II SA/Go 263/05
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2005-09-28
Skład orzekający: Jan Grzęda, Anna Juszczyk - Wiśniewska, Grażyna Staniszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pieniężnego osobie deportowanej do pracy przymusowej, uwzględniając jedynie pracę wykonywaną poza granicami Polski przedwojennej, a także czy postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów proceduralnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym zasad czynnego udziału strony, wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawidłowego uzasadniania decyzji. Organ nie wykazał interesu społecznego lub słusznego interesu strony do uchylenia decyzji ostatecznej, a także nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym czy skarżący złożył wniosek o świadczenie w 1996 roku. Ponadto, jedna z decyzji została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ rozpoznał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy po upływie terminu.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że praca przymusowa była wykonywana na terytorium Polski przedwojennej, a nie w wyniku deportacji poza jej granice. Po uchyleniu wcześniejszych decyzji przez organ w trybie art. 154 k.p.a., sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący podnosił, że był pieszo deportowany do pracy przymusowej na terenach wcielonych do III Rzeszy.Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...].10.2003r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.), Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi S.A. na Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie Odmowa przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego Uchylono decyzję I i II instancji
II SA/Go 263/05
Uzasadnienie
Skarga została złożona na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].08.2004r., która to decyzja utrzymywała w mocy decyzję z dnia [...].10.2003r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 86 poz. 395 z późn. zm. ).
Decyzją z dnia [...].10.2003r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję z [...].02.2001r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...].09.2000r. nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego oraz odmówił przyznanie świadczenia pieniężnego.
Decyzja z [...].10.2003r.została wydana na podstawie art. 154§1 i 2 kpa oraz art. 2 pkt. 2 lit. a) i art. 4 ust. 1,2 i 4 ustawy z 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez II Rzeszę i ZSSR.
W uzasadnieniu decyzji z [...].10.2003r. podano, że strona złożyła wniosek o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...].02.2001r. W uzasadnieniu wniosku strona nie podała ustawowych podstaw wznowienia postępowania ani też podstawy stwierdzenia nieważności uprzedniej decyzji.
Z uwagi na powyższe stosownie do art. 235§1 kpa – Kierownik Urzędu zakwalifikował wniosek jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 kpa.
Decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes stron.
Jak podano w uzasadnieniu – Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z 31 maja 1996r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSSR do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego, co do zgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 4 ust. 5 ww ustawy.
Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2003r. (sygn. akt P-24/02 opublikowanym Dz.U. z 27.06.2003r. nr 110 poz. 1060) TK stwierdził niezgodność art. 4 ust. 5 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSSR z art. 2 oraz 32ust. Konstytucji.
Z tego względu – zdaniem organu - wniosek strony mógł zostać rozpatrzony pod względem merytorycznym.
Organ w I instancji uznał, że represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Zatem – zdaniem organu – nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym(...). Gdy idzie o samo pojęcie deportacji przyjmuje się, iż praca wykonywana przymusowo na terytorium państwa polskiego w granicach sprzed 1 września 1939r. nawet poza miejscem stałego zamieszkania nie stanowi represji w rozumieniu ustawy. Na powyższe przytoczono uchwałę NSA z dnia 12.10.1998r. PS 5/98 ONSA 1998/1/1 oraz wyrok NSA z 29.02.2000r. sygn. akt SA/Ka 1091/98.
Zdaniem organu I instancji – ze zgromadzonego w sprawie materiału jednoznacznie wynika, że skarżący w latach 1942 – 1945 wykonywał pracę przymusową na terytorium Polski (we wsi [...]) w jej granicach sprzed 1 września 1939r. W związku z powyższym praca wykonywana była w Polsce a więc świadczenie nie przysługuje.
Z tego względu organ I instancji nie znalazł podstaw do przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego.
Przedmiotową decyzję skarżący otrzymał 05.11.2003r.
W dniu [...].11.2003r. skarżący złożył – "List otwarty" – prośba skarga do Prezesa Rady Ministrów – Leszka Millera, w którym opisał swoją sytuację w okresie od 1942 – 1945 i wniósł o unieważnienie decyzji z [...].10.2003r. i zaliczenie osoby skarżącego do osób represjonowanych.
Pismo to zostało również wysłane do Urzędu ds. Kombatantów, gdzie zostało potraktowane jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku tego w dniu [...].08.2004r. została wydana decyzja, która utrzymała w mocy decyzję własną z [...].10.2003r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z wnioskowanego tytułu. W uzasadnieniu podano te same argumenty, co w decyzji z dnia [...].10.2003r. ( w aktach brak zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji).
