II SA/Go 225/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz,, Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2005 r. sprawy ze skargi J.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania nieodpłatnie na własność nieruchomości rolnej oddala skargę W wyniku rozpatrzenia wniosku J.N. Starosta decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] orzekł o odmowie przyznania na własność działek nr [...] o pow. łącznej 0,2372 ha, położonych w obrębie wsi [...], gmina [...]. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, iż decyzją z dnia [...] lipca 1977 r. oraz na mocy postanowienia z dnia [...] listopada 1977 r., Naczelnik Miasta i Gminy przejął na własność Skarbu Państwa w zamian za świadczenia emerytalno-rentowe gospodarstwo rolne od J. i M.N.. Zgodnie z pkt III.2 ww. decyzji wyznaczono byłym rolnikom działkę gruntu o pow. do 0,50 ha do bezpłatnego dożywotniego użytkowania. Protokołem z dnia [...] lipca 1977 r. Nr [...] wyznaczono na gruncie działkę oznaczoną nr [...] o pow. 0,26 ha oraz nr [...] o pow. 0,24 ha. W dniu [...] czerwca 2003 r. J.N. córka J. i M.N. złożyła jako zstępna wniosek o zwrot działek dożywotnich po zmarłych rodzicach, oznaczonych nr [...] o łącznej powierzchni 0,2372 ha powstałych po podziale działki nr [...]. Organ wskazał, że przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, iż rodzice wnioskodawczyni nie użytkowali wydzielonych im działek dożywotnich, bowiem w roku 1978 wyprowadzili się ze wsi [...] po sprzedaży zabudowań. Ponadto organ stwierdził, że zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni działki te nigdy nie były w przeszłości i w chwili wydawania decyzji w jej władaniu. W ocenie organu dyspozycja art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.) jest regulacją szczególną, której nie można interpretować rozszerzające. Zgodnie z rym przepisem warunkiem uprawnienia zstępnych do nabycia własności działki będącej uprzednio przedmiotem dożywocia, jest faktyczne władanie, jako osobiste użytkowanie w chwili składania wniosku. W związku z powyższym w ocenie organu wnioskodawczyni nie może otrzymać na własność wskazanych działek, gdyż faktycznie nimi nie włada i nie władała nimi w przeszłości. Powyższą decyzję w trybie odwoławczym zaskarżyła J.N.. reprezentowana przez adwokata, wnosząc ojej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz alternatywnie o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu rozstrzygnięcia odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. w przedmiocie wznowienia postępowania, którego wynik może mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W uzasadnieniu odwołania zarzucono bezpodstawność odmowy przyznania na własność działek nr [...] o pow. łącznej 0,2372 ha w sytuacji gdy do zmarłych rodziców należało o 1,6 ha więcej powierzchni nieruchomości aniżeli objęto przejęciem na własność Skarbu Państwa, oraz przywołano dokumenty stanowiące, w ocenie skarżącej podstawę do wznowienia postępowania w równolegle toczącym się postępowaniu. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiesiło z urzędu postępowanie w sprawie, które zostało podjęte postanowienie z dnia [...] kwietnia 2004 r. w związku z ostatecznym zakończeniem postępowania wznowieniowego odmową uchylenia decyzji z [...] lipca 1977 r. w przedmiocie przejęcia na własność Państwa w zamian za rentę gospodarstw rolnego rodziców J.N.. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, art. l i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 138 § l pkt I Kodeksu postępowania administracyjnego z uwzględnieniem art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia faktyczne i stanowisko prawne organu pierwszej instancji podkreślając m.in. że przepisy mające w sprawie zastosowanie (tj. art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), nie przewidują żadnego odstępstwa od określonych w nich wymogów w zakresie faktycznego władania oznaczonymi nieruchomościami. W ocenie organu drugiej instancji, nie może mieć zatem znaczenia powoływana w odwołaniu okoliczność dotyczącą rzeczywistej wielkości gospodarstwa małżonków Niewiara przejętego na rzecz Skarbu Państwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.N. zarzuciła powyższej decyzji naruszenie prawa materialnego, a w szczególności niewłaściwe zastosowanie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] lipca 2003 r. opisując okoliczności wyprowadzenia się rodziców z miejscowości [...] oraz swoich starań o odzyskanie nieruchomości wskazując, że z działek o które się ubiega nie mogła korzystać, gdyż zaraz po wyjeździe rodziców podzielono je na 4 działki. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § l rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz. U. Nr 187, poz. 1926) w zw. z § l pkt l rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005 roku – zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy cytowanych przepisów, Sąd ten z dniem 1 lipca 2005 r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi. Skarga nie może być uwzględniona, albowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja podjęta została po prawidłowo przeprowadzonej analizie materiału dowodowego, a dokonana ocena prawna stanu faktycznego jest zgodna z obowiązującymi przepisami. W myśl przepisu art. 118 ust. l ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1993 r. Nr 171, poz. 342) przyznawał osobom, którym przysługiwało prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, prawo ubiegania się o nieodpłatne ubieganie się o przyznanie własności danej działki. Zgodnie z art. 118 ust. 2a z wnioskiem o przyznanie własności określonej w ust. l działki, może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa wyżej, jeżeli po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, dana nieruchomością. Zstępny zatem musi bezwzględnie spełniać warunek faktycznego władania nieruchomością, w zakresie odpowiadającym uprawnieniom rolnika, który przekazał gospodarstwo rolne Państwu. Art 118 określa uprawnienie jako prawo użytkowania działki, Należy podkreślić, że celem przyznania rolnikowi (który przekazał Państwu gospodarstwo rolne) prawa użytkowania działki oraz prawa korzystania z budynków (art. 118 ust. 2) było zaspokojenie interesów tego rolnika, nie zaś innych osób. Zgodnie z definicją prawa cywilnego użytkowanie polega na prawie używania rzeczy i prawie pobierania jej pożytków (art. 252 kc). Użytkowanie jest niezbywalne, nie podlega dziedziczeniu i wygasa na skutek niewykonywania przez 10 lat. Regulacja zawarta w art. 1l8 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stawiająca zstępnemu ubiegającemu się o przyznanie prawa własności działek warunek faktycznego władania nieruchomością po śmierci rolnika w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom (czyli prawa użytkowania), oznacza bezwzględne wymaganie osobistego, faktycznego użytkowania nieruchomości przez zstępnego ubiegającego się o przyznanie własności działki. Roszczenia z art. 118 nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Skoro miały przede wszystkim służyć zaspokojeniu interesów rolnika, nie zaś osób trzecich, nie przysługują także wszystkim jego zstępnym także uprawnionym z tytułu spadku (nawet gdyby taką wolę wyraził), lecz jedynie ściśle określonym w ust. 2a tego art., czyli tym którzy po śmierci rolnika faktycznie władają działką w zakresie wynikającym z prawa użytkowania. Pogląd taki znajduje także potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyrok z 20 stycznia 2003 r. II SA 397/01 opubl. LEX 126748, z 9 lipca 1998 r. sygn. akt SA/Bk 1482/97, ONSA 1999/2/62,) W sprawie niniejszej poza sporem pozostaje fakt, który J.N. potwierdziła w odwołaniu, że po śmierci matki w marcu 1997 r. (ostatniego z małżonków którzy przekazali gospodarstwo) nigdy nie użytkowała nieruchomości - działek nr [...], mieszkając wraz z mężem w jego gospodarstwie. Takie też ustalenia poczyniły organy orzekające w sprawie i brak jest podstaw do podważenia ich. Ponadto ustalono, że rodzice skarżącej ww. działki użytkowali do czasu sprzedaży zabudowań i wyprowadzenia się z miejscowości [...], w roku 1978. Także po wyjeździe rodziców skarżąca nie użytkowała spornych działek. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest uchybień, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, skarga podlega oddaleniu, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zm. Dz. U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692).