II SA/Go 284/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 października 2005 r. sprawy ze skargi P&N na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty drogowej oddala skargę Decyzją Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] czerwca 2004r. Nr [...] na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.) na spółkę P&N została nałożona kara pieniężna w wysokości 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego pojazdem silnikowym z przyczepą o numerach rejestracyjnych [...] bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych zgodnie z art. 87 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy. Integralną część decyzji stanowił protokół kontroli z dnia [...] czerwca 2004r., z którego wynika, że kierowcą pojazdu był A.J., który oświadczył, iż nie wiedział o konieczności uiszczenia opłaty i który protokół kontroli podpisał. Odwołanie od tej decyzji wniósł pełnomocnik spółki i zaskarżając ją w całości wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania albo uchylenia i odstąpienia od obciążania strony karą, W ocenie strony skarżącej organ I instancji rażąco naruszył przepisy postępowania administracyjnego, a w szczególności artykuł 10 § 1 kpa przez nie zapewnienie stronie przed wydaniem decyzji czynnego udziału w postępowaniu oraz art. 61 § 4 kpa przez nie zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania z urzędu. Organ nie zawiadomił wszystkich osób będących stronami w postępowaniu i nie umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Kierowca pojazdu nie był uprawniony do reprezentowania skarżącego i w postępowaniu nie uczestniczył tłumacz języka niemieckiego. Decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2004r. Nr [...] zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, iż w dniu [...] czerwca 2004r. na drodze krajowej Nr [...] funkcjonariusze celni dokonali kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem międzynarodowego transportu drogowego przez należący do spółki P&N samochód ciężarowy marki [...] o numerach rejestracyjnych [...], którego kierowca nie przedstawił dowodu uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg krajowych wymaganego na podstawie art. 42 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, z którego wynika, że przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej są obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, a z przepisu art. 87 ust. 1 wynika nakaz, by kierowca pojazdu posiadał przy sobie i okazywał na żądanie uprawnionego organu kontroli prawidłowo wypełniony dowód wniesienia opłaty. Organ jednocześnie wskazał, że cytowana ustawa w art. 93 przewiduje w sprawach z zakresu transportu nadanie decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności co oznacza, że w tych sprawach organ ma działać szybko i skutecznie. Jest to zasada lex specialis wobec kodeksu postępowania administracyjnego. Wykonanie literalnie postanowień kpa to jest art. 10 i 61 poprzez wysłanie stronom postanowień o wszczęciu postępowania, oczekiwanie na zwrotne poświadczenie odbioru doręczeń pism, wyznaczenie terminu na zaznajomienie się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie powodowałoby znaczne odwleczenie procesu wydanie decyzji co w związku z obowiązkiem zatrzymania pojazdu na koszt firmy przewozowej do czasu zapłacenia kary pieniężnej spowodowałoby dla strony znaczne i nieuzasadnione koszty. Odnośnie zarzutu, że dokumenty w sprawie są sporządzone w języku polskim i strona nie znając języka polskiego nie mogła zapoznać się z ich treścią organ zauważył, że zgodnie z art. 4 i 5 ustawy z dnia 7 października 1999r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999) językiem urzędowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest wyłącznie język polski i uczestnik postępowania ma obowiązek posługiwania się przed organami administracji publicznej językiem polskim. Odnośnie braku uzasadnienia faktycznego organ wskazał na załącznik Nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1735), który określa wzór decyzji wydawanych w sprawach transportu drogowego. W niniejszej sprawie organ takim wzorem decyzji posłużył się. Wszystkie okoliczności faktyczne sprawy znalazły się w protokole z kontroli, który jest integralną częścią przedmiotowej decyzji. Skargę do Sądu od tej decyzji wniósł pełnomocnik spółki P&N. Zaskarżając w całości decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].VIII.2004r. o utrzymaniu w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].VI.2004r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i ją poprzedzającej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego jako niezgodnych z prawem. Decyzji zarzucił: ­ naruszenie art. 10 § 1 kpa przez nie zapewnienie stronie przed wydaniem decyzji przez organ I instancji czynnego udziału w postępowaniu oraz naruszenie art. 61 § 4 kpa przez nie zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu, ­ utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji obarczonej błędem w postaci braku uzasadnienia faktycznego, a przez to naruszenie art. 107 § 3 kpa, a ponadto naruszenie tego przepisu przez organ II instancji przez nieopatrzenie decyzji datą, ­ naruszenie zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji przez odmienne traktowanie skarżącej będącej firmą niemiecką niż podmiotu polskiego w analogicznej sprawie. W uzasadnieniu skargi powołuje się na treść art. 10 § 2 kpa, który to stanowi, że odstępstwo od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu może mieć miejsce jedynie w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Tak więc nie każda szkoda materialna uzasadnia odstępstwo od tej zasady. W przypadku dóbr materialnych niepowetowaną szkodą będzie takie naruszenie dobra, które uniemożliwia przywrócenie stanu pierwotnego lub uzyskanie pełnowartościowego ekwiwalentu. