II SA/Go 279/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia Grażyna Staniszewska, Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu w dniu 06 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R.W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za czynności nadzoru sanitarnego Oddala skargę Decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny, na podstawie art. 36 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn.zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustalił opłatę za czynności kontrolne przeprowadzone na przejściu granicznym w dniu [...] kwietnia 2004 r. w autokarze o nr rejestracyjnym [...], jadącym z Krakowa do Bonn, w kwocie 87,60 (słownie osiemdziesiąt siedem 60/100) zł, do której uiszczenia zobowiązał przewoźnika R.W. prowadzącego Prywatne Biuro Podróży "S", określając termin uiszczenia opłaty. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej za badania oraz inne czynności wykonywane przez organy inspekcji sanitarnej w związku ze sprawowaniem nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości poniesionych kosztów. Opłaty związane z dokonanymi czynnościami kontrolnymi pobiera się od osób lub jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w trakcie czynności kontrolnych stwierdzono ich naruszenie. Organ stwierdził, że w związku z powyższym stanem prawnym okoliczność podnoszona w trakcie postępowania przez właściciela Prywatnego Biura Podróży "S" R.W. w piśmie z [...] maja 2004 r. – tzn. wielość zatrudnianych pilotów autokarów i duża rotacja zatrudnianych pracowników, nie może być uwzględniona przy wydaniu decyzji. Odwołanie od decyzji wniósł R.W. prowadzący Prywatne Biuro Podróży "S" wskazując, że w skontrolowanych autokarach znajdują się tzw. mini-barki co jednakże nie oznacza, że są prowadzone przez niego. Skarżący podniósł, że zostały one użyczone załodze autokarów, która zajmuje się ich obsługą i z tego tytułu osiąga dochody, natomiast on nie uzyskuje z tego tytułu żadnych przychodów i nie ponosi kosztów. Zdaniem skarżącego oznacza to, że protokoły pokontrolne winny być kierowane do osób, którym użyczono mini-barki. Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym, na podstawie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy ustalił, że organ pierwszej instancji w dniu [...] kwietnia 2004 r. zawiadomił R.W., że kontrola sanitarna przeprowadzona na przejściu granicznym w dniu [...] kwietnia 2004 r. w autokarze o nr rejestracyjnym [...] jadącym z Krakowa do Bonn wykazała brak zaświadczeń do celów sanitarno-epidemiologicznych osób serwujących napoje podróżnym, obsługujących tzw. barek zatrudnionych przez Prywatne Biuro Podróży S. W odpowiedzi na zawiadomienie R.W. w dniu [...] maja 2004 r. złożył wyjaśnienie, iż z uwagi na fakt, że przedsiębiorstwo zatrudnia bardzo wielu pilotów, przy czym w ich zatrudnieniu występuje duża rotacja, nie jest w stanie na bieżąco kontrolować zaświadczeń do celów sanitarno-epidemiologicznych, mimo wielu ponagleń i upomnień. Dlatego też strona wnosiła o uwzględnienie powyższej okoliczności przy wymiarze opłat za przeprowadzone czynności kontrolne. Organ odwoławczy wskazał, że podstawę nałożonego obowiązku w zakresie posiadania świadectwa zdrowia, na dzień wydania decyzji, stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia [...] maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz.U. Nr 63, poz. 634), zgodnie z którym przy pracach w procesie produkcji lub w obrocie, które wymagają stykania się z żywnością, substancjami dodatkowymi lub innymi składnikami żywności, nie wolno zatrudniać osób, które nie mogą wykonywać prac określonych przepisami o chorobach zakaźnych i zakażeniach. Wyżej wymienione osoby podlegają więc badaniom na zasadach i w trybie określonym w ustawie o chorobach zakaźnych i zakażeniach z dnia 6 września 2001 r. (Dz.U. Nr 126, poz. 634 z późn.zm.). W myśl w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 ww. ustawy, osoby podejmujące lub wykonujące prace, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia na inne osoby podlegają wskazanym w ustawie badaniom. Powołując przepis § 25.2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie wymagań higieniczno-sanitarnych (Dz.U. Nr 104, poz.1096) stwierdzono, iż zalicza ono osoby wykonujące prace w procesie produkcji lub obrocie żywnością przy czynnościach wymagających bezpośredniego stykania się z żywnością do osób, które muszą posiadać odpowiedni stan zdrowia potwierdzony właściwym badaniem lekarskim. Dalej organ podniósł, że autokary turystyczne należące do Prywatnego Biura Podróży S, wyposażone są w barek przygotowany do serwowania ciepłych napojów dla podróżujących pasażerów. W czasie kolejnych kontroli stwierdzono dużą ilość naczyń jednorazowych oraz przewożony znaczny zapas wody do celów konsumpcyjnych, co świadczy o korzystaniu z barku nie tylko przez obsługę autokaru. W aktach sprawy nie znaleziono wzmianki o dzierżawie mini-barków przez osoby je obsługujące. W odwołaniu nie przedstawiono umowy dzierżawy