II SA/Go 261/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2005 r. sprawy ze skargi W.H. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie usunięcia piętrzeń na rowach i udrożnienia przepustu zasypanego ziemią I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu z [...] r. nr [...], II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...] Starosta zobowiązał Gospodarstwo Rybackie "K" spółka z ograniczona odpowiedzialnością, do usunięcia piętrzeń na rowach o numerach ewidencyjnych: [...] z przepustami zastawionymi szandorkami oraz udrożnienia przepustu zasypanego ziemią, w terminie do końca czerwca 2004r. Decyzja oparta została na art. 77 ust. 2 i art. 122 ust l pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 200 1 r. Prawo wodne (DZ.U. z 200 1 r. Nr 115 poz. 1229 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny I inst. wskazał, że woda spływająca w. w. rowami zasila obiekty stawowe, w tym tarliska Gospodarstwa Rybackiego "K" sp. z o. o., natomiast W.H., nie posiadając wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, dokonał piętrzeń wody na przepustach z szandorkami. Dalej organ I inst. wywodzi, że ponieważ Gospodarstwo Rybackie "K" sp. z o. o. posiada pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód oraz ponieważ odnosi z niego korzyści, dlatego zobowiązano je do usunięcia piętrzeń wody na w. w. rowach. Od decyzji organu I inst. odwołanie wniósł W.H.. W odwołaniu strona zarzuca, iż decyzja organu I inst. narusza art. 7 k.p.a. art. 26, art. 63 ust. l, art. 64 ust. l i art. 70 ust. 4 ustawy Prawo wodne oraz art. 15 ust. l ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W uzasadnieniu odwołania strona wyraża stanowisko, że piętrzenie wody na przepustach z szandorkami nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem odwołującego się piętrzenie wody w rowach stanowi element ich utrzymania i eksploatacji, dlatego można nawet przyjąć - zdaniem strony- że działania takie są obowiązkiem właściciela, bądź innego podmiotu zobowiązanego do jego utrzymania. Strona wskazuje, że jest właścicielem gruntu przez które przechodzą omawiane rowy, natomiast właścicielem rowów jest Skarb Państwa. Dalej strona wskazuje, że dokonanie piętrzeń wody w rowach konieczne było, że względu na utrzymanie odpowiedniej wilgotności łąk torfowiskowych, które rowy te przecinają. Ponadto strona zarzuca, iż nałożenie na spółkę z o. o. "K" obowiązku usunięcia piętrzeń wody stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż ewentualnym adresatem decyzji powinien być odwołujący się, a nie Gospodarstwo Rybackie "K" sp. z o.o. Decyzją z dnia [...] lipca 2004r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I inst. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II inst. wskazał, że rowy o numerach ewidencyjnych [...] stanowią własność Skarbu Państwa, znajdują się w trwałym zarządzie Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych -Inspektorat, dlatego też piętrzenie wody na tych rowach wymaga uzgodnienia z L.Z.M.i U. W. oraz uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Od decyzji organu II inst. strona wniosła skargę, w której domaga się uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji obydwu instancji, wydanych w mniejszej sprawie. Skarżący zarzuca naruszenie art. 107 i 80 k.p.a., art.77 ust. 2 i 122 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne oraz przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu skargi strona przytacza argumenty podniesione już w odwołaniu od decyzji organu I inst. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. l par. 2 w.w. ustawy, który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sprawowana przez sądy administracyjne polega więc na badaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując niniejszą sprawę, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja organu II inst. i poprzedzająca ją decyzja organu l inst. naruszają przepisy prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną decyzji organu I inst. jest przepis art. 77 ust. 2 i art. 122 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Zgodnie z treścią art. 77 w.w. ustawy utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki (ust. l). Organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może ustalać, w drodze decyzji, proporcjonalnie do korzyści odnoszonych przez właścicieli gruntu, szczególne zakresy i terminy wykonywania obowiązku, o którym mowa w ust. l, stosownie do pozwolenia wodnoprawnego lub instrukcji utrzymania systemu urządzeń melioracji wodnych (ust. 2). Prawidłowa interpretacja i zastosowanie w praktyce przepisu art. 77 w. w. ustawy, opiera się na zrozumieniu użytego w tym przepisie pojęcia: "utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych". Dopiero zdefiniowanie tegoż pojęcia pozwoli na ustalenie, czy nastąpiła prawidłowa subsumpcja stanu faktycznego do przepisu prawa. W myśl art. 71 ust. l pkt l ustawy , rowy, wraz z urządzeniami związanymi z nimi funkcjonalnie, zalicza się do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. A zatem przedmiotowe rowy, wraz ze wzniesionymi na nich budowlami stanowią urządzenia melioracji wodnych szczegółowych. Zgodnie z art. 64 ust. l w. w. ustawy utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. Art. 64 ust. l zawiera zamknięty katalog zachowań stanowiących utrzymywanie urządzeń wodnych, a zatem interpretacja rozszerzająca tego przepisu jest nieuprawniona. Przepis ten nie daje podstaw do przyjęcia, że utrzymywanie urządzeń wodnych może stanowić działanie, które nie jest skierowane bądź na eksploatację, bądź na konserwację, bądź na remont urządzenia. Wszelkie działanie, które nie zmierza właśnie do eksploatacji, konserwacji lub remontu, a wykracza poza ten zakres, nie może być traktowane jako utrzymanie urządzenia. Piętrzenie wody nie mieści się w pojęciu utrzymywania urządzeń wodnych szczegółowych. W myśl art. 37 pkt 4 w zw. z art. 122 ust. l pkt l ustawy piętrzenie wód stanowi szczególne korzystanie z wód i wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód jest jednocześnie pozwoleniem na wykonanie urządzeń wodnych służących do tego korzystania (art. 122 ust.3). Przepis art. 65 ust. l pkt 2 zawiera stanowczy i jednoznaczny zakaz utrudniania przepływu wody w związku z wykonywaniem lub utrzymywaniem urządzeń wodnych. Systematyka ujęcia w ustawie obydwu przepisów (tj. art. 64 i 65) wskazuje, że ustawodawca nie pozwala na dowolne rozumienie pojęcia utrzymywania urządzeń wodnych, a wszelkie działania, które nie są skierowane na utrzymywanie są zabronione. Utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te objęte są działalnością spółki wodnej - do tej spółki (art. 77 ust. 1). Przez "zainteresowanych właścicieli gruntów" - w myśl art. 74 ust. 2 pkt l ustawy - należy rozumieć właścicieli gruntów na które urządzenia te wywierają korzystny wpływ. Niewątpliwie w niniejszej sprawie zarówno skarżący, jak i Gospodarstwo Rybackie "K" spółka z o. o. są zainteresowanymi właścicielami gruntów, albowiem urządzenia w postaci rowów melioracyjnych, korzystnie wpływają na ich grunty. Przepis art. 77 ust. 2 upoważnia organ administracyjny do ustalania w drodze decyzji administracyjnej, proporcjonalnie do korzyści odnoszonych przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy wykonywania obowiązku utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, przy czym organ administracyjny podejmując decyzję w tym zakresie winien kierować się pozwoleniem wodnoprawnym lub instrukcją utrzymania systemu urządzeń melioracji wodnych. Zobowiązanie Gospodarstwa Rybackie "K" sp. z o.o. do usunięcia piętrzeń na rowach (które to piętrzenia wykonane zostały przez skarżącego) oraz udrożnienia przepustu zasypanego ziemią, nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 77 ust. 2. Zaskarżona decyzja administracyjna zmierza - w istocie - do usunięcia stanu, który w ocenie organu administracyjnego jest niezgodny z prawem i do przywrócenia stanu poprzedniego. A zatem zaskarżoną decyzją organ nie nałożył na zainteresowanych właścicieli gruntów obowiązku utrzymywania urządzeń melioracji wodnych, lecz zobowiązał jednego z zainteresowanych właścicieli do usunięcia stanu niezgodnego z prawem. Przepis art. 77 ust. 2 nie upoważnia organ administracyjny do wydania decyzji zawierającej rozstrzygnięcie o tej treści. Usunięcie piętrzeń wody w rowach nie mogło nastąpić poprzez wydanie decyzji zobowiązującej jednego z zainteresowanych właścicieli do wykonania jednorazowej czynności, która zresztą nie mieści się w pojęciu utrzymania urządzenia melioracji wodnych. Należy nawet zwrócić uwagę, że organ administracyjny oceniając, że stan faktyczny sprawy jest niezgodny z prawem, winien zastosować zupełnie inny tryb postępowania przewidziany prawem. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 par. l pkt la ustawy z dnia 30 sierpnia 2002. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.