II SA/Go 266/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant referent stażysta Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2011 r. sprawy ze skargi "G" Spółka z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010r., nr [...], na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), art. 2 ust. 2b ustawy z dnia 19 lipca 1992r. o grach i zakładach wzajemnych (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 4 poz. 27 z późn. zm.), art. 8, art. 129 ust. 1 i ust. 3, art. 144 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm.), § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 z późn. zm.), Naczelnik Urzędu Celnego cofnął "G" Sp. z o.o. rejestrację automatu do gier o niskich wygranych E, nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...], użytkowanego na podstawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2005r., nr [...]. Decyzję doręczono stronie w dniu 3 stycznia 2011 r. W dniu 21 stycznia 2011r. do organu wpłynął wniosek "G" Sp. z o.o. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji wraz z odrębnie sporządzonym odwołaniem. Obydwa pisma zostały nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu 19 stycznia 2011 r., co wynika z odwzorowanego stempla pocztowego na kopercie znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy – k. 45. W złożonym wniosku Spółka wskazała, że o niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej powzięła wiadomość 18 stycznia 2011r., a niedochowanie ustawowemu terminowi nastąpiło bez jej winy, z przyczyn obiektywnych, niezależnych od Spółki. Okolicznościami, które spowodowały zastały stan faktyczny, były zmiany w strukturze organizacyjnej Spółki, których konsekwencją była konieczność zmiany pomieszczeń biurowych (przeprowadzka). Spółka podniosła, iż jej Zarząd uchwałą z dnia [...] grudnia 2010r., nr [...] postanowił o zmianie struktury organizacyjnej Spółki poprzez powołanie z dniem [...] stycznia 2011 r. trzech Oddziałów Spółki: Oddziału 1 w [...], Oddziału 2 w [...] i Oddziału 3 w [...] (na tę okoliczność Spółka dołączyła do wniosku kopię ww. uchwały). W związku z powołaniem Oddziałów Spółki zaistniała konieczność zmniejszenia wynajmowanej powierzchni biurowej, co pociągnęło za sobą zmianę pomieszczeń biurowych. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści aneksu (załączonego do wniosku) z dnia [...] stycznia 2011 r. do umowy najmu z dnia [...] września 2007 r. Spółka wyjaśniła ponadto, że przeprowadzka, w związku z bardzo dużą ilością dokumentów, rozpoczęła się dnia 5 stycznia 2011 r. i została zakończona 18 stycznia 2011 r. Po zakończeniu tej przeprowadzki z dotychczas zajmowanych pomieszczeń do wskazanych w aneksie z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz po rozmieszczeniu pracowników i całej dokumentacji, powzięto wiadomość o niezachowaniu terminu do wniesienia odwołania. Reasumując Spółka wskazała, że dopełnienie obowiązku wniesienia w terminie odwołania było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Spółka i jej pracownicy nie mieli wpływu na proces fizycznego przenoszenia dokumentacji, albowiem było to wykonywane przez pracowników innej spółki. W ocenie Spółki nie mogła ona uniknąć skutków zdarzenia związanego ze zmianą pomieszczeń biurowych, jak również skutków związanych z niezamierzonym "pomieszaniem" dokumentacji. Postanowieniem z dnia [...] marca 2011r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 162 § 1 i 2, art. 163 § 2 oraz art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...] oraz stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Dokonując oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że ustawodawca w art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej ustanowił cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie tj: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi i jednoczesne dopełnienie tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin, np. wniesienie odwołania. Organ zaznaczył, że o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Tak więc powinno dotyczyć nie tyle zaistnienia zdarzenia, które ma uzasadniać przywrócenie terminu, ile braku możliwości uniknięcia jego skutków. Analizując treść wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że poza oświadczeniem, iż w dniach od 5 do 18 stycznia 2011r. trwała przeprowadzka siedziby Oddziału Spółki, która to przeprowadzka dokonana była przez pracowników innego podmiotu, Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów na to, kto faktycznie dokonywał przeniesienia sprzętu biurowego i dokumentów i dlaczego przeniesienie to, dokonane w obrębie jednego budynku z czterech do dwóch pomieszczeń biurowych, trwało 14 dni, co w ocenie Dyrektora Izby Celnej nie jest wiarygodne. Organ wskazał także, że sporną decyzję organu pierwszej instancji, Spółka odebrała 3 stycznia 2011 r. (poniedziałek), a rzeczona przeprowadzka rozpoczęła się (wg oświadczenia Spółki) 5 stycznia 2011r. (środa), a zatem możliwym było ustalenie przez stronę najpóźniej 4 stycznia 2011r., jaki jest termin do złożenia odwołania od ww. decyzji. W związku z powyższym, przy dołożeniu należytej staranności, Spółka powinna doprowadzić do terminowego złożenia odwołania, gdyż w okresie przeprowadzki jej dokumenty cały czas znajdowały się w tym samym budynku i przy dobrej woli ze strony Spółki możliwym było dotarcie do stosownej dokumentacji. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, iż nie znajduje podstaw do uznania, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez winy strony, zatem brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skoro odwołanie złożono z uchybieniem terminu, organ, stosownie do normy art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej zobowiązany był do stwierdzenia w formie postanowienia uchybienia terminu do złożenia odwołania. "G" Spółka z o.o. zaskarżyła powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niewłaściwą interpretację polegającą na przyjęciu, że: 1) skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybiła terminowi do wniesienia odwołania bez własnej winy oraz 2) warunkiem koniecznym do przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego jest udowodnienie okoliczności wskazanych w dyspozycji art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, iż dla przywrócenia terminu do złożenia odwołania wystarczającym jest podanie jakiejkolwiek przyczyny, która mogłaby być przeszkodą do dochowania terminu, gdyż samo w sobie uprawdopodobniłoby brak jego winy. Nawet sama Ordynacja podatkowa w art. 162 § 1 nie wymaga udowodnienia, a wyłącznie uprawdopodobnienie wykazania określonych okoliczności, że do uchybienia terminu doszło bez winy zainteresowanej strony. Zatem, zdaniem Spółki organ nie mógł wymagać przedłożenia dowodu dla wykazania określonych faktów. Odnosząc się do czasu trwania przeprowadzki, strona podała, iż prowadzenie działalności związanej z automatami do gier o niskich wygranych na terenie całego kraju wiąże się z posiadaniem obszernej dokumentacji i szerokiej infrastruktury. Jednocześnie skarżąca Spółka wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej odmówił wstrzymania wykonania przedmiotowego postanowienia. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli Sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej jako: "P.p.s.a". Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że postanowienie będące przedmiotem skargi nie narusza prawa. Instytucja przywrócenia terminu została uregulowana w art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Stosownie do art. 162 § 1 wyżej wymienionej ustawy w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej). Powołany wyżej przepis Ordynacji podatkowej ustanawia zatem cztery przesłanki przywrócenia terminu: 1) uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi, 2) złożenie wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz 4) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony był przywracany termin. Jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Podnieść jednak należy, że ustawodawca nie wymaga od strony udowodnienia braku winy, a jedynie nałożył na stronę obowiązek wykazania, istnienia dużego prawdopodobieństwa okoliczności przemawiających za brakiem winy. Nie zmienia to jednak faktu, że obowiązek dowodowy w tym zakresie spoczywa na stronie. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości co do tego, że organ administracji nie ma obowiązku poszukiwać dowodów wskazujących na możliwość braku winy strony w uchybieniu terminu. Jednocześnie w orzecznictwie przyjmuje się, że przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyroki NSA z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt II SA 45/99, Lex nr 46785 oraz z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00, Lex nr 55307). Są to zatem sytuacje zupełnie wyjątkowe, kiedy strona - bez własnej winy - napotkała przeszkody w dokonywaniu czynności, których usunięcie było niemożliwe. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r., sygn. akt lII SA 1259/98, Lex nr 44754). Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zatem to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek prezentacji dowodu w celu uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Aby uprawdopodobnić brak swojej winy, winna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. B. Adamiak: Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. UNIMEX, Wrocław 2004, s. 590). Uprawdopodobnienie to środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) o jakimś fakcie (por. S. Babiarz i inni, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2007, Wydanie 4,str. 578). Na stronie spoczywa ciężar wykazania w stopniu graniczącym z pewnością, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej. Dla oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy należy odwołać się do obiektywnych mierników staranności. Odnosząc się do okoliczności rozpatrywanej sprawy, na podstawie akt administracyjnych ustalono, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego wydana w dniu [...] grudnia 2010r. została doręczona stronie w dniu 3 stycznia 2011 r. Data ta jest bezsporna zarówno dla organu jak i samej skarżącej, i potwierdza ją adnotacja z pieczęcią firmową "G" Sp. z o.o. widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru – k. 44 akt administracyjnych. W decyzji tej zawarto prawidłowe pouczenie o przysługującym od niej środku odwoławczym. Wobec powyższego termin do wniesienia odwołania od powyższej decyzji upłynął dla Spółki w dniu 17 stycznia 2011 r. Strona skorzystała z przysługującego jej prawa i w dniu 19 stycznia 2011 r. złożyła wniosek przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji, dołączając jednocześnie sporządzone odrębnie odwołanie. Podnoszona przez skarżącą w ww. wniosku okoliczność, iż w okresie, kiedy biegł termin do wniesienia odwołania, miała miejsce zmiana struktury organizacyjnej Spółki, poprzez powołanie z dniem [...] stycznia 2011 r. trzech Oddziałów Spółki i w związku z tym następowała przeprowadzka do innych pomieszczeń biurowych podczas, której nastąpiło niezamierzone "pomieszanie", nie stanowi podstawy do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W sytuacji, gdy Spółka prowadząca działalność gospodarczą, nie zapewnia dla ochrony swoich własnych interesów właściwej organizacji pracy, dopuszcza się, w ocenie Sądu, niedbalstwa. Skarżąca jako profesjonalny podmiot występujący w obrocie prawnym, powinna była tak zorganizować obsługę biurowo-administracyjną, aby nie miało to negatywnego wpływu na sprawy firmy. Przenoszenie dokumentacji do innych pomieszczeń miało miejsce w okresie, gdy Spółka posiadała już wiedzę o wydaniu przez Naczelnika Urzędu Celnego decyzji z dnia [...] grudnia 2010r. cofającej rejestrację przedmiotowego automatu do gier o niskich wygranych, gdyż odebrała ją w dniu 3 stycznia 2011 r., natomiast przeprowadzka rozpoczęła się wg oświadczenia Spółki 5 stycznia 2011 r., a zakończyła się 18 stycznia 2011 r. Zatem strona miała możliwość ustalenia, kiedy upłynie termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji i tym samym bez większych przeszkód mogła, przy dołożeniu należytej staranności, dotrzymać terminowego złożenia odwołania. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu uchybienie terminu nastąpiło w wyniku zaniedbania Spółki, a nie w wyniku zaistnienia niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód. Powoływanie się na zmiany w strukturze organizacyjnej Spółki, posiadanie obszernej dokumentacji i szerokiej infrastruktury związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie automatów do gier o niskich wygranych, a dodatkowo wskazywanie, że przenoszenia dokumentacji Spółki do innych pomieszczeń, dokonywali pracownicy innej firmy - nie może stanowić przesłanki do automatycznego przywrócenia uchybionego terminu. Reasumując skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Tym samym organ odwoławczy prawidłowo zastosował obowiązujące w tym zakresie przepisy i zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stosownie zaś do treści art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Cytowany przepis nie pozostawia decyzji w tym zakresie uznaniu administracyjnemu. W przypadku stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze organ odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zasadnie stwierdził jednocześnie uchybienie terminu na podstawie cytowanego przepisu. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.