II SA/Go 28/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2009 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.A. i J.A. o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej 200 zł, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W związku z wezwaniem na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 lutego 2009 r. do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, pełnomocnik skarżących złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Dnia 5 marca 2009 r. do sądu wpłynęły wnioski skarżących o przyznanie prawa pomocy złożone na urzędowych formularzach PPF. E.A. i J.A. podali, że nie są w stanie uiścić opłaty sądowej (wpisu) od złożonej skargi w wysokości 500 zł. Skarżący wskazali, że ich dochód z tytułu emerytur wynosi 2.613,58 zł (netto). W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżący przedłożyli rachunki związane z eksploatacją mieszkania. Nadto skarżący podali, że koszt miesięcznego utrzymania mieszkania wynosi 1000 zł, zakup leków 150 zł a na zakup żywności przeznaczają 1000 zł. Pozostała część dochodu jest przeznaczana na zakup odzieży, środków czystości i służy zaspokojeniu innych potrzeb. Wniosek o udzielenie prawa pomocy jedynie w części zasługiwał na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Cęściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem E.A. i J.A. prawa pomocy w przedmiocie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w postaci zwolnienia od wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Należy zauważyć, iż skarżący dysponują stałym dochodem z tytułu emerytur w wysokości 2.613,58 zł (netto), a zatem nie jest to niski dochód. W oparciu o przedłożone rachunki (faktury) można przyjąć, iż średni miesięczny koszt związany z eksploatacją mieszkania (czynsz 383,93 zł, opłaty za gaz i energię elektryczną - 75 zł, podatek od nieruchomości i składki na ubezpieczenia majątkowe - 60 zł, telewizja kablowa - 140 zł, abonament za telefon stacjonarny i telefony komórkowe - 93 zł) wynosi około 750 - 800 zł. W tej sytuacji skarżącym pozostaje kwota 1.800 zł na zakup lekarstw (150 zł), żywności i innych podstawowych potrzeb życiowych w postaci niezbędnej odzieży, środków czystości. W takiej sytuacji uzasadniony jest wniosek, że skarżący są w stanie poczynić pewne oszczędności, które mogą przeznaczyć na pokrycie w pewnej części kosztów postępowania sądowego. Wymaga bowiem podkreślenia fakt, iż co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Uwzględniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, iż sytuacja majątkowa E.A. i J.A. umożliwia zgromadzenie pewnych środków na pokrycie wpisu od skargi i dlatego przyznano skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej 200 zł. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.