II SA/Go 232/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant referent stażysta Krzysztof Frączek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Wojewoda po rozpoznaniu odwołania M.P. (skarżącej) utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] października 2016 r. o wymeldowaniu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 722 z późn. zm. - w skrócie: "u.e.l."). Z uzasadnienia decyzji wynikało, co następuje. Na skutek wniosku A.P. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] października 2016r.s znak: [...] orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...]. Na podstawie zgromadzonych dowodów uznał bowiem, że skarżąca opuściła przedmiotowy lokal dobrowolnie i trwale w dniu [...] grudnia 2015 r. na co wskazywały zeznania samej skarżącej, jej męża oraz teściów jak również ustalenia poczynione w trakcie przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2016r. oględzin spornego lokalu. W odwołaniu od decyzji Wójta skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 84 i art, 85 k.p.a. Motywując utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Wojewoda wyjaśnił, iż ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter porządkowy, co oznacza, że zameldowanie nie jest w żaden sposób związane z rozstrzygnięciem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ww. ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. W ocenie Wojewody przesłanki te zostały spełnione. Wojewoda ustalił bowiem, że skarżąca opuściła sporny lokal w dniu [...] grudnia 2015r., a bezpośrednią przyczyną opuszczenia lokalu przez nią był konflikt rodzinny. To nie wyklucza jednak dobrowolności opuszczenia spornego lokalu. Ustalił również, że Skarżąca obecnie mieszka u rodziców w lokalu mieszkalnym przy ul. [...], a do spornego lokalu przyjeżdża jedynie w wyznaczone dni tygodnia w celu spotkania dziećmi. Wizyty te odbywają się w obecności asystenta rodziny i trwają ok. 1 godziny. Podkreślenia wymaga fakt, iż oględziny lokalu nie potwierdziły, aby lokal mieszkalny przy ul. [...] stanowił centrum życiowe skarżącej. W lokalu znajdowała się jedynie jej szczoteczka do zębów, a wskazane przez nią rzeczy tj. garnki, talerze stanowią wspólność małżeńską. Ponadto posiada ona klucze do lokalu, ale jak twierdzi zdarzały się sytuacje, gdy chciała wejść do lokalu, ale nie mogła. Wojewoda podkreślił dalej, że skarżąca nie zgłaszała organom ścigania faktu o utrudnionym dostępie do lokalu oraz nie wskazała żadnych dowodów na fakt, iż teściowie pomimo rzekomego przebywania w domu nie wpuszczali jej do niego. Ponadto nie skorzystała z przysługującego jej w trybie cywilnoprawnym środka zmierzającego do swobodnego dostępu do przedmiotowego lokalu, co równoznacznie wskazuje na zerwanie więzi ze spornym lokalem. Organ dostrzegł również brak konsekwencji skarżącej w kwestii woli powrotu do lokalu. W aktach sprawy znajduje się odpowiedź na pozew w sprawie rozwodu, w której wskazała na fakt zamieszkiwania u rodziców i chęć sprawowania tam opieki na dziećmi. W innym z kolei oświadczeniu, złożonym w rozpoznawanej sprawie stwierdziła, że chciałaby wrócić do spornego lokalu, ponieważ nie ma innego miejsca zamieszkania, a jej pobyt u rodziców jest tymczasowy. Wyjaśnienia strony dotyczące tego samego faktu składane w dwóch odrębnych postępowaniach są niespójne. Dodatkowo w trakcie postępowania przed organem I instancji zeznała, że opuściła dobrowolnie sporny lokal i skoncentrowała swoje sprawy życiowe w domu rodziców. Wojewoda za nieuzasadnione uznał zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 84 i art. 85 k.p.a., ponieważ Wójt Gminy w uzasadnieniu decyzji wystarczająco wyjaśnił przesłanki wymeldowania a w postępowaniu podjął czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skarżąca nie zgodziła się decyzją Wojewody i pismem z dnia [...] marca 2017 r. wniosła od niej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając: 1. Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, tj. art. 35 u.e.l. poprzez przyjęcie ustalenia przez organ pierwszej instancji, iż opuszczenie przez skarżąca miejsca zameldowania na pobyt stały nosi cechy dobrowolności i trwałości w rozumieniu u.e.l. 2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisów art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew obowiązkowi ciążącemu na organie I i II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. praz sporządzenie uzasadnienia decyzji niezgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na zbyt ogólne stwierdzenia, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i dokonanie kontroli merytorycznej wydanych w sprawie decyzji. Podnosząc tej treści zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca spornego lokalu nie opuściła trwale i dobrowolnie. Opuściła go tylko czasowo a została do tego zmuszona przez agresywne postępowanie męża. Przeciwne ustalenia organu są błędne i naruszają przepisy art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zdaniem skarżącej organy zaniechały przeprowadzenia dowodów koniecznych dla ustalenia jej nowego miejsca pobytu. Uczestnik postępowania – A.P. wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że skarżąca opuściła lokal dobrowolnie i trwale o czym świadczy fakt, iż w lokalu nie ma jej rzeczy osobistych. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm. - w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody odpowiadała prawu. Przedmiotem zaskarżonego aktu było wymeldowanie M.P. na wniosek jej męża z mieszkania położonego w [...]. Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy u.e.l. Stosownie do art. 35 tej ustawy, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Należy podkreślić, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Decyzja ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie powoduje zmiany ani tym bardziej wygaśnięcia ewentualnych praw do lokalu Stosownie do powołanej regulacji, jedną z przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu w sposób trwały, o czym można mówić, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenie lokalu, tzn. ustalenie czy miało charakter dobrowolny, odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. W ocenie Sądu, Wojewoda, w ślad za Wójtem Gminy, prawidłowo ustalił, że Skarżąca trwale i dobrowolnie opuściła mieszkanie i nie koncentruje w nim swojego życia. Wniosek taki w sposób niewątpliwy wynika z treści dowodów zgromadzonych w aktach sprawy. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż sama skarżąca w swoich zeznaniach złożonych w dniu [...] maja 2016 r. stwierdziła, że lokal opuściła dobrowolnie dnia [...] grudnia 2015 r. z powodu wywiezienia dzieci przez męża. Zeznała również, że życie osobiste skoncentrowała w [...], w domu swoich rodziców przy ul. [...]. Nadto stwierdziła, że w [...] bywa 2 razy w tygodniu odwiedzając dzieci w towarzystwie asystenta rodziny. Oświadczenia te co znajdują potwierdzenie w dowodach z zeznań: męża skarżącej A.P., jej teściowej C.P. oraz teścia R.P.. Świadkowie zgodnie potwierdzili, iż skarżąca opuściła lokal dobrowolnie i trwale. Trwałość opuszczenia lokalu wynika również z dowodu z oględzin lokalu, podczas których stwierdzono, że w lokalu, poza sprzętami gospodarstwa domowego objętymi wspólnością majątkową skarżącej i jej męża oraz szczoteczką do zębów, nie znajdują się żadne rzeczy reprezentujące prawa skarżącej. Pośrednio natomiast przesłankę trwałości zmiany stałego miejsca zamieszkania potwierdzają deklaracje zawarte dołączonym do akt postępowania odpisie odpowiedzi na pozew skarżącej w procesie z powództwa jej męża o rozwiązanie małżeństwa (k. 25 – 28 akt adm.). Z pisma tego wynika, że skarżąca mieszka z rodzicami gdzie dysponuje dwoma pokojami. Jak trafnie zauważył Wojewoda, wniosków o trwałości i dobrowolności opuszczenia przez skarżącą mieszkania w [...] nie podważają składane w toku postępowania oświadczenia skarżącej. W piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. (k. 11) skarżąca stwierdziła mianowicie, iż nie opuściła domu dobrowolnie, lecz na skutek konfliktu z mężem. Na konflikt rodzinny jako motyw decyzji o "powrocie do rodziców" wskazała skarżąca również w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. W piśmie tym oświadczyła nadto, że zamierza wrócić do mieszkania w [...]