II SA/Go 258/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1230, dalej u.s.u.s.), odmówił K. O. umorzenia odsetek liczonych na [...] stycznia 2024 r. przypadających od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pismem z [...] stycznia 2024 r. K. O. złożył wniosek o umorzenie odsetek dotyczących zadłużenia powstałego w wyniku decyzji pokontrolnej, informując, że sytuacja finansowa pozwala na uregulowanie w ratach należności głównej, lecz wysokość odsetek może znacząco wpłynąć na możliwość spłaty, wydłużyć jej czas i powodować problemy finansowe. Na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy ZUS ustalił, iż K. O. prowadzi działalność gospodarczą. Według oświadczenia przychody/dochody firmy kształtowały się następująco: w 2021r. - przychód [...] zł/dochód [...] zł, w 2022r. - przychód [...] zł/dochód [...] zł, w 2023r. - przychód [...] zł/dochód [...] zł (zgodnie z podsumowaniem księgi przychodów i rozchodów - przychód [...] zł/dochód [...] zł). K. O. pracuje zarobkowo w firmie C. i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto (co zostało potwierdzone ustaleniami Zakładu) [...] zł netto. Dłużnik jest w związku małżeńskim, natomiast wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mamą G. O., która uzyskuje dochód w kwocie [...] zł netto oraz z tatą J. O., który osiąga dochód w wysokości [...] zł netto. Weryfikacja w bazie KSI ZUS wykazała, że: G. O. pobiera emeryturę w wysokości [...] zł brutto, [...] zł netto. Ponadto figuruje jako osoba powołana do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, która z tego tytułu pobiera wynagrodzenie, podstawa wymiaru składki zdrowotnej w okresie 12/2023-02/2024 wynosiła [...] zł brutto. J. O. otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł brutto, [...] zł netto. Z ustaleń dokonanych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że G. O. pełni funkcję prezesa zarządu w "C." sp. z o.o., a J. O. jest wspólnikiem tej spółki. Stałe wydatki związane z utrzymaniem dłużnik określił na łączną kwotę [...] zł, w tym: z tytułu miesięcznych opłat (czynsz bez opłat eksploatacyjnych) - [...] zł, opłaty eksploatacyjne (energia elektryczna, gaz, woda, itp.) - [...] zł, koszty związane z leczeniem (np. wykup leków, badania, wizyty lekarskie) - [...] zł. Oprócz zadłużenia wobec ZUS dłużnik posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie [...] zł, miesięcznie [...] zł, które jest regulowane w układzie ratalnym. Dłużnik oświadczył, że nie dysponuje majątkiem nieruchomym (co zostało potwierdzone w dostępnej bazie danych). Posiada sprężarkę i piece CO z 2010 r., a także inne składniki mienia ruchomego (laptop, telefon, telewizor) o łącznej wartości [...] zł. Z Centralnej Ewidencji Pojazdów wynika, że na jego nazwisko jest zarejestrowany samochód osobowy [...] z 1956 r. W piśmie z [...] marca 2024 r. dłużnik oznajmił, że był współwłaścicielem (w 15 %) samochodu [...], który został sprzedany [...] stycznia 2024 r. (zgodnie z przedłożoną umową kupna- sprzedaży wartość pojazdu określono na kwotę [...] zł). Wykazał posiadanie środków pieniężnych na rachunkach bankowym w wysokości [...] zł i [...] EURO. Nie powołał się na sytuację zdrowotną własną czy członków rodziny. W stosunku do dłużnika nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. W świetle tak ustalonego stanu faktycznego, na tle przywołanego w pełnym brzmieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. dotyczącego umorzenia składek w sytuacji ich całkowitej nieściągalności, organ stwierdził, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności. W pierwszej kolejności wskazał, iż w stosunku do działalności wnioskodawcy nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, więc nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Mając na uwadze, iż zobowiązanie strony jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, organ uznał, iż brak jest też podstaw do zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. Następnie ZUS wykluczył też spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. wskazując, iż prowadzi on działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód. Ponadto jest zatrudniony i osiąga wynagrodzenie w wysokości umożliwiającej prowadzenie przymusowego dochodzenia. W stosunku do dłużnika nie zostało wdrożone postępowanie egzekucyjne. Zaproponował spłatę zaległości w ratach po 1000 zł i sprawa jest w trakcie procedowania. Nie nastąpiło stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Z uwagi na powyższe w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., stąd umorzenie należności na tej podstawie jest niemożliwe. Od powyższej decyzji K. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wskazując w niej, że ZUS przeprowadzając kontrolę sięgnął do najstarszego okresu jaki mógł kontrolować i podważył umowy o dzieło, które poprzedni inspektor podczas wcześniejszej kontroli uznał za poprawne utwierdzając skrżącego w przekonaniu, iż wszystko jest prawidłowo. Pozbawiło to skarżącego zaufania do organu publicznego. Od wyroku w tej sprawie jest złożona skarga kasacyjna w Sądzie Najwyższym. Sam proces w dwóch instancjach trwał bardzo długo ze względu na fakt, iż odbywał się jeszcze w czasie pandemii COVID-19, co powodowało jeszcze większe narastanie kwoty odsetek. W tej chwili skarżący jest w stanie spłacać w układzie ratalnym należność główną, ale nie stać go na regulowanie tak wysokich odsetek, które przewyższają należność główną. Cała ta sytuacja i ogromny stres z nią związany doprowadził skarżącego do problemów zdrowotnych i musiał podjąć leczenie. Brak osobistego nadzoru nad firmą może doprowadzić do tego, że będzie miał problem z regulowaniem tych i innych należności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] października 2024 r. skarżący podtrzymał wniesioną skargę, oświadczając, iż nie stać go na zapłatę odsetek będących przedmiotem sprawy, a nie chce zamykać prowadzonej działalności i ogłaszać upadłości konsumenckiej, gdyż oznaczałoby to utratę zatrudnienia przez 4 osoby. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę oceny zasadności wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu odsetek przypadających od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników stanowił prawidłowo przywołany przez ZUS art. 28 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.), z zastrzeżeniem ust. 3a, który odnosi się do zaległych składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek i stanowi, że tego rodzaju zaległości mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności . Zastrzeżenie to nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, z późn. zm.), 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo stwierdził, że nie występuje żaden z przypadków wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco odniósł się kolejno do poszczególnych przesłanek, które ustawodawca uznaje za świadczące o całkowitej nieściągalności składek. Sąd ocenę tę podziela. W szczególności nie miała miejsca śmierć dłużnika (art. 28 ust. 3 pkt 1), brak jest informacji o prowadzonym postępowaniu upadłościowym lub likwidacyjnym (art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b, 4c), zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek przewyższa koszty upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (art. 28 ust. 3 pkt 4a), wreszcie z uwagi na dochody skarżącego m.in. z prowadzonej działalności gospodarczej, w postępowaniu uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6). Katalog przesłanek zawarty w art. 28 ust. 3 u.s.u.s ma charakter zamknięty, co oznacza, że podjęcie przez ZUS decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek może mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy zachodzi co najmniej jedna z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Organ prawidłowo uznał, że w sprawie nie zachodzi żadna z opisanych w nim sytuacji. Należy w tym miejscu zauważyć, że skarżący nie wykazał, że w sprawie ziściła się którakolwiek z przesłanek nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s, skupiając się głównie na kwestii braku swojej winy w powstaniu tak dużego zadłużenia. Jednakże w postępowaniu w sprawach o umorzenie należności analizie nie podlegają przyczyny powstania zadłużenia, lecz wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w przytoczonych powyżej przepisach. Argumenty zawarte w skardze i podane przez skarżącego na rozprawie co do przyczyn powstania zadłużenia i toczących się jeszcze postepowań sądowych odnośnie do zasadności oskładkowania zawartych z pracownikami umów o dzieło, jakkolwiek istotne z punktu widzenia skarżącego, gdyż świadczące o braku jego zawinienia w powstaniu zaległości, nie stanowią jednak okoliczności istotnych dla oceny wniosku o umorzenie zaległości składkowych. Subiektywne odczucia skarżącego w zakresie braku zaufania do organu prowadzącego postępowanie wynikające ze sposobu prowadzenia postępowania w innej sprawie, nie mogą przesądzać o naruszeniu przepisu procesowego art. 8 k.p.a. Sposób przeprowadzenia postępowania w tej sprawie nie wskazuje, by doszło do naruszenia jakichkolwiek innych przepisów proceduralnych. W ocenie Sądu organ w sposób wystarczający zebrał dostępny mu materiał dowodowy i dokonał jego oceny. Ustalenia organu odnośnie do sytuacji życiowej i majątkowej skarżącego poczynione zostały zarówno na podstawie dokumentów dostarczonych przez skarżącego, jak i pozyskanych z urzędu. Skarżący nie wskazał na żadne inne dowody, które powinny zostać przez organ przeprowadzone. Dokonane ustalenia oraz ich ocena znajdują swoje szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odniósł się do ustawowych przesłanek umorzenia należności z tytułu składek i odmówił umorzenia zaległości, prawidłowo wyjaśniając, że w świetle sytuacji materialnej i osobistej skarżącego wykluczona jest możliwość umorzenia należności w oparciu o przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Sąd akceptując ocenę organu, orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.