W dniu 18.08.2004r. do Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynęła skarga adresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W skardze tej określono, iż dotyczy ona decyzji z [...].08.2004r. oraz na wszystkie decyzje począwszy od Nr [...] z dnia [...].09.2000r. Wskazano, że strona nie otrzymała odpowiedzi na swój wniosek z dnia [...].08.1996r.
Skarżący nie zgadza się ze stwierdzeniem podanym w decyzji, że pracował na terytorium II Rzeczypospolitej 08 października 1939r. Hitler przyłączył tereny byłego powiatu do III Rzeszy Niemieckiej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i rozpatrzenie jej w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu podał, że z uwagi na to, że skarżący spóźnił się ze złożeniem wniosku o świadczenie pieniężne przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSSR – organ decyzją z [...].09.2000r. umorzył postępowanie, a decyzją własną z dnia [...].02.2001r. utrzymał w mocy decyzję z [...].09.2000r.
W związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 17 czerwca 2003r. i z uwagi na treść art. 154§1 kpa, Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję z dnia [...].02.2001r. oraz decyzję ją poprzedzającą i rozpatrzył sprawę merytorycznie.
Organ uznał, że skarżący pracował na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939r. Pod uwagę wzięto fakt, że skarżący pracował w gospodarstwie rolnym J.F. we wsi [...] jeszcze przed przejęciem tego gospodarstwa, przez nowego właściciela – pod zarząd III Rzeszy. Nie nastąpiła, więc deportacja wskazana w ustawie z 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym.
W dniu 25 września 2004r. (data nadania) skarżący przesłał do sądu pismo procesowe z dnia 23.09.2004r., w którym wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Ponownie podał, że razem z rodziną F. po pacyfikacji wsi [...] 7-8 lipca 1942r. został wyprowadzony na miejsce zbiórki. Po weryfikacji przez władze hitlerowskie skarżącemu postawiono dwa wyjścia, albo wywóz w głąb III Rzeszy albo z powrotem do wsi [...] – jako robotnik przymusowy do SS-mana M.S.. Skarżący wybrał powrót na gospodarstwo. Zdaniem skarżącego była to piesza deportacja.
Ponadto podał, że w programie Polskie Radio w dniu 10 marca 2000r. godz. 2115 jak również w debacie sejmowej z 07 września 2000r. – podano, że "robotnicy przymusowi z terenów Polski deportowani pieszo na terenach wcielonych do III Rzeszy Niemieckiej są zaliczeni do odszkodowań.
W dniu 01 września 2005r. skarżący przesłał kolejne pismo procesowe, w którym ponownie opisał postępowanie przed organami administracji w sprawie, jak również opis zdarzeń z okresu 1942 – 1945, szczególną uwagę zwracając na to, że zarówno w dniu 08.07.1942r. "był pieszo deportowany do pracy pod przymusem jak i w czerwcu 1944r. był wywieziony do budowania okopów we wsi [...], gmina [...]". Natomiast od października 1944r. przymusowo wysłano skarżącego do budowy rowu przeciwczołgowego w [...]. Ponownie zwrócił się o rozpatrzenie wniosku z 07 sierpnia 1996r. do Urzędu ds. Kombatantów
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył :
Na wstępie należy zauważyć, że na podstawie § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. i Kielcach rozpoznawanie spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187. poz.1927) sprawy w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie woj. lubuskiego zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu – zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp.
Na mocy cytowanych przepisów sąd ten, z dniem 01 lipca 2005r. stał się właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej skargi.
Stosownie do przepisów art. 1 § 1 i art.3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a wyrok wydaje się na podstawie akt sprawy (art.133 § 1).
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w prowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy.
Skargę należało uwzględnić, ale z innych przyczyn niż podane w skardze.
Sprawa dotyczy przyznania świadczenia pieniężnego na mocy ustawy z 31 maja 1996r. o świadczeniu przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Zgodzić się należy z organem, że pojęcie represji w rozumieniu ustawy z 31.05.1996r. o świadczeniach pieniężnych (...) jest określane w art. 2 pkt.2 lit.a tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego o którym mowa w ustawie .
Przechodząc natomiast do oceny prawidłowości postępowania przed organem administracji publicznej Sąd stwierdził, że w toku tego postępowania nastąpiło naruszenie przepisów postępowania które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7, art. 8, art.11, art. 12, art.15, art. 16 kodeksu postępowania administracyjnego.
Dnia [...].10.2002r. skarżący złożył wniosek "o ponowne rozpatrzenie wniosków z ([...] sierpnia 1996r.) i uznanie za osobę represjonowaną . W tym piśmie po raz pierwszy w aktach pojawia się żądanie rozpatrzenia wniosku złożonego- zdaniem strony- [...].08.1996r.
