II SA/Go 226/21
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2021-09-23
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Jarosław Piątek, Kamila Karwatowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żądanie udostępnienia zanonimizowanych orzeczeń sądowych wraz z uzasadnieniami, które wymaga od organu wyszukania, skserowania, anonimizacji i przygotowania dokumentów, stanowi informację przetworzoną, a jeśli tak, to czy wnioskodawca wykazał jej szczególne znaczenie dla interesu publicznego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że żądanie udostępnienia 33 zanonimizowanych orzeczeń sądowych wraz z uzasadnieniami, które wymaga od organu znaczącego nakładu pracy (wyszukanie, skserowanie, anonimizacja, przygotowanie), stanowi informację przetworzoną. Ponieważ wnioskodawca nie wykazał szczególnego znaczenia tej informacji dla interesu publicznego, organy zasadnie odmówiły jej udostępnienia. Sąd uznał również, że organy mogły połączyć kilka wniosków skarżącego złożonych w krótkim okresie czasu, traktując je jako jedno żądanie.Stan faktyczny
Skarżący D.C. złożył wnioski o udostępnienie zanonimizowanych orzeczeń sądowych wraz z uzasadnieniami. Prezes Sądu Rejonowego odmówił udostępnienia informacji, uznając ją za przetworzoną i wskazując na brak wykazania przez wnioskodawcę szczególnego interesu publicznego. Decyzję tę utrzymał w mocy Prezes Sądu Okręgowego. Skarżący zaskarżył decyzję, twierdząc, że żądana informacja nie jest przetworzona i że wnioski powinny być rozpatrywane indywidualnie.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę. Przyznał również pełnomocnikowi skarżącego z urzędu wynagrodzenie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2021 r. sprawy ze skargi D.C. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – adwokat A. Ł.-Ł. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020r., znak: [...], na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 3 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej jako u.d.i.p.) i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2021 r. poz. 187dalej jako k.p.a.), w związku z art. 22 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 2072, dalej jako u.u.s.p.) Prezes Sądu Rejonowego odmówił D.C. udzielenia informacji publicznej poprzez przesłanie zanonimizowanych orzeczeń wraz z uzasadnieniami, na skutek wniosków złożonych przez wnioskodawcę pismami z:
- [...] września 2020 r. - w sprawach [...]/;
- [...] [...];
- [...] października 2020 r. - w sprawach [...];
- [...] [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że D.C. wystąpił do organu z pismami, o których mowa powyżej złożonymi w okresie od [...] września do [...] października 2020 r. Organ pismami z [...] października 2020 r. wezwał wnioskodawcę do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego.
Wnioskodawca pismem z [...] października 2020 r. wskazał jedynie, że żądana przez niego informacja jest informacją prostą, a nie przetworzoną. Podał też, że jedyną akceptowalną formą udostępnienia mu tej informacji jest przesłanie mu jej w formie wydruku papierowego. Wnioskodawca nie wskazał w piśmie w jaki sposób uzyskanie żądanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Prezes Sądu stwierdził, że w świetle orzecznictwa suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, co może zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań, może być uznane za przetworzenie informacji prostych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Dodał, iż niemożliwość sprawnego i szybkiego realizowania tych kompetencji, w związku z koniecznością zaangażowania sił i środków w celu przygotowania informacji przetworzonej, również powinna być brana pod uwagę podczas oceny ustawowej
przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego, jako przesłanki ograniczającej dostęp do informacji publicznej przetworzonej.
Następnie organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wnioskodawca nie wskazał w jakim zakresie uzyskanie przez niego żądanej informacji miałoby być szczególnie istotne dla interesu publicznego. Powyższe zdaniem organu skutkuje stwierdzeniem, że wnioskodawca nie jest uprawniony do uzyskania informacji przetworzonej.
Organ wskazał, iż w u.d.i.p. ustawodawca nie zdefiniował, co należy rozumieć pod pojęciem "informacji przetworzonej". Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych informacją przetworzoną jest informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych, czyli innymi słowy informacja, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów.
Organ wyjaśnił, że aktualnie nie posiada żądanej przez wnioskodawcę informacji w kształcie przez niego żądanym. Podkreślił także, że złożone przez wnioskodawcę wnioski obejmują jedynie okres ich sporządzenia od [...] września do [...] października 2020 r. i nie są jedynymi wnioskami złożonymi, choćby w roku 2020, przez wnioskodawcę. Co do zasady, proces taki trwa od lat. W stanie faktycznym objętym przedmiotową decyzją, w okresie od [...] września do [...] października 2020 r., a więc przez okres trzech i pół tygodnia wnioskodawca sporządził i przesłał do organu dziesięć wniosków o udostępnienie informacji publicznej, w których łącznie zażądał przekazania mu 33 zanonimizowanych orzeczeń wraz z uzasadnieniem, które zostały wydane przez Sąd Rejonowy Wydział Cywilny.
W ocenie organu, działanie wnioskodawcy może być oceniane przynajmniej jako nadużycie prawa do informacji publicznej, w szczególności w sytuacji, gdy wnioskodawca - na wezwanie organu - nie wskazuje szczególnego interesu publicznego. Organ podkreślił, że na dzień wpłynięcia przedmiotowych wniosków, nie istniały dokumenty, w formie, której mogą być udostępnione wnioskodawcy. Dokumenty te musiałyby zostać specjalnie przygotowane dla niego. W aktualnej sytuacji kadrowej organu, wobec działania przy ograniczonej liczbie urzędników, i powszechnie znanych problemach z zapewnieniem bieżącego funkcjonowania
jednostki, nie jest możliwe oddelegowanie pracownika w celu przygotowania dokumentów żądanych przez wnioskodawcę, bowiem miałoby to wpływ na zakres realizowanych zadań przez tutejszy Sąd, w szczególności Wydział Cywilny.
Ponadto organ stwierdził, że pomimo wezwania, wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał, dlaczego uzyskanie danej informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie udzielenia tej informacji.
D.C. złożył od powyższej decyzji odwołanie wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy organowiIinstancji, celem jej ponownego rozpoznania. Odwołujący uzasadniał, że nie istnieje podstawa prawna, która umożliwiałaby łączne rozpoznanie wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Zdaniem odwołującego, każdy z wniosków powinien być odrębnie rozpatrzony przez organ I instancji.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. Prezes Sądu Okręgowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że za informację przetworzoną uznaje się wyodrębnienie (wyselekcjonowanie po analizie posiadanych zbiorów) informacji prostych ze zbiorów informacji znajdujących się w posiadaniu zobowiązanego i przygotowanie ich do udostępnienia, jeżeli wymagają podjęcia działań twórczych i analitycznych, opracowania zestawień, list lub wykazów czy odpowiedniego zredagowania, których efektem końcowym jest jakościowo nowa informacja (dotychczas samoistnie nieistniejąca), a nawet sporządzenie wielu kserokopii dokumentów wymagających podjęcia działań organizacyjnych oraz zaangażowania środków i osób. Jak uzasadniał organ odwoławczy, informacja publiczna będzie miała charakter informacji przetworzonej, gdy:
- w chwili złożenia wniosku nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem;
- organ posiada jedynie informacje proste, które wymagają przeprowadzenia dodatkowych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych;
- jej przygotowanie wymaga ponadstandardowego nakładu pracy po stronie organu, użycia dodatkowych sił i środków, gdyż jest to informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów;
- jej przygotowanie wykracza poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu;
- jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, jednak jest informacją jakościowo nową, nieistniejącą dotychczas w przyjętej treści i postaci, odpowiadającą kryteriom wskazanym przez wnioskodawcę;
- jej przygotowanie, z uwagi na szeroki pod względem przedmiotowym, podmiotowym, czasowym zakres wymaga analizy znacznej ilości dokumentów.
