II SA/Go 233/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2011 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.S. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na czynność Starosty z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydaną kartę pojazdu p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 1 czerwca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek W.S. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2.800 zł (brutto) a jego żona pobiera emeryturę w wysokości 1.200 zł (netto). W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżący przedstawił opłaty związane z eksploatacją nieruchomości oraz wyciąg z rachunku bankowego. Wniosek nie jest uzasadniony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wniosek W.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest uzasadniony. Zważyć bowiem trzeba, że skarżący wraz z żoną posiadają miesięczny dochód w wysokości około 3.500 zł (netto). Należy dodać, że W.S. uiścił wpis od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Wymaga podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). Należy podnieść, że sam fakt posiadania tzw. debetu na rachunku bankowym nie oznacza braku możliwości poniesienia kosztów sądowych. Nie negując również ponoszonych wydatków związanych z eksploatacją nieruchomości, należy stwierdzić, że sytuacja materialna skarżącego umożliwia mu poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Na marginesie warto dodać, że zwolnienie od kosztów sądowych nie ma mocy wstecznej (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2006 r., II SA/Wa 791/06, LEX nr 234889) a także, że na obecnym etapie postępowania sądowego skarżący nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek W.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.