II SA/Go 26/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska,, Protokolant Ewa Siudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2005 r. sprawy ze skargi H.M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie w części dotyczącej umorzenia postępowania, a w pozostałej części skargę oddala; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej H.M. kwotę 50 zł tytułem zwrotu części kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia [...]r. H.M. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o zalegalizowanie samowoli budowlanej i umorzenie postępowania egzekucyjnego zmierzającego do rozbiórki obiektu stanowiącego samowolę budowlaną. Wniosek powyższy H. M. oparła na art. 49b ust. 2, 4 i 6 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. (Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.). W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu w dniu 31 stycznia 2002r. (sygn. akt II SA/Po 1907/00) wydał wyrok, na mocy którego oddalił skargę H. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Postanowieniem [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego , na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 i art. 149 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawie budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] w [...], gmina S.. Postanowieniem z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał roboty budowlane prowadzone bez wymaganego zgłoszenia przy budowie budynku gospodarczego na działce nr [...], gm. S. i nałożył na H. M. obowiązek przedłożenia w zakreślonym terminie: oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, opinię techniczną opracowaną przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia, projekt zagospodarowania terenu, zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Postanowieniem z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na H. M. obowiązek wniesienia opłaty legalizacyjnej w wysokości 3. 000, 00 zł. W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji stwierdził, że strona złożyła wszystkie wymagane dokumenty, o których mowa w art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r., dlatego na podstawie art. 59f ust. 1 naliczona została opłata legalizacyjna. Od postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. H. M. wniosła zażalenie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W zażaleniu strona stwierdza, że opłata legalizacyjna nałożona została na nią bezzasadnie, ponadto nie stać jej na uregulowanie opłaty w tak znacznej wysokości. Postanowieniem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia organ II instancji stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji wydane zostało z rażącym naruszeniem obowiązujących zasad postępowania administracyjnego oraz naruszeniem przepisów ustawy Prawo budowlane. Analizując przebieg postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, organ II instancji wskazał szereg uchybień proceduralnych, naruszających przepisy art. 145 par. 1, 146 par. 2, 150 par. 1, 151 par.1 k.p.a. Nadto - jak twierdzi organ - doszło do naruszenia przepisu materialnoprawnego tj. art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane, bowiem na terenie na którym wzniesiony jest obiekt bez wymaganego zgłoszenia brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, skutkiem czego nie można stwierdzić- w myśl art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego - czy przedmiotowy obiekt jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Od postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] H. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie, że skarżąca posiada uprawnienie do zalegalizowania budowy. W uzasadnieniu skarżąca podaje, że wystąpiła z wnioskiem o legalizację budowy obiektu, który to wniosek w istocie był wnioskiem o wznowienie postępowania. Wniosek o legalizację obiektu strona złożyła w związku ze zmianą ustawy Prawo budowlane, która - po wprowadzonych zmianach - przewiduje możliwość legalizacji samowoli budowlanej. Zdaniem skarżącej - spełnia ona wszystkie warunki, o których mowa w art. 49b ustawy Prawo budowlane, aby zalegalizować przedmiotowy obiekt. Jeżeli natomiast chodzi o brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, strona twierdzi, że nie może być to przesłanką odmowy legalizacji obiektu. Organ administracyjny powinien zbadać, czy obiekt ten był zgodny miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym na tym terenie do 31 grudnia 2002r. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł ojej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie należy wskazać, że sąd administracyjny jest powołany do tego, aby badać wyłącznie zgodność z prawem zaskarżonego aktu lub czynności organu administracji publicznej i w przypadku stwierdzenia niezgodności z prawem takiego aktu lub czynności orzec o ich uchyleniu (stwierdzeniu nieważności), a więc jest wyposażony-co do zasady - wyłącznie w uprawnienia do kasatoryjnego orzekania. Analizując mniejszą sprawę, Sąd stwierdził, że skarga- co do jej meritum-nie może być uwzględniona. Słusznie przyjął organ II instancji, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia procedury regulującej jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego tj. postępowania w sprawie wznowienia postępowania ( art. 145 i nast. k.p.a.). Przede wszystkim należy zauważyć, że choć w sprawie przedmiotowej samowoli budowlanej w dniu 31 stycznia 2002r. zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu oddalający skargę H. M., to jednak okoliczność ta nie stanowiła przeszkody do wznowienia postępowania w sprawie. W wyroku z dnia 30 kwietnia 1986r. sygn. akt SA/Wr 137/86 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dopuszczalne jest wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzja ostateczną, co do której sąd administracyjny oddalił skargę Jeżeli po wyroku sądowym zostaną ujawnione lub wystąpią przesłanki do wznowienia, o których mowa w art. 145 par. 1 pkt 1, 2, 5, 7, 8 k.p.a. Stanowisko to poparte zostało w piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądowym. Wznowienie postępowania mogło nastąpić z urzędu lub na żądanie strony, przy czym wznowienie postępowania z tej przyczyny, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, mogło nastąpić tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Postanowieniem z dnia [...]r. organ I instancji powołując się na wniosek strony z dnia [...]r. (data wpływu do organu-[...]r.), na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 i 149 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawie. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego -jako organ I instancji -nie był właściwy do wydania postanowienia w sprawie wznowienia postępowania, gdyż organem właściwym był Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego -jako organ II instancji (art. 150 k.p.a.), albowiem wydał on decyzję w ostatniej instancji [...]- art. 150 k.p.a. Organ administracyjny, w wypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania, przekazuje jedynie akta organowi odwoławczemu. A zatem od momentu rozpoczęcia procedury weryfikacji decyzji ostatecznej w drodze wznowienia postępowania, postępowanie to dotknięte było rażącym naruszeniem przepisów prawnych. Przeprowadzone przez organ I instancji czynności, które miały stanowić postępowanie o wznowienie, dotknięte jest szeregiem innych uchybień. Wniosek strony z dnia [...] r. nie stanowi żądania wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania, bowiem strona nie wymienia w nim żadnej okoliczności, o której mowa w art. 145 par. 1 k.p.a., stanowiącej podstawę wznowienia. Organ nie przeprowadził postępowania wstępnego, co do samych przyczyn wznowienia, w postanowieniu o wznowieniu postępowania organ nie określił jakie to nowe okoliczności faktyczne stanowiły podstawę wznowienia postępowania (przywołał jedynie podstawę prawną tj. art. 145 par. pkt 5), nie wydał decyzji, o jakiej mowa w art. 151 k.p.a. Wobec tak istotnych naruszeń procedury administracyjnej, analiza sprawy pod względem materialnoprawnym wydaje się zbędna. W tej sytuacji uchylenie postanowienia organu I instancji z dnia [...], przez organ II instancji, jako wydanego w wyniku postępowania wznowieniowego przeprowadzonego z naruszeniem przepisów prawa, było prawidłowe pod względem prawnym. Wniesienie zażalenia przenosi na organ wyższego stopnia kompetencje do ponownego rozstrzygnięcia tylko kwestii procesowej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonym postanowieniu. Nie daje natomiast podstaw do przejęcia rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej będącej przedmiotem toczącego się postępowania. Art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym zażaleń, odsyła do odpowiedniego zastosowania przepisów dotyczących odwołań. Art. 138 par. 1 pkt 2 k.p.a., który w ostatnim członie stanowi, że organ odwoławczy uchyla zaskarżona decyzję i umarza postępowanie pierwszej instancji, nie może być do zażaleń stosowany wprost, lecz odpowiednio. Zgodnie z treścią art. 105 par. 1 k.p.a. umorzyć postępowanie administracyjne można tylko decyzją. Skoro organ II instancji rozpatruje zażalenie na postanowienie organu I instancji, rozstrzygając winien wydać postanowienie, a zatem nie może umorzyć postępowania pierwszej instancji. Podobne stanowisko przyjął Sąd w wyroku z dnia 16. 03. 2000r. sygn. VSA 1860/99 (LEX 55749). Na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 135, poz. 1270 z póz. zm.) orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.