Organ II instancji, na podstawie doświadczeń z rozpatrywania tego typu wniosków w Sądzie Okręgowym, w tym m.in. wniosków cyklicznie składanych przez stronę, wskazuje, że w celu przygotowania dokumentów żądanych przez odwołującego się, w postaci 33 zanonimizowanych wyroków wraz z uzasadnieniem, organ I instancji musiałby oddelegować - co najmniej - jednego swojego pracownika, który będzie musiał podjąć następujące czynności:
1) przygotować wnioski o wydanie z archiwum teczek 33 spraw,
2) pobrać akta 33 spraw z archiwum,
3) odszukać w aktach każdej sprawy - jej wyrok wraz z uzasadnieniem,
4) skserować każdy z 33 wyroków wraz z jego uzasadnieniem, w celu dokonania czynności opisanych w punkcie 5 i 6,
5) szczegółowo przeanalizować treść każdego wyroku i każdego uzasadnienia, w celu ustalenia tych ich fragmentów, które zawierają dane osobowe, w tym również dane szczególnie wrażliwe, informacje umożliwiające ustalenie takich danych osobowych, informacje o życiu prywatnym osób fizycznych, informacje objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, informacje niejawne oraz inne tajemnice prawnie chronione,
6) zanonimizować na skserowanej treści każdego z 33 wyroków wraz z uzasadnieniem, te ich fragmenty, o których mowa w punkcie 5,
7) po zakończeniu procesu anonimizacji, ponownie skserować każdy z 33 wyroków wraz z uzasadnieniem (w celu ich wysłania wnioskodawcy; jeden egzemplarz każdego z 33 przygotowanych dokumentów, musi być pozostawiony w aktach sprawy),
8) przygotować pismo przewodnie i przygotować jego wysyłkę wraz ze zanonimizowanymi wyrokami i ich uzasadnieniami.
W ocenie organu II instancji, każdy z żądanych przez odwołującego się wyroków wraz z uzasadnieniem, posiada szacowaną objętość około kilkudziesięciu stron (średnio ok. 25 stron), w którym każda linijka tekstu musi być szczegółowo przeanalizowana, w zakresie dokonania czynności opisanych w punkcie 5 i 6. Zatem, do przygotowania żądanych dokumentów organ I instancji musiałby oddelegować - co najmniej - jednego pracownika, który przygotuje wnioski do archiwum, pobierze akta 33 spraw z archiwum, odszuka w aktach wyroki wraz z uzasadnieniem, skserują dwukrotnie ok. 825 stron dokumentów (33 wyroki x śr. 25 stron), dokona
szczegółowej analizy ich treści, a następnie anonimizacji oraz przygotuje dokumenty do wysyłki. Szacowany czas wykonania tych czynności to ok. 1-2 dni robocze.
Organ II instancji podzielił stanowisko Prezesa Sądu Rejonowego, że wyodrębnienie wnioskowanych informacji i ich przekazanie zgodnie ze wskazanymi kryteriami i w możliwej formie, będzie procesem bardzo pracochłonnym, zarówno w płaszczyźnie organizacyjnej, jak i intelektualnej. Konieczność zaangażowania sił i środkóww celu przygotowania żądanej informacji przetworzonej, niewątpliwie wpłynie i czasowo ograniczy zakres realizowanych zadań przez Wydział Cywilny Sądu Rejonowego, tj. na obsługę wyznaczonych rozpraw, proces stwierdzania prawomocności orzeczeń, kierowanie korespondencji do stron postępowań sądowych, itd. Zatem, przedmiot żądanych informacji, zarówno rozpatrywany łącznie, jak i indywidualnie, wskazuje, że dotyczy on informacji przetworzonej.
Na podstawie akt niniejszej sprawy organ II instancji ustalił, że pomimo skierowanego do odwołującego się wezwania przez organ I instancji, o wskazanie istnienia szczególnego interesu publicznego, Odwołujący się nie wykazał swoich indywidualnych, realnychi konkretnych możliwości wykorzystania dla dobra ogółu - informacji publicznej, której przygotowania się domaga. W konsekwencji wnioskodawca nie wykazał, że po uzyskaniu żądanych informacji, wykorzysta je dla dobra publicznego (dla dobra ogółu).