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie taka okoliczność w żadnej mierze nie zachodzi, a zgodnie z art. 10 § 3 kpa w przypadku niezastosowania zasady czynnego udziału strony w postępowaniu organ zobowiązany jest utrwalić w aktach sprawy w drodze adnotacji przyczyny odstąpienia od tej zasady, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Skarżący podaje, że jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organu należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy w toku załatwienia sprawy. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony maja prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem – zarówno w odwołaniu jak też w skardze do Sądu. Fakt, że organ wydał decyzję zgodnie z określonym wzorem tych dokumentów nie przesądza jednak o tym, iż uczynił prawidłowo. Niezasadne jest stanowisko organu, iż protokół stanowi integralną cześć decyzji. W ocenie skarżącego uzasadnienie faktyczne powinno znaleźć się z decyzji, a nie w oddzielnym protokole. Wydana z powodów wyżej przytoczonych decyzja jest wadliwa i nie powinna się znaleźć w obrocie prawnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Rozpatrując niniejsza sprawę nie można nie zauważyć jej specyfiki. Otóż profesjonalista, jakim jest podmiot gospodarczy wykonujący zawodowo transport na terytorium obcego Państwa, nie wyposaża swego pracownika we wszystkie potrzebne i wymagane prawem dokumenty w tym i opłaty, jakie zgodnie z prawem na terenie tego Państwa obowiązują. Nie mamy tu do czynienia z osobą fizyczną nieporadną, nie radzącą sobie z przepisami prawa lecz ze spółką prawa handlowego, która w swej działalności wychodzi poza granice swego kraju i wykonuje działalność zarobkową na obcym terenie. Tym bardziej że spółka ma siedzibę w kraju, który od 50 lat prowadzi wolny handel i obowiązuje w nim swoboda gospodarcza ograniczona jedynie przepisami prawa. Organy administracji celnej w toku kontroli ustaliły tą okoliczność, iż kierowca nie posiada dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, w który to dokument zgodnie z treścią art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym winien kierowcę wyposażyć zagraniczny przewoźnik. Postępowanie zatem organu administracji jest postępowaniem quasi mandatowym, a zatem z natury rzeczy bardzo uproszczonym. Ogranicza się ono do nałożenia kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności zgodnie z art. 93 ust. 1 cytowanej ustawy o transporcie drogowym. W tym postępowaniu organ po stwierdzeniu faktu braku opłaty nie prowadzi żadnych innych ustaleń, czy dowodów. Sam brak dowodu uiszczenia opłaty jest wystarczający do ukarania. Skarżący podnosi, że nie brał czynnego udziału w sprawie, że nie mógł przedłożyć dowodów, że nie znał argumentacji organu przy wymierzeniu kary. A ani w odwołaniu od decyzji organu I instancji ani w skardze nie zawarł żadnych argumentów, które świadczyłyby, iż posiada dowody lub że w sprawie zachodziły takie okoliczności, które merytorycznie czyniły niezasadne ukaranie karą za brak tej opłaty. Skarżący powołując się na takie argumenty winien wykazać, że miały one wpływ na fakt wymierzenia kary i gdyby brał czynny udział w sprawie z postanowieniem o wszczęciu postępowania, zapewnieniu czynnego udziału w sprawie to kara nie mogła być wymierzona. Takim argumentem mógł by być jedynie dowód, że taką opłatę uiścił. A takiego dowodu z dokumentu skarżący nie zgłaszał w ciągu całego postępowania. Sąd zatem nie podzielił stanowiska skarżącego, że naruszenie w toku postępowania administracyjnego art. 10 oraz 61 § 4 kpa miało miejsce i że strona była pozbawiona czynnego udziału w sprawie. Strona w terminie złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji i miała czas do omówienia sprawy ze swoim pełnomocnikiem, który w jej imieniu zaskarżył także decyzję organu II instancji w terminie, łącznie z wniesieniem skargi do Sądu. Również Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego co do braku uzasadnienia w przedmiotowej decyzji organu I instancji. Otóż zawiera ona najistotniejsze elementy uzasadnienia faktycznego, a mianowicie stwierdzenie faktu braku opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz opis kontroli jaka miała miejsce w dniu [...] czerwca 2004r. zawarty w protokole z kontroli o czym także jest mowa w decyzji. Co prawda uzasadnienie jest lakoniczne, to jednak to uchybienie z całą pewnością nie miało wpływu w przedmiotowej sprawie na treść rozstrzygnięcia ani nie może spowodować stwierdzenia nieważności decyzji. Za chybiony należy uznać wreszcie zarzut nie wystawienia decyzji w języku ojczystym kierowcy skoro tak jak wskazał organ na terenie Rzeczypospolitej językiem urzędowym jest język polski, a adnotacja znajdująca się w protokole wskazuje, że kierowca zrozumiał tok postępowania organu skoro podpisał swoje oświadczenie o nieznajomości przepisów prawa, które wymagały posiadanie dokumentu o uiszczeniu opłaty i zawiadomił o tym fakcie swego pracodawcę, który wniósł w terminie odwołanie od tej decyzji. Te zatem okoliczności zadecydowały, iż Sąd nie podzielił argumentów skargi i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.