II SA/Go 248/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.Z. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie skargi E.Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek postanawia odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wyroku. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Dyrektor Oddziału ZUS w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na wniosek E.Z. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczącego opłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od [...] lipca 2006 r. do [...] lipca 2009 r. w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej i jednoczesnym przebywaniu na urlopie wychowawczym. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem E.Z. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 12 maja 2010 r., na którą skarżąca zawiadomiona o terminie rozprawy się nie stawiła, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. orzekł o oddaleniu przedmiotowej skargi. Pismem z dnia [...] maja 2010 r. (data złożenia w Sądzie – 28 maja 2010 r., k.21,22) skarżąca zwróciła się do tutejszego Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wyroku z dnia 12 maja 2010 r. Do wniosku skarżąca załączyła wniosek o sporządzenie przez Sąd uzasadniania do wyroku. W uzasadnieniu podała, iż zawiadomienie o terminie rozprawy odebrała około miesiąc przed rozprawą, jednak wówczas nie widziała jeszcze, że będzie musiała wyjechać do rodziny mieszkającej w Niemczach w sprawach prywatnych. Z uwagi na wyjazd nie skarżąca mogła uczestniczyć w rozprawie w konsekwencji nie złożyła w ustawowym terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wyroku z 12 maja 2010 r. Zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2010 r. skarżąca wezwana została w terminie 7 dni do podania i uprawdopodobnienia okoliczności wyjazdu, który wskazał jako przyczynę uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wyroku, w tym przede wszystkim: jaki okres czasu obejmował wyjazd, kiedy nastąpił powrót, czy był to wyjazd nagły oraz celu wyjazdu, pod rygorem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. W odpowiedzi na wezwanie w piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. skarżąca podała, iż wyjechała do Niemiec wraz z rodziną do miejscowości [...] na zaproszenie swojego kuzyna w związku z chrzcinami jego córki, które odbyły się w dniu [...] maja 2010 r. Skarżąca podała, iż wyjechała w dniu [...] maja 2010 r., a do kraju wróciła w dniu [...] maja 2010 r. Następnie w dniu 25 maja 2010 r. skarżąca dowiedziała się w Sądzie, że aby uzyskać odpis wyroku wraz z uzasadnieniem konieczny jest wniosek i że w jej przypadku ustawowy termin na złożenie tego wniosku upłynął. Z powyższych względów skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu w dniu 28 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożony wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia od wydanego w sprawie wyroku podlega oddaleniu. Przewidziana w art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwana p.p.s.a., instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma charakter wyjątku od reguły określonej treścią art. 85 p.p.s.a., zgodnie z którą czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zgodnie z art. 86 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu przez Sąd uzależnione jest jednak od spełnienia przez stronę określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Przesłanką negatywną uniemożliwiającą przywrócenie terminu jest ustalenie, iż uchybienie nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Do pozytywnych przesłanek umożliwiających przywrócenie terminu zaliczyć należy złożenie przez stronę, która uchybiła terminowi procesowemu, wniosku, który stosownie do treści art. 87 p.p.s.a spełniać musi określone wymogi formalne. Wniosek złożony musi zostać w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnić należy w nim okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, wnosi się go do sądu, w którym czynność miała być dokonana, a ponadto wraz z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Dodatkowo we wniosku muszą zostać uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Stosownie do treści art. 141 § 2 p.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Z akt sprawy wynika, iż wyrok w sprawie ogłoszony został na rozprawie w dniu 12 maja 2010 r., a zatem termin do złożenia ewentualnego wniosku strony o uzasadnienie wyroku upłynął w dniu 19 maja 2010 r. Nie ulega zatem wątpliwości, iż wniosek złożony przez skarżącą osobiście w tutejszym Sądzie w dniu 28 maja 2010 r. r. złożony został z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Badając prawidłowość złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wyroku z punktu widzenia przytoczonych wcześniej wymogów formalnych, Sąd stwierdził ich spełnienie. Po pierwsze wniosek złożony został przez skarżącą do tutejszego Sądu, a zatem Sądu do którego wniosek o sporządzenie uzasadnienia winien być złożony, po drugie wraz z wnioskiem dokonana została czynność tj. złożony został wniosek o sporządzenie uzasadnienia, po trzecie został on złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Dokonując w tym zakresie oceny przedmiotowego wniosku zwrócić należy uwagę, iż Sąd może przywrócić termin do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowym tylko i wyłącznie jeżeli strona nie dokonała tej czynności bez swojej winy i wówczas, gdy okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu zostaną we wniosku uprawdopodobnione. Podkreślić należy, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie zobiektywizowanych kryteriów wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (postanowienie NSA z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok NSA z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748, postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, MP 2002, nr 23, s.1059, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004r., FZ 13/04, niepubl.). Zaprezentowane stanowiska wskazują jednoznacznie, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy, nie zaś niestaranność lub niedbalstwo strony. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że uchybiła terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wyroku bez swojej winy, zachowując należytą staranność w tym zakresie. Skarżąca w dniu 22 kwietnia 2010 r. odebrała osobiście zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 12 maja 2010 r., w którym w pkt 3 pouczenia poinformowana została, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, a złożenie wniosku po upływie tego terminu nie wywoła skutków prawnych. Z oświadczenia skarżącej nie wynika, by na przeszkodzie do złożenia tegoż wniosku stanęła nie dająca się usunąć i niezawiniona przez nią przeszkoda. Wyjazd do rodziny mieszkającej w Niemczech w dniach [...] maja 2010 r., w związku z uroczystością chrztu świętego krewnego (uroczystość chrztu odbyła się w dniu [...] maja 2010 r.), nie miał charakteru nagłego czy niespodziewanego. W tych okolicznościach uznać należy, iż skarżąca pouczona przy zawiadomieniu o ewentualnych skutkach procesowych miała zapewnioną możliwość podjęcia stosownych czynności mających na celu zabezpieczenie jej interesów (choćby zawiadomienia Sądu o planowanym wyjeździe, ustanowienia pełnomocnika, a nawet ustalenia wyniku postępowania sądowoadministracyjnego telefonicznie). Z poddanego przez skarżącą miejsca i okoliczności czasowego pobytu nie wynikają także żadne okoliczności uniemożliwiające kontakt telefoniczny lub korespondencyjny z sądem. Z tych względów nie sposób uznać, iż podane przyczyny miały usprawiedliwiony, uzasadniający brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej po upływie ustawowego terminu. Biorąc pod uwagę powyższe na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.