W dniu [...].01.2003r. skarżący otrzymał od Kierownika ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowienie o zawieszeniu postępowania. Z treści uzasadnienia tego postanowienia wynikało, że organ zawiesił postępowanie wszczęte wnioskiem z [...].11.2000 r. – tj. jak wynika z akt administracyjnych zakończone decyzją z dnia [...].02.2001r. W aktach znajduje się co prawda pismo Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych nazwane "decyzja" z dnia [...].01.2003r. o uchyleniu decyzji własnej z dnia [...].02.2003r. Pismo to jednak nie zostało podpisane więc nie można go traktować jako decyzji. Ponadto pismo tej samej treści również nie podpisane zostało przesłane go skarżącego.
Skarżący składał następne pisma w sprawie nazwane wnioskami: w dniu [...] kwietnia 2003r. (nadane 29.04.2003r.), [...] lipca 2003r. ( w którym wyraźnie zawarł żądanie o wznowienie postępowania (k-91) akt administracyjnych) i [...] października 2003r.
W dniu [...] października 2003r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał postanowienie o podjęciu postępowania z zawieszenia i wydał decyzję w której uchylił decyzję z [...].02.2001r. oraz ją poprzedzającą z [...].09.2000r. oraz odmówił uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Z uzasadnienia decyzji wynika iż sprawa wszczęta została na wniosek o uchylenie decyzji dnia [...].02.2000 r. Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych. Nie wynika jednak które pismo skarżącego zostało potraktowane jako wniosek o uchylenie decyzji. Organ w postanowieniu o zawieszeniu postępowania wskazał na wniosek z [...] listopada 2000r. (nazwany w przedmiotowym postępowaniu jako wniosek o zmianę decyzji). W decyzji z dnia [...] października 2003r. wskazuje natomiast na wniosek o uchylenie decyzji – bez wskazywania , które pismo zostało za takowy wniosek potraktowane. Nie podano jaki wniosek stanowił podstawę wszczęcia postępowania, ale stwierdzono, że strona nie podała podstaw do wznowienia – a z [...] lipca 2003r. jest pismo strony skarżącej w którym wnosi o wznowienie postępowania powołując się na treść art. 145 a kodeksu postępowania administracyjnego i orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego.
Decyzja została wydana na podstawie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. zgodnie z którym, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej który ją wydał (...) jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Właściwy organ w takim wypadku wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji.
Jak już wcześniej wskazano Sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt administracyjnych. Wydanie decyzji na podstawie art.154§ 1 kpa może nastąpić kiedy wystąpią łącznie dwie przesłanki:
1) decyzja nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania
2) za wzruszeniem tej decyzji przemawiają względy interesu społecznego lub słuszny interes strony.
W decyzji z [...].10.2003r. wskazano, że decyzją z [...].02.2001r. strona nie nabyła żadnych praw. Brak jest wykazania jednak drugiej przesłanki tj. interesu społecznego lub słusznego interesu strony do zmiany czy jak to nastąpiło w przedmiotowej sprawie uchylenia decyzji ostatecznej.
Z akt sprawy wynika, że organ zwracał się do Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę - Zarząd Terenowy z pytaniem, czy skarżący przed [...].12.1999r. złożył wniosek do Stowarzyszenia o przyznanie świadczenia pieniężnego. Z uzyskanej odpowiedzi wynikało , że skarżący takiego wniosku przed 31.12.1999r. nie składał. W decyzji jednak organ nie ujął powyższego, co wskazuje, że okoliczność ta dla organu orzekającego była nieistotna, pomimo iż okoliczność ta była przez skarżącego podnoszona w pismach od [...].10.2002r. .
W decyzji z [...].10.2003r. brak jest ustosunkowania się organu do podnoszonego w pismach zarzutu nie rozpoznania wniosku z [...].08.1996r. Kwestią, którą w pierwszej kolejności należało wyjaśnić w sprawie jest czy skarżący składał w 1996r. wniosek o powyższe świadczenie czy też nie.
Z uzasadnienia decyzji z [...].10.2003r. wynika również, że postępowanie umorzono do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego. Użycie takiego sformułowania "umorzył" (...) powoduje, że decyzja jest zupełnie nie zrozumiała. Sąd badając sprawę nie jest w stanie określić o jakie umorzenie chodzi. Zdaniem Sądu – organowi chodziło raczej o zawieszenie postępowania – które miało miejsce w prowadzonym postępowaniu. Sąd prowadząc postępowanie nie może jednak opierać się na swoich domysłach. Wszelkie okoliczności mające znaczenie w sprawie winny zostać wyjaśnione w trakcie toczącego się postępowania i wyartykułowane w wydanej decyzji. Błędne posługiwanie się przez organ instytucjami postępowania powoduje wadliwość postępowania, a ponadto brak możliwości oceny legalności działania organu w prowadzonym postępowaniu, co w konsekwencji doprowadziło Sąd do uznania, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie odpowiada prawu.
Z treści uzasadnienia decyzji powinno wynikać na jakiej podstawi organ wszczął postępowanie w jaki sposób je przeprowadził. Uzasadnienie decyzji winno spełniać wymagania określone w art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z treści zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej nie wynika na podstawie którego wniosku sprawa została zakończona decyzją z dnia [...].10.2003r., jak również pomimo powołania się na treść art. 154 § 1 i § 2 kodeksu postępowania administracyjnego brak jest wykazania interesu społecznego lub słusznego interesu strony. W przedmiotowej sprawie wyjaśnienie powyższego jest istotne z uwagi na to iż skarżący przesyłał wiele pism nazwanych wnioskami. Ponadto z treści art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego wynika że organ w toku postępowania odejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (...). Treść tego przepisu nakłada na organ administracji obowiązek przeprowadzenia w razie wątpliwości postępowania wyjaśniającego w zakresie treści żądania strony. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania dowodowego. Organ zatem obowiązany jest z urzędu podjąć czynności wyjaśnienia treści żądania strony. Wyjaśnienie stanu faktycznego w rozumieniu art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego obejmuje również ustalenie przez organ administracji treści rzeczywistego żądania strony. Organ powołał art. 235 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego zgodnie z którym skargę w sprawie, w której w toku postępowania administracyjnego została wydana decyzja ostateczna, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu, § 2 tego przepisu wskazuje jednak, że żądanie zostanie uwzględnione, gdy zachodzą przewidziane w kodeksie warunki do wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany. Należy również mieć na uwadze, że organ w razie wątpliwości – jeżeli z wniosku nie wynika wyraźnie – ma obowiązek wszcząć postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie czy domniemanie treści wniosku jest zgodne z wolą osoby od której pochodzi.
Pismo skarżącego z [...] listopada 2003r. zostało potraktowane jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zasadą w postępowaniu administracyjnym jest dwukrotne rozpoznanie sprawy. Do uznania, że sprawa została dwukrotnie rozpoznana konieczne jest by przed rozstrzygnięciem sprawy przeprowadzić postępowanie umożliwiające osiągnięcie celów dla których postępowanie jest prowadzone ( podobnie wyrok NSA z 12.11.1992r. sygn. akt V SA 721/92 ONSA 1992, Nr 3-4 poz.95).
Z uzasadnienia decyzji nie wynika by takie postępowanie przeprowadzono. Organ przy ponownym rozpatrywaniu nie "naprawił" naruszeń przepisów postępowania, a w szczególności nie wyjaśnił sprawy w zakresie powołanego przez skarżącego wniosku z [...].08.1996r. , nie wskazał podstaw wszczęcia postępowania w trybie art. 154 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego.
Ze względów podanych wcześniej Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, iż postępowanie przeprowadzone przez organ, narusza również zasadę wyrażoną w art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego zgodnie z którą organy administracji obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Postępowanie w którym nie wyjaśniono istotnych kwestii, przewlekle prowadzone trudno uznać za prowadzone w sposób pogłębiający zaufanie obywatela do organów administracji.
W odniesieniu natomiast do decyzji z dnia [...].02.2001r. Sąd stwierdził, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W dniu [...].02.2000r. (data nadania) skarżący złożył wniosek z dnia [...] lutego 2000r. (data wpływu do Urzędu 28.02.2000r.), w którym wniósł o "wszczęcie ponownego postępowania o uznanie jako osobę zaliczoną do osób represjonowanych przez III Rzeszę od 8 lipca 1942r. do zakończenia II wojny. We wniosku podano, że w dniu 08 lipca 1942r. nastąpiła "piesza deportacja do pracy na roli". Powyższy wniosek organ potraktował jako wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej. Z uwagi, że wniosek ten złożono po 31.12.1999r. organ umorzył postępowanie.
Skarżący decyzję z dnia [...].09.2000r. odebrał [...].10.2000r. Natomiast w dniu [...].11.2000r. (data nadania) do Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych złożono następny wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w wyniku którego w dniu [...].02.2000r. wydano decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...].09.2000r. Należy zwrócić uwagę, że organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie zbadał zachowania terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i pomimo upływu terminu - wniosek rozpoznał.
Na podstawie art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie. Skarżący decyzję otrzymał [...].10.2000r., tak wiec termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął z dniem [...].11.2000r.
W złożonym piśmie nie było wniosku o przywrócenie terminu, wobec czego należało uznać, że decyzja z dnia [...].09.2000r. stała się ostateczna z upływem [...] listopada 2000r. Z tego względu organ rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygał o decyzji ostatecznej . Z tego względu decyzja z dnia 27 lutego 2000r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) i w odniesieniu do tej decyzji należało stwierdzić nieważność.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270; ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło