II SA/Go 246/08
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2008-08-28
Skład orzekający: Ireneusz Fornalik, Aleksandra Wieczorek, Joanna Brzezińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stan zdrowia dziecka, obejmujący upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, rozszczep wargi i podniebienia oraz znaczną wadę wzroku, uzasadnia potrzebę indywidualnego nauczania, nawet jeśli dziecko jest zdolne do uczęszczania do szkoły specjalnej lub integracyjnej?Ratio decidendi
Organy administracji nieprawidłowo oceniły przesłankę "znacznie utrudniającego lub uniemożliwiającego uczęszczanie do szkoły" w kontekście indywidualnego nauczania. Zastosowały zbyt wąską interpretację, skupiając się jedynie na fizycznych przeszkodach, pomijając inne czynniki, takie jak stan zdrowia psychicznego, upośledzenie, czy ryzyko pogorszenia stanu zdrowia w wyniku uczęszczania do szkoły. Brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji narusza przepisy KPA i rozporządzenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania nauczania indywidualnego dla małoletniej M. G., która posiadała orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu lekkiego upośledzenia umysłowego, wad mowy i znacznej wady wzroku. Rodzice domagali się nauczania indywidualnego, wskazując na trudności w uczęszczaniu do szkoły wynikające ze stanu zdrowia i wcześniejsze pozytywne doświadczenia z nauczaniem indywidualnym. Organy administracji (Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej i Lubuski Kurator Oświaty) odmówiły przyznania nauczania indywidualnego, uznając, że stan zdrowia dziecka nie uniemożliwia ani nie utrudnia znacząco uczęszczania do szkoły, sugerując zamiast tego kształcenie specjalne w placówce.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Lubuskiego Kuratora Oświaty oraz poprzedzające ją orzeczenie Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi [...] reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych [...] na decyzję Lubuskiego Kuratora Oświaty w G. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy objęcia nauczaniem indywidualnym uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją orzeczenie nr [..] Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w S.
Orzeczeniem nr [...] Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w S., na podstawie art. 71 b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, póz. 2572 z późn.zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz.U. Nr 13, póz. 114) stwierdził, że nie zachodzi potrzeba indywidualnego nauczania M. G.. W uzasadnieniu organ wskazał, że dziewczynka jest upośledzona umysłowo w stopniu lekkim, z niesamoistnym opóźnionym rozwojem mowy, palatolalią. Wg zaświadczenia lekarskiego z dnia 8 listopada 2007 r. dziewczynka wymaga nauczania indywidualnego. Rozpoznanie -rozszczep wargi i podniebienia, upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, duża wada wzroku (z zaświadczenia lekarza okulisty z 19 listopada 2007 r. - nadwzroczność wysoka, astygmatyzm nadwzroczny oraz niedowidzenie obu oczu).Specjalista chorób oczu nie uznał dziecka za niepełnosprawne z powodu wady wzroku. W ocenie organu ww. deficyty rozwojowe i dysfunkcje dziecka nie uzasadniają potrzeby nauczania indywidualnego. W świetle natomiast zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz badań psychologiczno-pedagogiczno-logopedycznych, M. wymaga kształcenia specjalnego dla dzieci upośledzonych w stopniu lekkim w placówce specjalistycznej.
Po rozpatrzenia odwołania E. G., przedstawiciela ustawowego M. G. zaskarżoną decyzją [...] wydaną na podstawie art. 71 b ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w związku z § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania oraz art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, póz. 1071 z późn.zm.), Lubuski Kurator Oświaty w G. utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia 12 listopada 2007 r. skierowanym do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w S. E. i R. G. ponownie zwrócili się o wydanie orzeczenia o potrzebie
1
indywidualnego nauczania dla córki M. G. urodzonej 10 listopada 1998 r., uczennicy klasy II szkoły podstawowej. Wniosek uzasadniono zaburzeniami mowy werbalnej córki związanymi z pełnym rozszczepem podniebienia i górnej wargi od urodzenia oraz potrzebą nauczania indywidualnego z powodu słabego wzroku, powyżej 4 (+ 6,5).Do wniosku dołączono zaświadczenia lekarskie. Lekarz specjalista w zakresie pediatrii, neurolog dziecięcy i fizjoterapeuta w rozpoznaniu określili: rozszczep wargi i podniebienia, upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim i duża wada wzroku, wskazał na potrzebę indywidualnego nauczania dziecka do końca pierwszego etapu edukacji. Lekarz specjalista medycyny rodzinnej, pediatra w rozpoznaniu określił, że dziecko jest po rozszczepię wargi i podniebienia, choruje na nawracające infekcje dróg oddechowych, zaburzenia koncentracji uwagi. Lekarz specjalista chorób oczy zdiagnozował nadwzroczność wysoką, astygmatyzm nadwzroczny i niedowidzenie obu oczu.
