzmat zasad demokratycznego państwa prawnego, działania w granicach i na zasadzie prawa oraz innych przepisów regulujących dam dziedzinę. W świetle powyższych rozważań oczywistym jawi się, że Rada Gminy ustanawiając na podstawie art. 90f ustawy o systemie oświaty przepisy prawa miejscowego w postaci regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy musi kierować się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym była uprawniona jedynie do ustalania trybu i sposobu udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego, a nie posiadała kompetencji do zawężenia pojęcia "zdarzenia losowego" uprawniającego do otrzymania pomocy socjalnej w trybie ustawy o systemie oświaty jedynie do pożaru, powodzi oraz śmierć rodzica bądź opiekuna. Można bowiem wyobrazić sobie szereg stanów faktycznych nie objętych dyspozycją § 12 ust. 1 przedmiotowej uchwały, w których w następstwie zdarzenia losowego sytuacja materialna ucznia pogorszy się przejściowo w sposób utrudniający mu dostęp do edukacji, a wobec treści zaskarżonego przepisu organ wykonawczy gminy pozbawiony będzie prawnej możliwości przyznania uczniowi zasiłku szkolnego. W odpowiedzi na skargę, Rada Gminy wskazała, iż uwzględnia skargę w całości i uznaje, iż zaskarżona uchwala została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu Rada Gminy wyjaśniła, iż po dogłębnej analizie uzasadnienia skargi oraz wskazanych w niej aktów prawnych, a także obowiązującego orzecznictwa, uznała wskazane zarzuty za uzasadnione. W trybie autokontroli podjęła na sesji dnia [...] marca 2009 r. uchwałę nr XXIV/125/2009 zmieniającą uchwałę w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy, tj. uchylającą § 12 ust. 1. Uchwała z dnia [...] marca 2009 r. wchodzi w życie po upływie 14 dni od opublikowania w Dzienniku Urzędowym Województwa i której kserokopię dołącza do niniejszej odpowiedzi. W związku z powyższym, z dniem wejścia w życie niniejszej uchwały, skarga niniejsza staje się bezzasadna. W dniu [...] maja 2009 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo (sygn. akt II Pa 12/09), w którym Prokurator Prokuratury Okręgowej oświadczył, iż na podstawie art. 60 p.p.s.a. cofa skargę z dnia [...] lutego 2009 r. na uchwałę Rady Gminy nr XXXV/168/2006 z dnia [...] marca 2006 r. i na zasadzie art. 161 § 1 pkt 1 wnosi o umorzenie postępowania w sprawie sygn. akt II SA/Go 215/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Cofnięcie skargi przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej należało uznać za skuteczne. Zgodnie z przepisem art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Przepis ten statuuje zasadę dyspozycyjności, która przejawia się przez przyznanie stronom postępowania sądowego uprawnienia do rozporządzania przedmiotem tego postępowania oraz rozporządzania uprawnieniami procesowymi. Składając oświadczenie o cofnięciu skargi, skarżący daje wyraz temu, że rezygnuje z realizacji prawa do sądu, którego treścią jest poddanie sądowej kontroli aktu administracyjnego, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej ( tak też: Romańska Marta, Knysiak-Molczyk Hanna, Woś Tadeusz (redakcja) (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2007 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis s. 872). Sąd jest natomiast związany żądaniem strony, jeśli stwierdzi jego dopuszczalność tj. jeżeli cofnięcie skargi nie zmierza do obejścia prawa lub nie spowoduje utrzymania w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Jak wynika z akt sprawy Rada Gminy uchwałą nr XXIV/125/2009 z dnia [...] marca 2009 r. uchyliła zakwestionowany w skardze § 12 ust. 1 uchwały z dnia [...] marca 2006 r. nr XXXV/168/2006. Prokurator Prokuratury Okręgowej oświadczył, iż w związku z faktem uwzględnienia przez organ administracji publicznej zarzutów skargi, cofa skargę. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie, nie zachodzą przesłanki do uznania cofnięcia skargi za niedopuszczalne, zaś wola skarżącego, jako dysponenta skargi jest dla sądu wiążąca. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 60 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. orzekł jak w sentencji postanowienia.