zawartej między firmą przewozową S, a osobami świadczącymi ww. usługę. Ponadto z oferty firmy przewozowej należącej do R.W. wynika, iż zapewnia ona podróżnym wysoki standard usług, w tym korzystanie z barku serwującego ciepłe napoje. Jako podstawę nałożenia na skarżącego opłaty organ odwoławczy wskazał art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zgodnie z którym opłaty pobiera się w wysokości kosztów wykonania badań oraz innych czynności kontrolnych, od osoby lub jednostki organizacyjnej obowiązanej do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Organ stwierdził także, że w niniejszej sprawie koszty organu pierwszej instancji wyniosły 87,60 zł W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R.W. wniósł o uchylenie decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2004 r. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w zw. z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz błędne przyjęcie przez organy obu instancji, iż znajdujący się w autokarze o nr. rej. [...] (stanowiącym własność skarżącego) mini barek oraz oferta przewozowa firmy S świadczy o tym, wbrew treści odwołania skarżącego, że to na nim - jako przedsiębiorcy spoczywa odpowiedzialność za brak zaświadczeń dla celów sanitarno-epidemiologicznych osób obsługujących tzw. mini barki, czym naruszono interes prawny strony skarżącej. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jednocześnie organ wskazał, że R.W. będąc właścicielem Biura Podróży S jest również właścicielem środków transportu i to on ponosi odpowiedzialność za osoby przez niego zatrudnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005 roku – zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy cytowanych przepisów, Sąd ten z dniem 1 lipca 2005 r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi. Skarga nie może być uwzględniona, albowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja podjęta została po prawidłowo przeprowadzonej analizie materiału dowodowego, a dokonana ocena prawna stanu faktycznego jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Zgodnie z przepisem art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn.zm.) za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Przy czym opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Jednocześnie zgodnie z ust. 2 opłat tych nie pobiera się jedynie w sytuacji, gdy w wyniku dokonanych czynności nie stwierdzono naruszenia wymagań sanitarnych. W przedmiotowej sprawie w dniu [...] kwietnia 2004 r. przedstawiciele Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego przeprowadzili kontrolę sanitarną w autokarze o nr rej. [...], jadącym z Krakowa do Bonn należącym do przewoźnika – R.W. prowadzącego Prywatne Biuro Podróży "S". W trakcie kontroli stwierdzono, że osoby serwujące napoje podróżnym, obsługujące tzw. barek nie posiadały przy sobie zaświadczeń lekarskich do celów sanitarno-epidemiologicznych (protokół kontroli z dnia [...].04.2004 r.). W sprawie bezspornym między stronami pozostaje fakt, iż na podstawie wskazanych przez organy inspekcji sanitarnej przepisów ustawy o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz.U. Nr 126, poz. 1384 z późn.zm.) oraz rozporządzeń Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie badań lekarskich do celów sanitarno-epidemiologicznych (Dz.U. Nr 234, poz. 1975) i rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 marca 2003 r. w sprawie rodzaju badań lekarskich i laboratoryjnych, którym podlegają osoby podejmujące lub wykonujące prace, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia na inne osoby, lub kształcące się do wykonywania tych prac (Dz.U. Nr 61, poz. 551), osoby wykonujące prace w procesie produkcji i w obrocie żywnością winny być poddane badaniom lekarskim do celów sanitarno-epidemiologicznych i posiadać zaświadczenie lekarskie będące dowodem przeprowadzonego badania. Powyższe stanowisko skład orzekający w niniejszej sprawie, podziela w całości uznając, że osoba wykonująca prace związane z kontaktem z żywnością winna posiadać przy sobie i okazać w trakcie kontroli właściwe zaświadczenie lub potwierdzoną kopię. Stosownego zaświadczenia nie przedstawił do kontroli kierujący pojazdem – osoba obsługująca barek oświadczając, że zaświadczenie posiada u pracodawcy. Natomiast R.W. właściciel Prywatnego Biura Podróży "S" w piśmie z dnia [...] maja 2004 r. wskazał, że z uwagi na fakt, że jego przedsiębiorstwo zatrudnia wielu pilotów nie jest w stanie na bieżąco kontrolować ich uprawnień dla celów sanitarno-epidemiologicznych, mimo ponagleń i upomnień. Zasady pobierania opłat za badania i czynności wykonane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są jednoznacznie uregulowane w art. 36 ust. 1 i 2 ustawy w zakresie formy prawnej ustalenia opłaty i to do tego stopnia, że przez dłuższy czas istniały w orzecznictwie rozbieżności co do kwestii, czy pobieranie ich następuje w drodze decyzji administracyjnej. Jednakże uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 31 stycznia 1995 r. III AZP 11/94 (OSNAP z 1995 r. nr 11 poz. 126), przesądzono decyzyjną formę nakładania obowiązku uiszczania przedmiotowych opłat. Sąd w obecnie orzekającym składzie przytoczoną uchwałę w pełni podziela. W tych okolicznościach wobec stwierdzonego naruszenia przepisów sanitarnych organ pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] maja 2004 r. ustalił opłatę za dokonane w dniu [...] kwietnia 2004 r. czynności kontrolne, zgodnie z przepisem art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Powyższa decyzja została następnie utrzymana w mocy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. Należy wskazać, że skarżący R.W. zarówno w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jak i w skardze do sądu administracyjnego nie kwestionował zasadności, ani wysokości ustalonej opłaty za czynności kontrolne, lecz podnosił fakt, iż decyzje administracyjne w niniejszej sprawie zostały skierowane wadliwie do niego jako strony postępowania zobowiązanej do poniesienia opłat związanych z nieprawidłowościami wykrytymi w trakcie kontroli sanitarnej w dniu [...] kwietnia 2004 r. W trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ pierwszej instancji skarżący nie kwestionował swojej odpowiedzialności za zatrudnionych pracowników także w zakresie wymagań sanitarnych – zaświadczeń lekarskich do celów sanitarno-epidemiologicznych, w tym dla osób mających kontakt z przygotowywaniem serwowanych pasażerom posiłków (napojów). Dopiero w odwołaniu od decyzji z dnia [...] maja 2004 r. R.W. stwierdził, że tzw. mini-barki znajdujące się w autokarach prowadzonych przez jego przedsiębiorstwo, nie są przez niego prowadzone, lecz zostały użyczone załodze autokarów, która zajmuje się ich obsługą i z tego tytułu osiąga dochody. W ocenie skarżącego z tego powodu nie jest on odpowiedzialny za brak zaświadczeń dla celów sanitarno-epidemiologicznych osób obsługujących mini-barki. Sąd nie podzielił powyższego zarzutu skargi, uznając za słuszne stanowisko organów administracji sanitarnej, iż na skarżącym jako przewoźniku zajmującym się w ramach prowadzącego przez siebie przedsiębiorstwa - biura podróży - przewozami osób, ciąży obowiązek zapewnienia pasażerom bezpieczeństwa i higieny wszelkich usług świadczonych klientom przez jego przedsiębiorstwo, także w trakcie podróży (przejazdu) należącymi do firmy autokarami. Przede wszystkim należy wskazać, że przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób autokarami odpowiada za bezpieczeństwo przewożonych pasażerów m.in. w zakresie wymagań sanitarno- epidemiologicznych zarówno poprzez zapewnienie odpowiedniej czystości środka transportu i jego wyposażenia, jak i stanu zdrowia załogi autokaru – swoich pracowników, którzy w jego imieniu i na jego odpowiedzialność bezpośrednio wykonują przewóz pasażerów. Oczywistym jest fakt, że swojej odpowiedzialności przewoźnik nie może ekskulpować poprzez jak to określił: "użyczenie" mini-barków pracownikom, którzy czerpią z tego dochód. Słusznie bowiem organy orzekające w sprawie uznały, że oferując swoim klientom przewóz środkiem transportu o określonym standardzie, przewoźnik ponosi odpowiedzialność za jego zapewnienie (w tym także serwowanie pasażerom w trakcie przejazdu napojów). Ponadto, jak słusznie stwierdził organ drugiej instancji, skarżący uczestnicząc w postępowaniu nie przedłożył żadnych dokumentów, ani nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych (także w postępowaniu sądowoadministracyjnym), na poparcie swoich twierdzeń dotyczących użyczenia mini-barków np. umów cywilnoprawnych w tym zakresie. Jednocześnie należy wskazać, iż stanowisko takie znajduje potwierdzenie w obowiązujących w dacie orzekania organów przepisach art. 6 ust. 1 pkt 4 i ust. 11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach, zgodnie z którymi obowiązkiem przedsiębiorcy jest skierowanie na badania sanitarno-epidemiologiczne osób wykonujących prace przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia na inne osoby. Natomiast osoby, które nie posiadają aktualnych badań, nie powinny zostać dopuszczone do pracy przy przerobie, przechowywaniu i obrocie produktów spożywczych. Także zgodnie z przepisem art. 35 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U Nr 63, poz. 634), przy pracach w procesie produkcji lub w obrocie, które wymagają stykania się z żywnością, dozwolonymi substancjami dodatkowymi lub innymi składnikami żywności, nie wolno zatrudniać osób, które nie mogą wykonywać prac określonych przepisami o chorobach zakaźnych i zakażeniach. Przedsiębiorca jest obowiązany przechowywać orzeczenia lekarskie wydane na podstawie badań lekarskich ww. osób, do celów sanitarno-epidemiologicznych i udostępniać je na żądanie organów urzędowej kontroli żywności, a także ich nadzorowanie, instruowanie i szkolenie w zakresie przestrzegania zasad higieny odpowiednio do wykonywanej pracy. W tych okolicznościach skarga nie mogła zostać uwzględniona, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), orzekł jak w sentencji.