II SA/Go 247/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.), Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi S.W. na Wojewoda z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowanie Uchylono zaskarżoną decyzję - 1 - Sygn. akt II SA/Go 247/07 U Z A S A D N I E N I E Decyzją administracyjną z [...] października 2006r. Nr [...] Prezydent orzekł – na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) - o wymeldowaniu S.W., A.W. i S.W. z pobytu stałego przy ul. [...]. Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu orzeczenia, że postępowanie w sprawie wymeldowania S.W. oraz jej dzieci z pobytu stałego zostało wszczęte na wniosek S.Z., który jest właścicielem lokalu mieszkalnego przy ul. [...]. Organ podniósł, że z wyjaśnień złożonych przez S.Z. wynika, że S.W. wraz z dziećmi nie mieszka w spornym lokalu od końca sierpnia 2003r. Wnioskodawca w dniu [...] sierpnia 2003r. za pośrednictwem swojego pełnomocnika wystosował do S.W. pismo z propozycją warunków najmu części mieszkania. Uczynił to, ponieważ mieszkanie było zadłużone na kwotę 4575 zł, gdyż S.W. od 2001r. nie opłacała czynszu, chociaż w mieszkaniu tym zamieszkiwała. Oferta S.Z. została odrzucona przez S.W.. Organ podał, że w dniu [...] września 2003r. S.Z. stwierdził, że wszystkie meble należące do S.W. znajdują się w jednym pokoju, który został zamknięty na klucz, natomiast z kuchni zniknęły wszystkie naczynia, sztućce, sprzęt AGD, a pozostały tylko stare meble i stół. Wnioskodawca w mieszkaniu pozostawał przez okres 3-4 tygodni i w tym czasie S.W. nie pojawiła się ani razu. Nic też nie wskazywało na to, że była tam w czasie jego nieobecności. W późniejszym czasie, w okresie od września do grudnia, wówczas kiedy wnioskodawca przebywał w Niemczech mieszkanie było okradzione i dewastowane. Wizyty S.W. w mieszkaniu są sporadyczne i krótkotrwałe. Organ wskazał, że S.Z. twierdzi, że S.W. opuściła mieszkanie dobrowolnie. O fakcie, że nie mieszka ona w spornym lokalu świadczą również symboliczne rachunki za media. Potwierdzają to również sąsiedzi. S.W. nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. S.Z. nie zna obecnego miejsca pobytu S.W., ale podczas przesłuchania w prokuraturze oświadczyła ona, że wyprowadziła się z mieszkania przy ul. [...] i mieszka wraz z matką u brata przy ul. [...]. Organ I instancji wyjaśnił, że S.W. wskazała, iż w spornym lokalu jest zameldowana nieprzerwanie od 1989r. i nadal wyraża wolę koncentracji pod tym adresem swoich spraw życiowych. Posiada ona w mieszkaniu swoje rzeczy oraz rzeczy dzieci, a także klucze do mieszkania. S.Z. natomiast robi wszystko aby uniemożliwić jej oraz dzieciom normalne funkcjonowanie w przedmiotowym lokalu, m.in. przez odcięcie mediów, zamknięcie dostępu do kuchni i łazienki i utrudnianie wchodzenia do mieszkania. Działania S.Z. doprowadziły do tego, że mieszkanie utraciło cechy lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał ponadto, że przesłuchał w charakterze świadka S.R., R.S., I.W. i M.M.. S.R. zeznała, że w maju 2003r. S.W. wyprowadziła się z mieszkania przy ul. [...] i zamieszkała u swojego konkubenta przy ul. [...]