Kurator Oświaty na podstawie analizy dokumentów zgromadzonych w sprawie stwierdził, że Zespół Orzekający podjął właściwą decyzję bowiem stan zdrowia M. G. w obecnej chwili nie jest czynnikiem uniemożliwiającym lub utrudniającym uczęszczanie do szkoły, w myśl art. 71 b ust. 1a ustawy o systemie oświaty. Organ odwoławczy wskazał, że z całą pewnością M. G. jest dzieckiem o specjalnych potrzebach edukacyjnych - posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenia w stopniu lekkim. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 19, póz. 167) szkoła winna zapewnić uczniowi niepełnosprawnemu realizacje zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, odpowiednie warunki do nauki, sprzęt specjalistyczny i dydaktyczny, realizacje programu nauczania oraz wychowawczego i profilaktyki. Dostosowanych do indywidualnych potrzeb edukacyjnych i możliwości psychofizycznych, z wykorzystaniem odpowiednich form i metod pracy dydaktycznej i wychowawczej, zajęcia rewalidacyjne oraz integrację ze środowiskiem rówieśniczym. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że alternatywnie M. G. może uczęszczać do szkoły specjalnej. W ocenie organu nauczanie indywidualne, izolowanie dziecka od środowiska rówieśniczego mogłoby w sposób zdecydowany utrudnić jego socjalizację i nabywanie umiejętności społecznych.
Na powyższą decyzję przedstawiciele ustawowi małoletniej M. G. -R. i E. G. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp., w której podnieśli, iż podczas nauki w pierwszej klasie M. miała przydzielone nauczanie indywidualne, które pozwalało na realizację dostosowanego do jej potrzeb i możliwości uwarunkowanych stanem zdrowia i upośledzeniem programu edukacyjnego, jak również umożliwiało poczynienie znacznych postępów. W ocenie rodziców M. G. nie ma możliwości dalszego rozwoju i samorealizacji podczas wspólnych wielogodzinnych zajęć w klasie z innymi dziećmi, wymaga ona bowiem indywidualnego skierowania uwagi nauczyciela. Z uwagi na stan zdrowia (rozszczep podniebienia i wargi, otwarcie dróg oddechowych) dziecko narażone jest jednocześnie na częste i przewlekłe infekcje z powodu kontaktu z innymi dziećmi, co powoduje konieczność zażywania znacznej ilości leków. Dziecko przy tym męczy się, bo musi oddychać ustami, co uniemożliwia noszenie aparatu ortodontycznego wg zaleceń lekarza (5 godz. podczas dnia i całą noc).
Strona skarżąca podniosła, iż M. G. jest dzieckiem z orzeczeniem o niepełnosprawności, a Zespół orzekający podważa decyzje wszystkich lekarzy, którzy znają jej stan zdrowia. Nie skonsultował się także z nauczycielem, który wcześniej prowadził nauczanie indywidualne. Nadto osoby badające, które zetknęły się z dzieckiem dorywczo, nie potrafią zrozumieć jego wypowiedzi, co wpływa negatywnie na wyniki badań.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 14 sierpnia 2008 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony w ramach prawa pomocy wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie prawa materialnego tj. art. 71 b ust. 1a ustawy o systemie oświaty, gdyż istnieją podstawy do organizacji indywidualnej nauki dla M. G.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, póz. 1269) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, póz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę
ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.
W zakresie tak określonej kognicji Sąd zważył, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skargę R. i E. G., przedstawicieli ustawowych małoletniej M. G., należy uwzględnić.
Zaskarżone i poprzedzające je rozstrzygnięcie w przedmiocie orzeczenia, że nie zachodzi potrzeba nauczania indywidualnego, wydane zostały na wniosek R. i E. G. z dnia 12 listopada 2007 r., jednocześnie należy wskazać, iż już we wniosku z dnia 11 lipca 2007 r. E. G. domagał się zarówno wydania orzeczenia w przedmiocie dalszego nauczania indywidualnego, jak i kształcenia specjalnego.