W niniejszej sprawie strona w bardzo krótkich odstępach czasu, w zasadzie "dzień po dniu", złożyła 10 wniosków o udostępnienie informacji publicznych, które muszą zostać specjalnie przygotowane dla Wnioskodawcy. Zdaniem organu II instancji, odwołujący się dokonując sztucznego podziału wniosków, w celu ewentualnego uniknięcia ich kwalifikacji - jako żądania informacji przetworzonej, próbuje wykorzystać instytucję prawa do informacji publicznej, dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność organów administracji. Sztucznie podzielone przez wnioskodawcę wnioski, mają na celu wywołanie dolegliwości u adresata, w postaci utrudnienia w funkcjonowaniu Sądu Rejonowego. Zarówno częstotliwość i zakres składanych wniosków, jak i de facto odmowa przedstawienia przez Odwołującego się istnienia szczególnego interesu publicznego, wyraźnie wskazują, że przedmiotowe wnioski - obiektywnie nie służą jakiemukolwiek dobru powszechnemu.
Zdaniem organu strona próbuje wykorzystać instytucję prawa do informacji publicznej, dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakimjest prawo
do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność organów administracji.
W konsekwencji, mając na uwadze przedmiot złożonych wniosków, o udostępnienie informacji publicznej, jak również stanowisko wnioskodawcy, który de facto odmówił wykazania szczególnego interesu publicznego, organ II instancji nie ustalił, aby w niniejszej sprawie wystąpiły takie przesłanki szczególnego znaczenia dla interesu publicznego, które stanowiłyby podstawę do przekazania wnioskowanych informacji publicznych.
Od powyższej decyzji D.C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżący powielił stanowisko wyrażone w odwołaniu i stojąc na stanowisku, iż żądana przez niego informacja nie jest informacją przetworzoną.
W odpowiedzi na skargęorgan II instancji wniósł o oddalenie jej w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu [...] września 2021 r. reprezentujący skarżącego pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wnosząc o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i oświadczając, iż nie zostały one uiszczone ani w całości ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2021, poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U 2019 r., poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest
związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiot skargi stanowiła decyzja z dnia [...] stycznia 2021 r., którą Prezes Sądu Okręgowego, po rozpoznaniu odwołania D.C. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego z dnia [...] grudnia 2020 r. odmawiającą udzielenia informacji publicznej w zakresie wskazanym we wnioskach złożonych w dniach [...] września do [...] października 2020 r.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Niewątpliwie Prezes Sądu Rejonowego, do którego zostały skierowane wnioski skarżącego - jako organ sądu (art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo ustroju sądów powszechnych – tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 2072 ze zm.) - jest organem władzy publicznej zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W niniejszej sprawie bezsporny pozostaje także publiczny charakter informacji objętych wnioskami skarżącego, w których domagał się od Prezesa Sądu Rejonowego udostępnienia kopii poszczególnych wyroków wraz z uzasadnieniami.
W orzecznictwie nie budzi żadnych wątpliwości, że wyroki sądowe są jawne i wraz z uzasadnieniami (jako integralną ich częścią) stanowią informację publiczną. Treść orzeczenia sądu stanowi przy tym nie tylko informację o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., ale stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p. jest także rodzajem informacji dotyczącej treści i postaci dokumentu urzędowego (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., I OSK 1106/16; z 16 stycznia 2018 r., I OSK 784/16).
W myśl art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Organy obu instancji powołując się na powyższy przepis uznały, iż informacja publiczna, której skarżący domagał we wnioskach złożonych w okresie [...] września - [...] października 2020 r. jest informacją przetworzoną. Jednocześnie skarżący nie wykazał, aby jej uzyskanie było szczególnie istotne dla interesu publicznego, organy nie ustaliły wystąpienia takiej przesłanki.
W pierwszej kolejności należało zatem ocenić w przedmiotowej sprawie, na co zwrócił uwagę skarżący w postępowaniu i skardze, czy organy były uprawnione do połączenia kilku jego wniosków (łącznie 10) złożonych na przestrzeni określonego okresu czasu ([...] września – [...] października 2020 r.), z których każdy zawierał żądanie udostępnienia 3-5 wyroków. Zauważyć należy, iż przepisy u.d.i.p. nie przewidują wprost takiego rozwiązania, ale w praktyce jest ono stosowane (por. wyrok II SA/Kr 426/20). W szczególności jeżeli, jak w przedmiotowej sprawie, mamy do czynienia z tożsamością wnioskodawcy i organu oraz rodzajowo podobną treścią wniosków, a wnioski złożone zostały na przestrzeni krótkiego okresu czasu. Co prawda zdaniem Sądu generalnie, mając na względzie art. 13 u.d.i.p. zobowiązujący organ w ciągu 14 dni do podjęcia określonych czynności związanych ze złożeniem wniosku o udostępnienie informacji publicznej, tj. w szczególności udostępnienia informacji lub poinformowania o przeszkodach i przedłużeniu terminu załatwienia wniosku bądź wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, łączenie wniosków nie powinno przekraczać wskazanego okresu czasu.
Jednak w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie złożenie kilku wniosków przez skarżącego obejmujących następujące po sobie lata miało na celu w istocie uzyskanie informacji dotyczących całych kilkuletnich okresów.
W tych okolicznościach Sąd za dopuszczalne uznał w istocie potraktowanie wniosków skarżącego jako jednego żądania skierowanego do Prezesa Sądu Rejonowego, tyle że niejako ,,rozdrobnionego" na mniejsze elementy. Nie wykluczone, iż takie działanie może mieć na celu obchodzenie przepisów u.d.i.p. odnoszących się właśnie do wymogów dotyczących informacji przetworzonej. Należy w tej sytuacji wziąć przede wszystkim pod uwagę, iż z punktu widzenia podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, nie ma w istocie różnicy czy złożonych zostanie kilka czy kilkanaście wniosków obejmujących żądanie udostępnienia kilku wyroków czy jeden wniosek dotyczący kilkudziesięciu wyroków. Z punktu widzenia konieczności podjęcia przez organ czynności celem udostępnienia tych informacji w określonym przedziale czasu, nie stanowi to różnicy i oznacza konieczność wykonania tych samych czynności, nie zmieni nakładu pracy, jaki organ będzie musiał ponieść w celu rozpoznania takich wniosków.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał zatem, iż organy w sposób prawidłowy i uzasadniony rozpoznały złożone przez skarżącego wnioski łącznie.
W dalszej kolejności należało więc ocenić czy organy prawidłowo zakwalifikowały informację objętą wnioskami skarżącego jako informację przetworzoną.
Pojęcie informacji przetworzonej nie zostało zdefiniowane w u.d.i.p. Stąd też należy się odwołać do rozumienia tego pojęcia wypracowanego w orzecznictwie. W uzasadnieniu wyroku NSA z 21 października 2016 r., I OSK 446/15, sumującego poglądy orzecznicze w tym zakresie, wskazano, iż informacja przetworzona to taka informacja, która:
1. w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste;
2. jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego
w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniana w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów;
3. jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się
w ramach podstawowych kompetencji organu;
4. może być jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się
w posiadaniu podmiotu zobowiązanego;
5. nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją – informacja przetworzona obejmuje dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się zatem musi z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników – może być traktowana jako informacja przetworzona;
6. której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym) wniosku, wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej ilości dokumentów.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zasadnie organy obu instancji uznały, że żądane przez skarżącego informacje miały charakter informacji przetworzonej, mając na uwadze powyżej przedstawione rozumienie tego pojęcia.
