II SA/Go 255/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Starosty na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za nielegalne wydobycie żwiru postanawia odrzucić skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009. nr [...] Starosta naliczył J.K. podwyższoną opłatę eksploatacyjną za nielegalne wydobycie żwiru bez wymaganej prawem koncesji w wysokości 1152 zł. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J.K., uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu l instancji oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. Skargę na decyzję organu II instancji złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Starosta, który zarzucił temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 15 ust. 4 w związku z art. 85a ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie, bowiem skarga została złożona przez organ nie mający uprawnień do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Sąd z urzędu zobligowany jest do badania wymogów formalnych skargi oraz jej dopuszczalności, zarówno z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych. Ocenie tej podlega między innymi to, czy skarga nie zawiera braków, przy czym w myśl art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn niż wskazane w § 1 pkt 1-5 tegoż artykułu wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Należy wskazać, iż ustawodawca nie przyznał legitymacji skargowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję bądź postanowienie organowi administracji publicznej, który rozstrzygał sprawę administracyjną w pierwszej instancji, uchyloną następnie orzeczeniem kasacyjnym organu odwoławczego. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała ona udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.). Trzeba zaznaczyć, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że interes prawny przejawia się w tym, że określony podmiot ma roszczenie o przyznanie mu uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku (vide: wyrok z dnia 3 czerwca 1996 r. sygn. akt II SA 74/96, ONSA 1997r., Nr 2, póz. 89, postanowienie z dnia 2 marca 2006r., Legalis). Aby stwierdzić, że dany podmiot (skarżący) ma legitymację skargową, musi on mieć interes prawny w przeprowadzeniu sądowej kontroli zgodności z prawem aktu lub czynności, oparty na normach prawa administracyjnego materialnego lub procesowego. W doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, że pojęcie interesu prawnego ma charakter obiektywny. Istnieje on wówczas, gdy można wskazać przepis prawa materialnego, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki (vide: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2006, s. 134). Inną kwestią natomiast jest legitymacja skargowa podmiotów wymienionych w art. 50 § 1 in fine p.p.s.a., które to podmioty składają skargi w sprawach dotyczących interesów innych osób. Jednocześnie należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2001 r., sygn. akt OPK 14/00, ONSA 2001, nr 1, póz. 17; z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03, ONSA 2003, nr 4, póz. 115; wyrok z dnia 16 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1017/04, niepubl., wyrok z 7 grudnia 2005 r. sygn. akt l OSK 521/05, LEX nr 189858, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2005r., sygn. akt l OSK 788/05, LEX 277345, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 lutego 2007r., sygn. akt II SA/Go 15/07, niepubl.) oraz doktrynie ukształtowany jest pogląd, zgodnie z którym rola jednostek samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym wyznaczona jest przepisami prawa pozytywnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przypisują stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu przepisu art. 5 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, póz. 1071, z późn. zm.). Wtedy będzie on reprezentował interes tej jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Z tego względu powierzenie organowi samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej, niezależnie czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego. Niezaprzeczalnie włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. Ponadto w zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. W konsekwencji uprawnienie do korzystania z władztwa administracyjnego przez samorząd terytorialny następuje kosztem znacznego ograniczenia jego dominium (vide: uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/2003, OSP 2004/4 póz. 48). Reasumując, powyżej wskazane argumenty prowadzą do wniosku, iż stroną postępowania sądowoadministracyjnego, a wcześniej administracyjnego nie może być organ administracji publicznej, który wydał w indywidualnej sprawie administracyjnej rozstrzygnięcie w pierwszej instancji, następnie uchylone. Jego rola w postępowaniu skończyła się bowiem z chwilą wydania zindywidualizowanego aktu prawnego (w niniejszej sprawie decyzji) skierowanego w stosunku do podmiotu znajdującego się na zewnątrz administracji publicznej. Ponadto nie jest dopuszczalne, aby starosta występował raz w roli organu wydającego decyzję, a innym razem jako strona postępowania - w zależności od etapu załatwiania sprawy z zakresu administracji publicznej. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę Starosty jako organu pierwszej instancji należało odrzucić z uwagi na brak legitymacji skargowej w przedmiotowym postępowaniu sądowym.