Kwestia wniosku o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego jest sprawą wykraczającą poza granice niniejszej sprawy, w związku z czym sąd, który jest związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), nie ma uprawnienia do zajmowania się ani prawidłowością ani tym bardziej zasadnością wydania rozstrzygnięć w tej sprawie.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią art. 71 b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, póz. 2572 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. z 2001 r. nr 12, póz. 114 ze zm.). Zgodnie z art. 71 b ust. 1a ustawy o systemie oświaty, indywidualnym nauczaniem obejmuje się dzieci i młodzież, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły. Opinię o potrzebie indywidualnego nauczania dziecka wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (art. 71 b ust. 3 ustawy).
Orzeczenia w przedmiocie potrzeby indywidualnego nauczania wydawane są na wniosek rodziców (prawnych opiekunów) dziecka poparty dołączoną do wniosku dokumentacją uzasadniającą wniosek oraz zaświadczeniem o stanie zdrowia dziecka, jeśli takie jest wymagane. W razie braków dokumentacji przewodniczący wzywa wnioskodawcę do przedstawienia dokumentów, których brakuje, zaś jeśli wnioskodawca takiej dokumentacji nie posiada, badania niezbędne do wydania
orzeczenia przeprowadzają członkowie zespołu lub inne osoby wskazane przez przewodniczącego zespołu. Zespół może zasięgnąć opinii nauczycieli uczących ucznia w celu przedstawienia problemów dydaktycznych i wychowawczych ucznia (§ 4-5 rozporządzenia z 12 lutego 2001 r.).
W przypadku uwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia, zespół wydaje orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania, które jest wydawane na czas określony (§ 7 ust. 1, 5 rozporządzenia). W przypadku nieuwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia, zespół wydaje orzeczenie odmowne, stwierdzające, że nie zachodzi potrzeba indywidualnego nauczania, przy czym uzasadnienie orzeczenia odmownego powinno zawierać w szczególności: wskazanie faktów, które zespół uznał za istotne w sprawie, oraz przyczyn, z powodu których odmówił orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania (§ 8 ust. 1, 3 rozporządzenia).
W ocenie sądu organy nie zastosowały prawidłowo przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, wydając zaskarżone i poprzedzające je rozstrzygnięcie. Organy nie poddały szczegółowym rozważaniom sformułowania "stanu zdrowia dziecka uniemożliwiającego lub znacznie utrudniającego uczęszczanie do szkoły" w świetle zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonych badań psychologicznych, pedagogicznych i logopedycznych i nie odniosły się do kwestii, czy aktualny stan zdrowia M. G. korzystającej uprzednio z nauczania indywidualnego, a wymagającej - jak to wynika z akt sprawy - w rzeczywistości specjalnej organizacji nauki i metod pracy, jest tożsamy ze stanem zdrowia dziecka uniemożliwiającym lub znacznie utrudniającym jego uczęszczanie do szkoły.
Jak wskazano powyżej indywidualnym nauczaniem obejmuje się dzieci i młodzież, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły (art. 71 b ust. 1a ustawy, § 1 pkt 2 rozporządzenia z 12 lutego 2001 r.). Przy czym Sąd podziela wskazane w doktrynie stanowisko, iż stan zdrowia "znacznie utrudniający lub uniemożliwiający uczęszczanie do szkoły" oznacza występowanie u ucznia takich niepełnosprawności lub (co najmniej przejściowe) występowanie takiego schorzenia, które stanowi rzeczywistą przeszkodę do uczęszczania do szkoły. "Znacznie utrudniającą" uczęszczanie do szkoły jest przeszkoda, której przezwyciężenie byłoby połączone z istotnym wysiłkiem, tak że nie można rozsądnie wymagać, aby uczeń odbywał zajęcia w normalnym trybie. (vide M.Pilch, Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, Dom wydawniczy ABC.20060". Przesłanka ta jest jedyną przesłanką orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego.
Tymczasem organ pierwszej instancji, Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w S., nie odniósł się do powyższej przesłanki. Oprócz zdania, że "deficyty rozwojowe i dysfunkcje dziecka nie uzasadniają potrzeby nauczania indywidualnego" zespół po zapoznaniu się z dokumentacją chłopca, jak również z wynikami badań psychologicznych, pedagogicznych, logopedycznych oraz opinią szkoły, stwierdził natomiast, że M. wymaga kształcenia specjalnego dla dzieci upośledzonych w stopniu lekkim w placówce specjalistycznej, bez jakiegokolwiek uzasadnienia zajętego stanowiska.
