II SA/Go 247/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika strony skarżącej adwokata P.J. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, obejmującej sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi W.W. na Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. adwokatowi P.J. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych, podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, obejmującej sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z 25 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Go 247/16 odrzucił skargę W.W. na Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 24 maja 2016 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Na tej podstawie Okręgowa Rada Adwokacka na pełnomocnika skarżącego wyznaczyła adwokata P.J. (pismo ORA z [...] czerwca 2016 r.) Pełnomocnik 21 czerwca 2016 r. przeglądał akta w siedzibie Sądu. Następnie 23 czerwca 2016 r. złożył pismo procesowe, w którym wskazał, że sporządził opinię o braku podstaw do sporządzenia zażalenia od wskazanego wyżej postanowienia. W opinii tej, przekazanej także do wiadomości skarżącego, adwokat P.J. uzasadnił swoją odmowę sporządzenia zażalenia, a nadto wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wg norm przepisanych, oświadczając, iż nie zostały one uiszczone w żadnym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Do czynności, o których mowa w tym przepisie, należy także sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 93/04, ONSAiWSA 2004/2/23). Szczególne zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielanej przez adwokata ustanowionego z urzędu, reguluje w niniejszej sprawie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). Stosownie do treści przepisu § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b ww. rozporządzenia opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Opłata maksymalna, zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia, wynosi 480 zł. Jak wynika z treści przytoczonego przepisu, rozporządzenie nie określa wprost maksymalnej wysokości opłaty za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienia kończące postępowanie w sprawie. Nie oznacza to jednak, w ocenie Sądu, braku możliwości przyznania takiego wynagrodzenia, jeżeli pomoc prawna została faktycznie udzielona, a sporządzenie takiej opinii prawnej i powiadomienie o jej treści skarżącego jest jedyną uzasadnioną formą udzielenia stronie pomocy prawnej. Brak wyraźnej regulacji w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. nie oznacza, że nie istnieją podstawy do przyznania adwokatowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia za pracę jaką wykonał na rzecz skarżącego. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z 19 listopada 2012 r. sygn.. II FPS 4/12 (publikowana na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl), skoro rozporządzenie wykonawcze nie zawiera wszystkich czynności procesowych, dających podstawę do przyznania wynagrodzenia ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi, pełnomocnikowi temu należy przyznać wynagrodzenia na podstawie stawki opłat przewidzianej w rozporządzeniu dla czynności o najbardziej zbliżonym rodzaju. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że rolą rozporządzeń, a w tej sprawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, jest wyczerpujące określenie wysokości opłat (stawek) za poszczególne czynności, a nie wyczerpujące określenie tych czynności. O tym co stanowi niezbędny koszt postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika rozstrzyga w sposób wyczerpujący art. 205 § 2 p.p.s.a. Niezbędnym kosztem postępowania jest, zgodnie z tym przepisem, wynagrodzenie pełnomocnika, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, wydatki jednego pełnomocnika, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Art. 205 § 2 p.p.s.a nie określa jakie czynności wykonywane przez pełnomocnika stanowią podstawę jego wynagrodzenia i w powołanej wyżej uchwale przyjęto, zgodnie z regułami języka polskiego, że wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika to nic innego jak zaplata za pracę jaką wykonał ten pełnomocnik na rzecz strony w ramach stosunku pełnomocnictwa . Natomiast zasady ustalania wysokości tego wynagrodzenia oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania, zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a, określają przepisy rozporządzeń wykonawczych. Stanowisko to należy w pełni zaakceptować. W związku z powyższym brak stosownej regulacji ogólnej w rozporządzeniu, nie oznacza, że pełnomocnikowi z urzędu nie należy się oplata za czynność niewyszczególnioną w rozporządzeniu, a która to czynność wiąże się z niezbędnym kosztem postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując kwestię podstawy do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną uznał, że "Tego rodzaju lukę extra legem należy wypełnić w drodze wnioskowania przez analogię i przyjąć, że za taką czynność przysługuje oplata według stawki za czynność o najbardziej zbliżonym rodzaju." Rozpoznając zatem w niniejszej sprawie wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia zażalenia należy zwrócić uwagę, że postanowienie o odrzuceniu skargi wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (z uwagi na nie uzupełnienie braków formalnych skargi) jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Przed nowelizacją ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 9 kwietnia 2015 r. od każdego postanowienia o odrzuceniu skargi przysługiwała skarga kasacyjna (art. 173 p.p.s.a w brzmieniu obowiązującym do 15.08.2015 r. ). Od chwili wejścia w życie ustawy zmieniającej, od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna, ale z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3. Zgodnie bowiem z art. 194 § 1 p.p.s.a. w nowym brzmieniu , na postanowienie o odrzuceniu skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3 przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Taki właśnie środek zaskarżenia przysługiwał od wydanego w dniu 25 kwietnia 2016 r. postanowienia. Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93, pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 ust. 1 p.p.s.a., w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. W przypadku, gdy pomoc prawna polega na sporządzeniu dla strony opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, pełnomocnik powinien wykazać, że opinia została sporządzona i przekazana stronie. Pełnomocnik skarżącego przy piśmie z [...] czerwca 2016 r. wykazał, że przedmiotowa opinię przekazał skarżącemu. Zwrócić należy w tym miejscu również uwagę, że adwokat P.J. został ustanowiony pełnomocnikiem skarżącego po wydaniu przez Sąd postanowienia z 25 kwietnia 2016 r. Należy zatem uznać, że adwokat P.J. został pełnomocnikiem skarżącego już po zakończeniu postępowania przed sądem I instancji (vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2007 r., sygn. akt II CZP 124/06, OSNC 2007, nr 6, poz. 91). Uwzględniając zatem podjęte przez pełnomocnika strony skarżącej czynności związane z przystąpieniem do postępowania oraz sporządzenie opinii o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia zażalenia, co jest już czynnością podejmowaną w postępowaniu kasacyjnym i tym samym oznacza, że nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji w rozumieniu § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b cyt. rozporządzenia oraz w związku z okolicznością, iż pełnomocnik nie brał udziału w postępowaniu przed sądem l instancji, Sąd uznał za zasadne, przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za udzieloną z urzędu pomoc prawną, w wysokości 75 % opłaty maksymalnej określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, tj. w kwocie 360 zł. Zasądzone koszty podlegają podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług, określoną dla tego typu czynności (§ 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia). Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.