. Oświadczyła, że często bywa w domu przy ul. [...] i wie, że S.W. miała tam wszystkie swoje rzeczy potrzebne do normalnego funkcjonowania. Z rozmów które słyszała wynikało, że S.W. chodzi do mieszkania przy ul. [...], aby utrudnić S.Z. jej wymeldowanie stamtąd. Zeznała także, że wie iż S.W. mieszkała w miejscowości [...] a jej córka A. uczęszczała do szkoły w [...] lub okolicach. Przesłuchany w charakterze świadka R.S. zeznał, że około 3 lat temu pomagał S.W. przenosić jej rzeczy osobiste znajdujące się w mieszkaniu przy ul. [...] do jednego pokoju. Umawia się on ze S.W. i wtedy przychodzi do spornego mieszkania. Ma to miejsce mniej więcej raz w miesiącu. Wskazał, że domyśla się, że S.W. mieszka w tym mieszkaniu, ale nie podał żadnych argumentów potwierdzających ten fakt. Według świadka świadczy o tym znajdujące się w pokoju łóżko oraz to, że widuje S.W. koło bramy. Świadek nigdy nie widział jednak w mieszkaniu dzieci S.W.. I.W. zeznała, że jej córka wraz z dziećmi oraz ona sama mieszkają w spornym lokalu. Latem 2003r. S.Z. zażądał, aby przeniosły się ze swoimi rzeczami do jednego pokoju. Od tego czasu świadek może wejść do mieszkania w czasie nieobecności wnioskodawcy. Świadek oraz jej wnuki nie nocują w tym mieszkaniu, ale jej córka tam nocuje. Świadek oświadczyła, że ona i jej córka zaprzestały wnoszenia opłat czynszowych od czasu kiedy jej matka postanowiła sprzedać to mieszkanie i wycofała się ze składanych wcześniej obietnic, że za pieniądze uzyskane ze sprzedaży spornego mieszkania kupi mieszkanie S.W.. Przesłuchana w charakterze świadka M.M. zeznała, że pomagała S.W. w przenoszeniu jej rzeczy do jednego pokoju w mieszkaniu przy ul. [...]. Miało to miejsce ok. 2 może 3 lat temu. Wyjaśniła, że zachodzi czasem do S.W., a ostatnio była u niej w sierpniu br. S. w tym dniu miała imieniny. W spornym mieszkaniu S. mieszka sama, natomiast jej dzieci mieszkają z babcią. W mieszkaniu nie ma żadnych mediów. Pokój jest zagracony. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał również, że [...] marca 2004r. przeprowadził w lokalu przy ul. [...] wizję lokalną, w wyniku której ustalono, że mieszkanie jest niezamieszkałe. W lokalu nie ma mebli kuchennych, brak jest kuchenki gazowej. W dostępnych pomieszczeniach nie stwierdzono rzeczy osobistych, które mogłyby należeć do S.W. lub jej dzieci. Organ na podstawie wyjaśnień stron, zeznań świadków oraz całości materiału dowodowego przyjął, że S.W. wraz z dziećmi opuściła stałe miejsce zameldowania. W ocenie organu S.W. wraz z dziećmi nie zamieszkują w miejscu stałego zameldowania. Organ wskazał, że S.W., pomimo tego, iż powołuje się na naruszenie posiadania, nie wystąpiła do sądu powszechnego z powództwem posesoryjnym. Jej żądania dotyczyły unieważnienia aktu notarialnego oraz wypłacenia odszkodowania, czego nie można łączyć z roszczeniem posesoryjnym. Ponadto z roszczeniem takim strona mogła skutecznie wystąpić w ciągu roku od chwili wystąpienia naruszenia posiadania, pod rygorem wygaśnięcia roszczenia. W odwołaniu od powyższego orzeczenia S.W. wniosła o uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej. S.W. podniosła, że w spornym lokalu zamieszkuje nieprzerwanie od 1989r. Oświadczyła, że wyraża wolę koncentracji swoich spraw życiowych w tym lokalu. W chwili obecnej jest to trudne, gdyż S.Z. pozbawił lokal cech mieszkalnych, odcinając media. Spornego lokalu nie opuściła dobrowolnie. W lokalu tym często przebywa. Rzeczy swoje i dzieci ma zamknięte w jednym pokoju wydzielonym przez wnioskodawcę. Wskazała, że w 2004r. skierowała pozew o przywrócenie mediów w lokalu, mając nadzieję na powrót do spornego lokalu. Wojewoda decyzją nr [...] z [...] stycznia 2007r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając, że z dokumentacji, jaka została zgromadzona w sprawie przez organ I instancji wynika, że S.W. nie zamieszkuje na stałe w lokalu przy ul. [...], który jest własnością jej wujka S.Z.. W ocenie organu odwoławczego fakt ten potwierdzają strony postępowania w swoich wyjaśnieniach złożonych w sprawie, jak również przeprowadzona na tę okoliczność wizja lokalna. Organ II instancji nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącej, która stwierdza, że nieprzerwanie zamieszkuje w spornym lokalu od 1989r. a następnie oświadcza, że często przychodzi do spornego lokalu i nie opuściła go dobrowolnie. Organ wskazał, że dobrowolne opuszczenie lokalu ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Z akt nie wynika, aby skarżąca była w sytuacji przymusowej do opuszczenia spornego lokalu. W ocenie organu nie wiarygodne są również zeznania świadków uczestniczących w tym postępowaniu. Świadek M.M. stwierdziła, że skarżąca zamieszkuje w spornym lokalu sama, natomiast świadek I.W. oświadczyła najpierw, że w spornym lokalu zamieszkuje wraz z córką i jej dziećmi, a później stwierdziła, że wraz z dziećmi córki zamieszkują przy ul. [...]. Organ uznał, że posiadanie przez S.W. kluczy do spornego lokalu i wykorzystywanie jednego pokoju w celu przechowywania rzeczy nie jest równoznaczne z zamieszkiwaniem przez skarżącą w miejscu stałego pobytu. Spór pomiędzy wnioskodawcą a skarżącą dotyczy rozliczeń finansowych oraz rekompensaty wkładów poniesionych wcześniej przez skarżącą na ten lokal, co podlega rozstrzygnięciu w postępowaniu cywilnym. Ponadto skarżąca odmawia podania swojego faktycznego miejsca zamieszkania, wskazując do korespondencji adres skrytki pocztowej. W związku z powyższym należy uznać, że sporny lokal nie jest miejscem stałego zamieszkiwania skarżącej. Reasumując organ odwoławczy uznał, ze centrum życiowe spraw życiowych skarżącej nie znajduje się w spornym lokalu i należy przyjąć, że opuszczenie przez skarżącą spornego lokalu zostało dokonane w sposób świadomy i bez zamiaru ponownego powrotu do niego, a zatem ma charakter trwały, co uzasadnia wymeldowanie jej wraz z dziećmi z tego lokalu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim S.W. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Decyzji organu odwoławczego zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, oraz art. 7,8,10,77,78,79 i 85 kpa. Skarżąca powtórzyła argumenty podniesione w odwołaniu dotyczące niedobrowolnego opuszczenia spornego lokalu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego a w szczególności zarzut nie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności okazał się uzasadniony. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie ustosunkowuje się też do występujących w sprawie sprzeczności w ocenie stanu faktycznego. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sprawa dotycząca wymeldowania wymaga od organów ją rozpoznających szczególnie precyzyjnego ustalenia faktów oraz wskazania, które dowody przyjęto, które odrzucono i dlaczego. Obowiązek podejmowania kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego wynika z art. 7 kpa. Jego rozwinięciem jest art. 77 kpa zobowiązujący organ do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia też wymogów zawartych w art. 107 § 3 kpa. Organ odwoławczy przyjmuje, że "z dokumentacji jaka została zgromadzona w sprawie przez organ I instancji wynika, że pani S.W. nie zamieszkuje na stałe w lokalu przy ul. [...], który jest własnością jej wujka pana S.Z.". Według organu odwoławczego "fakt ten potwierdzają strony postępowania w swoich wyjaśnieniach złożonych w sprawie, jak również przeprowadzona na tę okoliczność wizja lokalna". Te stwierdzenia są zbyt ogólnikowe i nie spełniają wymogów art. 107 § 3 kpa. Należało wskazać, która konkretnie dokumentacja zgromadzona w sprawie wskazuje na to, że skarżąca nie zamieszkuje na stałe w przedmiotowym lokalu. Nie ustosunkowano się do wywiadu Policji, który jednak potwierdził fakt zamieszkiwania skarżącej w 2003r. i 2005r. w przedmiotowym lokalu. Wywiad ten tak jak każdy dowód podlega ocenie, której jednak nie przeprowadzono zwłaszcza w kontekście daty wniosku o wymeldowanie skarżącej. Organ odwoławczy nie wyjaśnił na jakiej podstawie przyjął, iż fakt nie zamieszkiwania skarżącej w spornym lokalu potwierdzają strony postępowania. Zaprzecza temu skarżąca, czemu nie oponuje organ odwoławczy na stronie 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji stwierdzając, że w tej części nie daje wiary skarżącej. Albo więc strony (w tym skarżąca) potwierdzają, że skarżąca nadal mieszka w spornym lokalu, albo skarżąca twierdzi, że tam nadal mieszka, a organ nie daje jej wiary wyjaśniając dlaczego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału można dojść do wniosku, że do czasu przejęcia własności lokalu przez S.Z. nie było sporu, co do zamieszkiwania w nim przez skarżącą i jej dzieci. Organy nie wyjaśniły źródła i przebiegu konfliktu między skarżącą a S.Z. po przejęciu przez niego własności lokalu. Jest to istotne dlatego, że skarżąca zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowym twierdzi, że wskutek działań S.Z. polegających na pozbawieniu dostępu do prądu, gazu i toalety musiała się wyprowadzić do jednego pokoju. W tym zakresie organy miały możliwość przeprowadzenia dowodów z wyroków sądu powszechnego dotyczących tego zagadnienia. Takich dowodów nie przeprowadzono. W aktach administracyjnych znajdują się kserokopie protokołów przesłuchania świadków i stron. Brak natomiast odpisów wyroków. Opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego oznacza, że dla osoby tam zamieszkującej zmieniło się centrum życiowe. To centrum życiowe musi uwzględniać np. fakt uczęszczania dzieci do szkoły, przedszkola, spożywanie wspólnie posiłków, wychowywanie dzieci, zapewnienie bieżących potrzeb, korzystanie z podstawowych mediów (woda, prąd, gaz). Przebywanie sporadycznie w jednym pokoju pozbawionym dostępu do tych mediów nie świadczy o woli stałego pobytu w dotychczasowym lokalu. Kwestia powyższa nie została precyzyjnie rozważona. Gdyby w wyniku ponownego rozpoznania organ odwoławczy uznał, że skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego a jedynie sporadycznie w nim przebywa na potrzeby postępowania o wymeldowaniu wówczas konieczne jest jednoznaczne ustalenie, czy zrobiła to dobrowolnie. Zgodnie bowiem z przyjętym i powszechnie obowiązującym orzecznictwem sądów administracyjnych opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego musi być nie tylko trwałe ale i dobrowolne, a zatem wynikające z woli osoby zainteresowanej. Konieczne więc będzie ustalenie przyczyn konfliktu między skarżącą a S.Z.. Chodzi o ustalenie czy i dlaczego skarżąca została zmuszona do korzystania z jednego pokoju bez możliwości korzystania z prądu, gazu, wody i kanalizacji. Jeżeli przyczyna tkwiła po stronie skarżącej wówczas opuszczenie lokalu winno być uznane za dobrowolne. Jeżeli natomiast doprowadziły do tego działania S.Z. – brak przesłanki dobrowolności uniemożliwiałby wymeldowanie. Konieczność przeprowadzenia ponownie postępowania administracyjnego wynika ze stwierdzonych przez Sąd uchybień proceduralnych i uzasadnia zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i art. 200 tej ustawy. O tym, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Sąd orzekł na podstawie art. 152 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. as. Michał Ruszyński s. Ireneusz Fornalik s. Maria Bohdanowicz Sygn. akt II SA/Go 247/07 Gorzów Wlkp., dnia 21.06.2007r. ZARZĄDZENIE 1. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć : - skarżącej - Wojewodzie Z pouczeniem o skardze kasacyjnej, - pełnomocnikowi uczestnika postępowania. 2. Akta przedłożyć za 30 dni. As. WSA Michał Ruszyński