Organ drugiej instancji, Lubuski Kurator Oświaty, także nie uzasadnił swego stanowiska w kwestii zaistnienia powyższej przesłanki ograniczając się do stwierdzenia, że stan zdrowia skarżącej "nie jest w chwili obecnej czynnikiem uniemożliwiającym lub utrudniającym uczęszczanie do szkoły".
Tak "uzasadnione" stwierdzenie braku istnienia ustawowej przesłanki ocenić należy jako lakoniczne i niewystarczające i wnioskować stąd, że organ pierwszoinstancyjny w ogóle nie wziął pod uwagę istnienia wiążących go w dacie orzekania uregulowań zawartych w ustawie o systemie oświaty i rozporządzeniu z 12 lutego 2001 r, a organ odwoławczy, oprócz tego że sam tylko jednozdaniowo odniósł się do głównej przesłanki, to nie skontrolował uzasadnienia pierwszoinstancyjnego pod tym względem i nie "naprawił" tego błędu.
Organy motywując rozstrzygnięcie powinny wziąć pod uwagę fakt, że orzeczenie musi być uzasadnione w sposób zrozumiały dla stron, a także dla sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, pedagogicznej czy psychologicznej, a obowiązany jest ocenić, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem. Również wnioski z konsultacji przeprowadzonych przez członków zespołu orzekającego - są lakoniczne, krótkie, przeważnie jednozdaniowe, i jeśli zawierają konkluzję o braku wskazań do nauczania indywidualnego, to nie jest ona umotywowana. Naruszono tym samym art. 6 (zasadę działania organów na podstawie przepisów prawa), art. 8 (zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa), art. 11 (zasadę wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi organy kierują się przy załatwianiu sprawy), zasady uzasadniania rozstrzygnięć określone w art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z § 11 rozporządzenia z 12 lutego 2001 r., w myśl którego do postępowania w sprawach o wydanie orzeczenia, w zakresie nieuregulowanym w rozporządzeniu, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz naruszono § 8 ust. 3 rozporządzenia wskazujący elementy uzasadnienia orzeczenia odmownego.
Zwrócić również trzeba uwagę, że sformułowanie "stan zdrowia uniemożliwiający lub znacznie utrudniający uczęszczanie do szkoły" nie należy tłumaczyć tylko jako stan zdrowia uniemożliwiający fizyczne pokonanie drogi z domu do szkoły, stawienie się w niej i fizyczne przebywanie w szkole w czasie godzin lekcyjnych. Zdaniem Sądu, przesłanki z art. 71 b ust. 1a ustawy nie zawężono jedynie do fizycznych przeszkód, co oznacza, że powinny być brane pod uwagę również inne przeciwwskazania do uczęszczania do szkoły. Jeśli upośledzenie ucznia niepełnosprawnego jest tego stopnia, że nie może on uczestniczyć w pełni w pracy całej klasy, nie osiąga postępów w nauce, dezorganizuje pracę klasy, wymaga pełnego skupienia uwagi nauczyciela na tym właśnie uczniu, widać efekty pracy z nim tylko, gdy pedagog pracuje z nim indywidualnie - organ powinien uwzględnić te okoliczności w procesie rozważania, czy zaistniała przesłanka stanu zdrowia dziecka uniemożliwiającego lub znacznie utrudniającego uczęszczanie do szkoły. Na obecnym etapie postępowania analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, ze w rozważaniach organu całkowicie pominięto podnoszone przez rodziców dziecka kwestie związane z jej stanem zdrowia, tj. pełny rozszczep podniebienia i wargi, co w ocenie rodziców powoduje zwiększone zagrożenie i podatność M. na infekcje dróg oddechowych, które nawet u zdrowych dzieci często znacznie utrudniają uczęszczanie do szkoły i skutkują znaczną absencją. Nie rozważono, czy ten konkretny czynnik wypełnia czy też nie przesłanki do zastosowania wobec dziecka nauczania indywidualnego co najmniej okresowo. Do organu właściwego do wydania orzeczenia w badanej sprawie, tj. do zespołu odpowiednio wykształconych specjalistów, należy bowiem ocena, czy stan zdrowia ucznia, również psychiczny, uwzględniający jego upośledzenie i niepełnosprawność, jest taki, by pozwolić na uczęszczanie na lekcje w klasie, nawet w trybie nauczania specjalnego.