Skarżący domagał się udostępnienia wyroków wraz z ich uzasadnieniami, wymieniając kolejno sygnatury (łącznie 33). Prawdą jest, że samo udostępnienie odpisu wyroku wraz uzasadnieniem, nawet jeśli miałoby się wiązać z dokonaniem jego anonimizacji, stanowi zasadniczo udostępnienie informacji prostej, bowiem nie polega na wytworzeniu nowej jakościowo informacji, a jedynie udostępnieniu informacji już istniejącej i będącej w posiadaniu organu. Jednakże sytuacja ta ulega zmianie w chwili, gdy wniosek dotyczy pewnego zbioru informacji prostych, który to zbiór należy utworzyć wedle kryteriów wskazanych we wniosku. Takie działanie wymaga już pewnego wysiłku ze strony organu udostępniającego informację, w celu ich wyszukania, zebrania i opracowania. Jak wskazano powyżej, dokonanie takiej analizy i podjęcie szeregu czynności w celu wykonania wniosku o udostępnienie szeregu informacji prostych stanowi już patrząc całościowo – udostępnienie informacji przetworzonej (por. wyrok WSA z 13 października 2020 r., IV SA/Po 462/20). Ponadto jak w wskazały organy w celu realizacji żądania wnioskodawcy potrzebne jest wyszukanie, pobranie z archiwum i przygotowanie orzeczeń w łącznie 33 sprawach, których sama anonimizacja zajęłaby 1-2 dni roboczych jednego pracownika. Mając na uwadze, iż wyroki dotyczyły spraw cywilnych, anonimizacja musiałaby skutkować modyfikacją treści uzasadnień w stopniu znacznym, a taka ingerencja w treść uzasadnienia orzeczenia sądowego, przekraczająca typową anonimizację, wymaga zwiększonego nakładu czasowego i znacznej ostrożności, by nie pozbawić dokumentu integralności, kompletności i zachować logikę rozumowania sądu. Mogłoby okazać się konieczne usunięcie całych fragmentów uzasadnienia, co prowadziłoby w istocie do wytworzenia nowego dokumentu o odmiennej od pierwotnej treści. W konsekwencji udostępnienie wyroków i uzasadnień w tego typu sprawach wymaga bardziej niż zwykle zaawansowanego procesu anonimizacji, zmierzającego do pozbawienia uzasadnień orzeczeń treści odnoszących się do wskazanych wyżej danych umożliwiających identyfikację osób fizycznych. Wiąże się to z wnikliwą, szczegółową analizą treści tych orzeczeń, co nie tylko stanowi o
znaczącym nakładzie pracy, ale i prowadzi do powstania nowej pod względem jakości informacji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 października 2020 r., II SA/Łd 425/20, wyrok WSA w Kielcach z 7 grudnia 2020 r., II SA/Ke). Oznacza to, iż udostępnienie żądanej przez skarżącego informacji wiązałoby się ze znacznym zaangażowaniem osobowym i dużą czasochłonnością, co odbyłoby się kosztem realizacji zasadniczego celu do jakiego został powołany Sąd Rejonowy, a mianowicie sprawowanie wymiaru sprawiedliwości.
W świetle powyższych okoliczności zdaniem Sądu zasadne było wezwanie skarżącego przez organ I instancji pismami z dnia [...] października 2020 r. do wskazania powodów, dla których udzielenie mu informacji przetworzonej będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego - w terminie 7 dni pod rygorem odmowy udostępniania informacji publicznej. Norma zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ma na celu przeciwdziałanie lawinie wniosków zmierzających do uzyskania informacji przetworzonej do realizacji celów osobistych lub komercyjnych i zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupione są nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych mu kompetencji, lecz na udzielaniu informacji publicznej. Dlatego wnioskodawca domagający się udzielenia informacji publicznej przetworzonej powinien wyjaśnić, w jaki sposób zamierza ją wykorzystać dla ochrony szczególnie uzasadnionego interesu publicznego (zob. wyroki NSA: z 9 grudnia 2010 r., I OSK 1768/10, LEX nr 1612055; z 7 grudnia 2010 r., I OSK 1737/10, LEX nr 745157).
Za okoliczność szczególnie istotną dla interesu publicznego należy uznać taką, jak podkreśla się w judykaturze, która - ze względu na rodzaj, czas, miejsce, sposób okoliczności rozstrzygania i późniejszej realizacji - w istotnym zakresie wpływa lub może wpływać na wykonywanie przez podmioty władzy publicznej ich uprawnień i obowiązków. Istotne jest bowiem to, czy udostępniana określona informacja jest przetworzona, ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców oraz czy jej udostępnienie może mieć realne znaczenie dla poprawy funkcjonowania określonych struktur publicznych w określonej dziedzinie życia społecznego, może wpływać na jego poprawę, usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego danej społeczności (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2011 r., I OSK 1870/10, LEX nr 951999; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2010 r., II SA Wa 927/10, LEX nr 755489). Ponadto badając istnienie szczególnie istotnego interesu publicznego, uwzględnić należy intencje wnioskodawcy i wskazany przez niego cel oraz istotę i charakter żądanej informacji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2010 r., II SA/Wa 927/10, LEX nr 755489). Dlatego wnioskodawca domagający się udzielenia informacji publicznej przetworzonej powinien wyjaśnić,
w jaki sposób zamierza ją wykorzystać dla ochrony szczególnie uzasadnionego interesu publicznego (zob. wyroki NSA: z 9 grudnia 2010 r., I OSK 1768/10, LEX nr 1612055; z 7 grudnia 2010 r., I OSK 1737/10, LEX nr 745157).
W rozpatrywanej sprawie skarżący odpowiedział wprawdzie na powyższe wezwanie organu I instancji w piśmie z dnia [...] października 2020 r., jednakże ograniczyło się ono do wskazania, iż nie zgadza się z zakwalifikowaniem żądanej informacji jako informacji przetworzonej. Nie wyjaśnił jednak ani w tym piśmie, ani w odwołaniu, ani też w skardze czemu miałyby służyć żądane informacje. Również mając na względzie przesłanki natury obiektywnej oraz charakter żądanej informacji publicznej nie sposób uznać, aby jej uzyskanie przez skarżącego, a następnie wykorzystanie mogło wpłynąć na poprawę i usprawnienie działania wymiaru sprawiedliwości. Wręcz przeciwnie można uznać, iż odbyłoby się to kosztem realizacji zasadniczego celu do którego powołany jest Sąd Rejonowy.
Zdaniem Sądu organy słusznie uznały, iż skarżący nie spełnił wymogu udostępnienia informacji przetworzonej określanej w art. 3 ust. 1 pkt u.d.i.p., a w konsekwencji organy zasadnie odmówiły mu udostępnienia żądanej informacji.
Zauważyć należy, że Prezes Sądu Okręgowego błędnie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji wskazał art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 k.p.a., zamiast prawidłowego art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Uchybienie to pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, albowiem z sentencji i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bezsprzecznie, że decyzja będąca przedmiotem skargi jest decyzją utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w zakresie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Przytoczenie w/w przepisu w sposób oczywiście błędny w podstawie prawnej decyzji, należy zatem w tym kontekście potraktować jako omyłkę, którą można usunąć w drodze sprostowania decyzji. Nie ulega wątpliwości, iż uzasadnienie powinno być spójne z treścią rozstrzygnięcia zawartego w sentencji (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 9/07).
W końcowych rozważaniach Sąd na marginesie zwraca uwagę, iż według informacji znanych Sądowi z urzędu, skarżący poza wnioskami objęte przedmiotową sprawą skierował do organu w sprawie dostępu do informacji publicznej także inne wnioski (w okresie 2018-2021 w Sądzie zarejestrowano 10 skarg D.C. dotyczących Prezesa Sądu Okręgowego jako organu skarżonego). Ponadto jak wskazuje analiza bazy orzecznictwa sądów administracyjnych, skarżący składa do sądów w całym kraju liczne wnioski tego rodzaju, podobne w swojej treści, co może budzić uzasadnione obawy, że dochodzi do nadużywania przez skarżącego prawa do informacji publicznej (por. wyrok NSA z 7 października 2021 r., III OSK 3900/21).
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd działając w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a oddalił skargę (pkt I). Rozstrzygnięcie o przyznanym pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzeniu w wysokości 240 zł (pkt II wyroku), znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 4 ust. 1 i 3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j Dz. U z 2019 r., poz. 19).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło