II SA/Go 277/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant sekr. sąd. Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokat I.K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Decyzją z [...] października 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., nr 1, poz. 7 ze zm., dalej: u.p.o.u.a) oraz w oparciu o art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), Starosta zatrzymał A.T. prawo jazdy kategorii A, B, B+E, C, C+E nr [...], wydane [...] października 2008 r. na druku nr [...] przez tego Starostę. Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że 16 sierpnia 2012 r. wpłynął wniosek Ośrodka Pomocy Społecznej z [...] sierpnia 2012 r. skierowany w trybie art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a o zatrzymanie prawa jazdy A.T.. W uzasadnieniu ww. wniosku Ośrodek Pomocy Społecznej wskazał, że prawomocną decyzją nr [...] wydaną [...] maja 2012 r. z upoważnienia Burmistrza, utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] sierpnia 2012 r. nr [...], A.T. został uznany za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji. Natomiast treść art. 5 ust. 5 ustawy – "Na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy" – ma charakter bezwzględnie obowiązujący i w zaistniałych okolicznościach prawnych zobowiązuje starostę do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Odnosząc się do powyższego Starosta stwierdził, że przesłany przez Ośrodek Pomocy Społecznej wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu spełnia przesłanki art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a, zatem zaistniały podstawy do zatrzymania prawa jazdy. Od decyzji powyższej odwołał się A.T. wskazując, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją albowiem jest osoba niepełnosprawną i od wielu lat żyje z zasiłków z pomocy społecznej. Odwołujący się wskazał, że art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a stosuje się do osób zdolnych do pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a wywodząc, że organ właściwy dłużnika alimentacyjnego kieruje do starosty powiatowego wniosek o zatrzymanie jego prawa jazdy, gdy wydana wobec tego dłużnika decyzja o uznaniu za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna. Zgodnie przy tym z treścią art. 5 ust. 5 przywołanej ustawy, na podstawie tego wniosku, starosta powiatowy wydaje decyzję o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy. Kolegium podniosło, że A.T. został uznany za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mocą decyzji Burmistrza z [...] maja 2012 r. nr [...]. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...] sierpnia 2012 r. Decyzją z [...] sierpnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy ww. decyzję. Na decyzję Kolegium A.T. nie złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W konsekwencji, okoliczności sprawy obligowały organ pierwszej instancji do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Kategoryczne sformułowanie art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a nie budzi bowiem wątpliwości, że decyzja ta ma charakter związany, co oznacza, że w sytuacji spełnienia wskazanych wyżej przesłanek starosta powiatowy ma obowiązek podjąć takie rozstrzygnięcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. A.T. oświadczył, iż nie zgadza się z decyzją organu odwoławczego. Skarżący ponownie podkreślił, że zatrzymanie prawa jazdy jest w jego sytuacji bardzo krzywdzące. Ponadto zakwestionował decyzję o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i powołując się na argumentację analogiczną do zawartej w uzasadnieniu swojej decyzji wywiódł, iż nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Problematyka związana z rozstrzyganiem o zatrzymaniu dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy została uregulowana w u.p.o.u.a. Od 1 stycznia 2012 r., to jest w wyniku nowelizacji wprowadzonej na mocy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r., nr 205, poz.1212), uległa zmianie obowiązująca w niniejszym zakresie procedura. Począwszy od wspomnianej daty, wszczęcie postępowania w sprawie zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy, uwarunkowane jest ostatecznym zakończeniem postępowania w sprawie uznania tego dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Stosownie do treści art. 4 ust. 1 cytowanej u.p.o.u.a, organ właściwy dłużnika, po otrzymaniu od organu właściwego wierzyciela stosownego wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5 przywołanej regulacji, dokonuje w tym zakresie oceny jego sytuacji materialnej, zdrowotnej, rodzinnej i zawodowej, ustalanej w ramach wywiadu alimentacyjnego oraz złożonego przezeń oświadczenia majątkowego. W przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 5 ust. 3 wspomnianej ustawy, a mianowicie, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, odmawia złożenia oświadczenia majątkowego lub zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, lub też bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odmówił przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, organ obowiązany jest wszcząć postępowanie dotyczące uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przed wydaniem takiej decyzji organ zobligowany jest zbadać, czy nie zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 5 ust. 3a ustawy. Zgodnie bowiem z tym unormowaniem, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się jeżeli przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się on w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a wynika jednoznacznie, że dopiero wówczas, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie mu prawa jazdy, dołączając do niego odpis rzeczonej decyzji, a nadto składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego. Po myśli art. 5 ust. 5 wspomnianej ustawy, na podstawie takiego wniosku właściwy starosta powiatowy wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z akt niniejszej sprawy wynika, że A.T. został uznany za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mocą decyzji z [...] maja 2012 r. nr [...] wydanej przez Burmistrza. Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Organ ten decyzją z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja organu odwoławczego nie została zakwestionowana skargą do sądu administracyjnego. W konsekwencji, decyzja o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stała się ostateczna z dniem [...] sierpnia 2012 r., w związku z czym Burmistrz, pismem z [...] sierpnia 2012 r. skierował do Starosty wniosek, o którym mowa w art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że w sprawie zaistniały przesłanki, które z mocy art. 5 ust. 5 tej ustawy obligowały organ pierwszej instancji do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Brzmienie przywołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że ma on charakter bezwzględnie obowiązującej normy, która w przypadku spełnienia wymienionych w niej - opisanych wyżej - przesłanek nie pozostawia właściwemu staroście żadnego zakresu uznania administracyjnego, lecz obliguje go do wydania takiego rozstrzygnięcia. Należy także wskazać, że przepis art. 5 ust. 3b wprowadzony do u.p.o.u.a na mocy powyższej nowelizacji z dnia 19 sierpnia 2011 r., również był przedmiotem badania pod kątem zgodności z ustawą zasadniczą. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 12 lutego 2014 r. (sygn. akt K 23/10) orzekł o zgodności tego unormowania z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 2 ustawy zasadniczej. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i dlatego, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu znajduje swoje podstawy w art. 205 § 2, art. 250 cytowanej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., nr 163 poz. 1348 ze zm.).