W uzasadnieniach zaskarżonego i poprzedzającego go rozstrzygnięcia nie odniesiono się do przedłożonych wraz z wnioskiem opinii lekarzy specjalistów, nie motywując nawet, dlaczego organy nie zgadzają się z nimi i dlaczego wskazań podnoszonych w tych dokumentach nie można uznać za wykazujące stan zdrowia skarżącej jako uniemożliwiający lub znacznie utrudniający uczęszczanie do szkoły. Pamiętać należy, że zgodnie z § 5 ust. 8 rozporządzenia zespół może zasięgnąć opinii nauczycieli uczących ucznia w celu przedstawienia problemów dydaktycznych i wychowawczych ucznia, zatem odniesienie się do znajdujących się w aktach sprawy opinii pedagogicznych, pozostawałoby w zgodzie z powyższym zaleceniem.
Z analizy treści objętych skargą rozstrzygnięć zdaje się" wynikać, iż organy z faktem uprzedniego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka
upośledzonego w stopniu lekkim wiążą brak jednoczesnej możliwości orzeczenia o nauczaniu indywidualnym. Wskazać trzeba, że przepisy ustawy o systemie oświaty oraz rozporządzenia z 12 lutego 2001 r. nie wprowadzają zakazu jednoczesnego wydania takich orzeczeń. W § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 29 stycznia 2003 r. w sprawie sposobu i trybu organizowania indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (Dz. U. z 2003 r. nr 23, póz. 193) jako miejsce prowadzenia zajęć w ramach indywidualnego nauczania wskazano miejsce pobytu ucznia, w szczególności dom rodzinny, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy lub placówkę opiekuńczo-wychowawczą; wprowadzenie katalogu otwartego miejsc prowadzenia zajęć indywidualnych oznacza, że katalog ten może być modyfikowany w zależności od danego przypadku i wskazań medyczno-psychologiczno-pedagogicznych. Nie wydaje się więc, że starosta, właściwy ze względu zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego obowiązany w myśl art. 71 b ust. 5 ustawy do zapewnienia odpowiedniej formy kształcenia uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenie umysłowego oraz jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka obowiązana w myśl art. 71 b ust. 5a ustawy do zapewnienia na wniosek rodziców odpowiedniej formy kształcenia, jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie odpowiednio w przedszkolu specjalnym albo w przedszkolu, szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych - nie mogą takiej odpowiedniej formy kształcenia zapewnić - z uwzględnieniem również wydanego orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, iż rozpoznając przedmiotowy wniosek organy orzekające wbrew dyspozycji przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa, nie dokonały takich ustaleń faktycznych, które pozwoliłyby Sądowi jednoznacznie ocenić, czy w okolicznościach konkretnej sprawy, i przy uwzględnieniu wymienionych wyżej uwag, stan zdrowia skarżącej M. G. uniemożliwia lub znacznie utrudnia jej uczęszczanie do szkoły, bez nadmiernego w okolicznościach sprawy ryzyka pogarszania tego stanu zdrowia. Stwierdzona przez sąd wadliwość orzeczenia zespołu winien w ramach postępowania odwoławczego naprawić Kurator Oświaty, co jednakże nie nastąpiło i wadliwe orzeczenie zostało utrzymane w mocy z naruszeniem przepisu art. 138 Kpa.
Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z przepisami ustawy o systemie oświaty indywidualne nauczanie ma na celu dostosowanie wymagań edukacyjnych wynikających z programu nauczania do indywidualnych potrzeb i możliwości ucznia,
8
których z przyczyn niezależnych nie może on przezwyciężyć. Organy podejmujące decyzje w tych sprawach mając na uwadze dobro dziecka winny wnikliwie, szczegółowo, dogłębnie i rzetelnie rozważyć okoliczności danej sprawy. Niepełne, niewłaściwe lub wadliwe przeprowadzenie postępowania stanowi bowiem, zdaniem Sądu, naruszenie praw dziecka i ucznia, oraz wynikającego z art. 70 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawa do nauki, a jednocześnie podważa rzetelność i prawidłowość dokonanych w trakcie tego postępowania ustaleń. W tego typu sprawach nie ma miejsca na dowolne interpretacje, automatyzm i brak rzetelności czy obiektywizmu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę zasadności nie tylko wniosku skarżącej, lecz przede wszystkim pozwolą na ustalenie w oparciu o jednoznaczne opinie lekarzy specjalistów i dokumentację medyczną stanu zdrowia uczennicy M. G.. Dopiero w oparciu o wszechstronne zbadanie sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego, organ oceni na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy zachodzi potrzeba indywidualnego nauczania uczennicy. Następnie swoje stanowisko w tej sprawie organ wyczerpująco przedstawi w uzasadnieniu wydanego orzeczenia wskazując fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Z tych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło