II SA/Go 267/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.), Sędzia WSA Joanna Brzezińska, Protokolant referent-stażysta Malwina Tomiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2011 r. sprawy ze skargi "G" Spółka z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z [...] grudnia 2010 r. nr [...] cofnął "G" Sp. z o.o. rejestrację automatu do gier o niskich wygranych H, nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...], użytkowanego na podstawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z [...] stycznia 2008 r. Decyzja ta jak wynikało ze zwrotnego potwierdzenia odbioru została doręczona spółce "G" 3 stycznia 2011 r. Pismem z [...] grudnia 2010 r. spółka złożyła odwołanie od powyższej decyzji, a następnie pismem z [...] stycznia 2011 r. zwróciła się do Dyrektora Izby Celnej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] grudnia 2010 r., równocześnie składając sporządzone przez siebie odwołanie. W złożonym wniosku spółka wskazała, że o niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od pierwszoinstancyjnej decyzji powzięła wiadomość 18 stycznia 2011 r. Podała, że niedochowanie ustawowemu terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, z przyczyn obiektywnych, niezależnych od spółki. Okolicznościami, zdarzeniami, które spowodowały zastały stan faktyczny, były zmiany w strukturze organizacyjnej spółki, których konsekwencją była konieczność zmiany pomieszczeń biurowych (przeprowadzka). Uzasadniając przyczyny niezachowania terminu do wniesienia odwołania wskazano, że zarząd spółki uchwałą z [...] grudnia 2010 r. nr [...] postanowił o zmianie struktury organizacyjnej spółki poprzez powołanie z dniem [...] stycznia 2011 r. trzech oddziałów spółki: oddział nr 1 w [...], oddział nr 2 w [...] i oddział nr 3 w [...] (na tę okoliczność spółka dołączyła do wniosku kopię ww. uchwały). W związku z powołaniem oddziałów spółki zaistniała konieczność zmniejszenia wynajmowanej powierzchni biurowej, co pociągnęło za sobą zmianę pomieszczeń biurowych. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści aneksu (załączonego do wniosku) z [...] stycznia 2011 r. do umowy najmu z [...] września 2007 r. Spółka wyjaśniła ponadto, że przeprowadzka, w związku z bardzo dużą ilością dokumentów, rozpoczęła się [...] stycznia 2011 r. i została zakończona [...] stycznia 2011 r. Po zakończeniu tej przeprowadzki z dotychczas zajmowanych pomieszczeń do wskazanych w aneksie z [...] stycznia 2011 r. oraz po rozmieszczeniu pracowników i całej dokumentacji, w tym związanej z prowadzonym postępowaniem, powzięto wiadomość o niezachowaniu terminu do wniesienia odwołania. Reasumując spółka wskazała, że dopełnienie obowiązku wniesienia w terminie odwołania było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Spółka i jej pracownicy nie mieli wpływu na proces fizycznego przenoszenia dokumentacji, albowiem było to wykonywane przez pracowników innej spółki. W ocenie spółki nie mogła ona uniknąć zdarzenia związanego ze zmianą pomieszczeń biurowych, jak również skutków związanych z niezamierzonym "pomieszaniem" dokumentacji. Postanowieniem z [...] marca 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 162 § 1 i 2, art. 163 § 2 oraz art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej: O.p, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] grudnia 2010 r. nr [...] oraz stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Dokonując oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że ustawodawca w art. 162 § 1 i 2 O.p ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie: - uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu, np. do wniesienia odwołania, - wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, - wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, - wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu należy dopełnić tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin, np. wnieść odwołanie. Organ zaznaczył, że o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Tak więc powinno dotyczyć nie tyle zaistnienia zdarzenia, które ma uzasadniać przywrócenie terminu, ile braku możliwości uniknięcia jego skutków. Analizując treść wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy podkreślił, że poza oświadczeniem, iż w dniach od [...] do [...] stycznia 2011r. trwała przeprowadzka siedziby oddziału spółki, która to przeprowadzka dokonana była przez pracowników innego podmiotu, spółka nie przedstawiła żadnych dowodów na to kto faktycznie dokonywał przeniesienia sprzętu biurowego i dokumentów i dlaczego przeniesienie to, dokonane w obrębie jednego budynku z czterech do dwóch pomieszczeń biurowych, trwało 14 dni, co w ocenie organu odwoławczego nie jest wiarygodne. Organ wskazał także, że sporną decyzję organu pierwszej instancji, spółka odebrała [...] stycznia 2011 r. (poniedziałek), a rzeczona przeprowadzka rozpoczęła się (wg. oświadczenia spółki) 5 stycznia 2011 r. (środa), a zatem możliwym było ustalenie przez stronę najpóźniej 4 stycznia 2011 r., jaki jest termin do złożenia odwołania od ww. decyzji. W związku z powyższym, przy dołożeniu należytej staranności, spółka powinna doprowadzić do terminowego złożenia odwołania, gdyż w okresie przeprowadzki jej dokumenty cały czas znajdowały się w tym samym budynku i przy dobrej woli ze strony spółki możliwym było dotarcie do stosownej dokumentacji. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, iż nie znajduje podstaw do uznania, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez winy strony, zatem brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skoro odwołanie złożono z uchybieniem terminu, organ, stosownie do normy art. 228 § 1 pkt 2 O.p zobowiązany był także do stwierdzenia w formie postanowienia uchybienia terminu do złożenia odwołania. W skardze spółka "G" wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 162 § 1 O.p, poprzez niewłaściwą interpretację polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybiła terminowi do wniesienia odwołania bez własnej winy. Równocześnie strona skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu niewłaściwą interpretację przepisu art. 162 § 1 O.p, poprzez przyjęcie, że warunkiem koniecznym do przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego jest udowodnienie okoliczności wskazanych w dyspozycji art. 162 § 1 O.p. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Instytucja przywrócenia terminu została uregulowana w art. 162 O.p. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Stosownie do art. 162 § 1 wyżej wymienionej ustawy w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 O.p). Przywołany przepis art. 162 § 1 i § 2 O.p ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu: uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi, złożenie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Po pierwsze przywrócenie terminu uzależnione jest (na co słusznie zwróciła uwagę skarżąca), od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Podnieść należy, że ustawodawca nie wymaga od strony udowodnienia braku winy, a jedynie nałożył na stronę obowiązek wykazania, istnienia dużego prawdopodobieństwa okoliczności przemawiających za brakiem winy. Nie zmienia to jednak faktu, że obowiązek dowodowy w tym zakresie spoczywa na stronie. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości co do tego, że organ administracji nie ma obowiązku poszukiwać dowodów wskazujących na możliwość braku winy strony w uchybieniu terminu. Jednocześnie w orzecznictwie przyjmuje się, że przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Są to zatem sytuacje zupełnie wyjątkowe, kiedy strona - bez własnej winy - napotkała przeszkody w dokonywaniu czynności, których usunięcie było niemożliwe. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Odnosząc się do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż Dyrektor Izby Celnej ustalił, że skarżąca spółka w okresie, kiedy biegł termin do wniesienia odwołania, nie złożyła go, gdyż w tym okresie miała miejsce zmiana struktury organizacyjnej, poprzez powołanie z dniem [...] stycznia 2011 r. trzech oddziałów spółki i w związku z tym następowała zmiana pomieszczeń biurowych (przeprowadzka). Strona nie uprawdopodobniła jednak, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, nie uprawdopodobniła bowiem okoliczności wskazanych w art. 162 § 1 ustawy O.p. Podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż miała miejsce zmiana struktury organizacyjnej spółki i w związku z tym miała miejsce przeprowadzka do innego lokalu, nie stanowi podstawy do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W sytuacji gdy spółka prowadząca działalność gospodarczą, podczas zmiany struktury organizacyjnej, nie zapewnia dla ochrony swoich własnych interesów właściwej organizacji pracy, dopuszcza się, w ocenie sądu, niedbalstwa. Powoływanie się zatem na zmiany w strukturze organizacyjnej spółki, a dodatkowo wskazywanie, że przenoszenia dokumentacji spółki do innych pomieszczeń, dokonywali pracownicy innej firmy - nie może stanowić przesłanki do automatycznego przywrócenia uchybionego terminu. Skarżąca jako profesjonalny podmiot występujący w obrocie prawnym, powinna tak zorganizować swoje funkcjonowanie, aby w trakcie przeprowadzki do innych pomieszczeń, nie dopuścić do "pomieszania" przenoszonej dokumentacji. Reasumując – skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Tym samym zasadnie organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stosownie do treści art. 228 § 1 pkt 2 O.p, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Cytowany przepis nie pozostawia decyzji w tym zakresie uznaniu administracyjnemu. W przypadku stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze organ odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zasadnie stwierdził jednocześnie uchybienie terminu na podstawie cytowanego przepisu. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd skargę oddalił.