. W nawiązaniu do takiego stanowiska należy zatem wyjaśnić, iż w orzecznictwie sądowym zgodnie uznaje się, że na wynik sprawy w przedmiocie wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego nie mają wpływu przyczyny, z powodu których dana osoba nie przebywa w miejscu zameldowania (zob. wyr. NSA: z dnia 15 lutego 2012 r., II OSK 2143/10, z dnia 4 marca 2015 r. II OSK 1868/13). A zatem konflikt rodzinny jako motyw wyprowadzki nie odbiera automatycznie faktowi opuszczenia lokalu cechy dobrowolności. Wspomniane oświadczenia skarżącej nie negują zresztą faktu, iż wyjechała do ona do rodziców w dniu [...] grudnia 2015 r. z własnej woli. Przeciwnie, wskazują, że jej decyzja była świadoma i suwerenna. Potwierdzają to również wspomniane zeznania skarżącej, w których literalnie stwierdza, że wyjechała dobrowolnie i że mieszka u rodziców. Cechy dobrowolności wyprowadzki skarżącej nie pozbawia również fakt, iż jej rzeczy do mieszkania rodziców zostały przywiezione przez jej męża. Zdarzenie to bowiem nastąpiło już po tym jak skarżąca opuściła lokal i zamieszkała u rodziców w innej miejscowości. Z kolei konkluzji o trwałym opuszczeniu lokalu nie uchylają deklaracje skarżącej o zamiarze powrotu do mieszkania w [...]. Jak bowiem trafnie wskazuje się w orzecznictwie, sama wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały, i to w bliżej nieokreślonej przyszłości, nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania. Organy administracji publicznej mogą jedynie – przy ocenie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu – rozważać charakter i czas podjęcia środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu (domu) i powrotu do niego (zob. ww. wyr. NSA: II OSK 2143/10 i II OSK 1868/13). Tymczasem skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających by podejmowała środki prawne w celu przywróceniu jej posiadania spornego lokalu. Nadto z udzielonej na wniosek Wojewody informacji Sądu Okręgowego wynika również, iż procesie rozwodowym Sąd ten nie rozstrzygał o sposobie korzystania ze spornego lokalu (pismo z dnia [...] grudnia 2016 r. [...]). Z powyższych względów Sąd nie dopatrzył się wytykanych w skardze uchybień w postępowaniu dowodowym organów obu instancji. Zdaniem Sądu materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie ustalenia faktyczne o tym, że doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia mieszkania były prawidłowe i nie naruszały zasady swobodnej oceny dowodów. Tym samym nie doszło w postępowaniu administracyjnym do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Niezasadny był również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera odniesienie się do dowodów i oświadczeń składanych przez skarżącą oraz wyczerpująco opisuje podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Czyni zatem zadość wymogom wynikającym z przywołanego przepisu. Decyzja Wojewody nie naruszała również prawa materialnego. Organ prawidłowo zastosował bowiem art. 35 u.e.l. gdyż z prawidłowych ustaleń wynikało bowiem, iż w sprawie wystąpiły przesłanki wymeldowania skarżącej, a mianowicie trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu w [...]. W tej sytuacji odmowa wymeldowania prowadziłaby do utrzymania fikcji naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności. Utrzymywanie miejsca zameldowania skarżącej w ewidencji ludności, niezgodnego z miejscem faktycznego pobytu poza spornym podważałoby ustawowy cel ewidencji. Doprowadzeniu stanu ewidencyjnego do nakazanej przez ustawodawcę zgodności ze stanem faktycznym służy właśnie wymeldowanie. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.