II SA/Go 284/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant Ref. Stażysta Daria Owczarska-Bzdęga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Wojewody z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu osoby poszukującej pracy uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...]r., nr [...]. Starosta decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] – działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 22 w zw. z art. 33 ust. 4a pkt 1 oraz ust. 4b pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1482 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., orzekł o utracie przez J.S. statusu osoby poszukującej pracy z dniem [...] grudnia 2019 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona nie utrzymuje kontaktu z powiatowym urzędem pracy co najmniej raz na 90 dni w celu potwierdzenia zainteresowania pomocą określoną w ustawie. Zgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w takim przypadku, po upływie 90 dni od dnia ostatniego kontaktu z powiatowym urzędem pracy, następuje utrata statusu poszukującego pracy na okres 120 dni. Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. J.S. odwołała się od powyższej decyzji, wnosząc przywrócenie statusu osoby poszukującej pracy i wskazując na niezdolność do pracy ponad 90 dni z powodu choroby. Zdaniem strony nie jest prawdą, że nie utrzymywała kontaktu z PUP od 90 dni, gdyż od dnia ostatniego kontaktu w dniu [...] września 2019 r. kontaktowała się z Urzędem za pośrednictwem elektronicznego systemu ZUS e-ZLA dostarczając elektroniczne zaświadczenia lekarskie. W ten sposób od dnia [...] września 2019 r. do dnia wydania decyzji, tj. [...] grudnia 2019 r. kontaktowała się z Urzędem osiem razy. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 19 lipca 2019 r. stronie został wyznaczony termin zgłoszenia się w PUP, który przypadł na dzień [...] września 2019 r. Strona nie zgłosiła się w wyznaczonym terminie, jednak w dniu 19 września 2019 r. do Urzędu wpłynęło pismo strony informujące, że od dnia [...] września 2019 r. jest pacjentką Szpitala Psychiatrycznego - Oddział Dzienny w [...]. Strona poinformowała, że zwolnienie lekarskie będzie widoczne w systemie ZUS. Do PUP wpłynęły drogą elektroniczną następujące zaświadczenia lekarskie dotyczące strony: - w dniu 19.09.2019 r., na okres od [...].09.2019 r. do [...].09.2019 r., łącznie 10 dni; - w dniu 07.10.2019 r., na okres od [...].09.2019 r. do [...].10.2019 r., łącznie 18 dni; - w dniu 21.10.2019 r., na okres od [...].10.2019 r. do [...].10.2019 r., łącznie 14 dni; - w dniu 05.11.2019 r., na okres od [...].10.2019 r. do [...].11.2019 r. łącznie 15 dni; - w dniu 18.11.2019 r., na okres od [...].11.2019 r. do [...].11.2019 r., łącznie 13 dni; - w dniu 03.12.2019 r., na okres od [...].11.2019 r. do [...].12.2019 r. łącznie 15 dni; - w dniu 09.12.2019 r., na okres od [...].12.2019 r. do [...].12.2019 r., łącznie 3 dni; - w dniu 09.12.2019 r., na okres od [...].12.2019 r. do [...].12.2019 r., łącznie 17 dni. Wojewoda, powołując treść art. 55 ust. 1 i 2 oraz art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j.Dz.U. z 2019 r., poz.645), stwierdził że zaświadczenia lekarskie ZUS ZLA nie zostały dostarczone przez stronę w formie "kontaktu" z urzędem pracy, lecz przekazane drogą elektroniczną zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Za ostatni kontakt strony z PUP organ uznał dzień [...] września 2019 r. (wpływ zawiadomienia strony o niezdolności do pracy z powodu leczenia się w szpitalu psychiatrycznym). W związku z powyższym organ odwoławczy potwierdził właściwe zastosowanie przepisów prawa przez organ I instancji w przedmiocie pozbawienia strony statusu osoby poszukującej pracy, wskazując, że w dniu rejestracji w PUP, tj. [...] lipca 2018 r. strona zapoznała się z katalogiem praw i obowiązków osoby poszukującej pracy, zawartych w "Informacji o przysługujących prawach i obowiązkach poszukującego pracy", co potwierdziła własnoręcznym podpisem i zobowiązała się do jego przestrzegania. W informacji tej w rozdziale II pkt 1 przywołano art. 33 ust. 4a-4c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym zarejestrowana osoba traci status poszukującego pracy jeśli nie utrzymuje kontaktu z powiatowym urzędem pracy co najmniej raz na 90 dni w celu potwierdzenia zainteresowania pomocą określoną w ustawie. Wobec tego należało stwierdzić, że strona została prawidłowo poinformowana o konsekwencjach braku utrzymywania kontaktu z urzędem pracy przez co najmniej 90 dni. W ocenie Wojewody strona nie utrzymywała kontaktu z PUP co najmniej raz na 90 dni. Ostatni kontakt z urzędem pracy miał miejsce w dniu [...] września 2019 r., kiedy to wypłynęło pismo strony. Organ odwoławczy nie uznał argumentów strony wskazanych w odwołaniu, że za "kontakt" z PUP należy uznać przekazywanie do urzędu zwolnień lekarskich w formie elektronicznej za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ZUS. Nie jest to bowiem bezpośredni kontakt strony z powiatowym urzędem pracy w w celu potwierdzenia zainteresowania pomocą określoną w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W związku z powyższym organ odwoławczy wskazał, że pozostając zobligowanym przepisami prawa do bezwzględnego jego przestrzegania nie znalazł uzasadnienia prawnego do uwzględnienia odwołania strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. J.S. zarzuciła obu decyzjom naruszenie prawa, wskazując, że osoba hospitalizowana i niezdolna do pracy nie jest zobowiązana do utrzymywania osobistych kontaktów z PUP w czasie choroby. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U. 2019.2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2019.2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 ust. 4a pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. 2019.1482), starosta, pozbawia osobę zarejestrowaną statusu poszukującego pracy, jeśli poszukujący pracy nie utrzymuje kontaktu z powiatowym urzędem pracy co najmniej raz na 90 dni w celu potwierdzenia zainteresowania pomocą określoną w ustawie. W niniejszej sprawie organy przyjęły, że skarżąca nie dopełniła obowiązku kontaktowania się z urzędem pracy, pomimo tego, że otrzymała i zapoznała się z informacją na temat praw i obowiązków osoby bezrobotnej. W sprawie poza sporem pozostaje, że kontakt skarżącej z urzędem pracy miał miejsce w dniu [...] września 2019 r., kiedy to do urzędu wypłynęło pismo skarżącej informujące, że od dnia [...] września 2019 r. jest ona pacjentką Szpitala Psychiatrycznego - Oddział Dzienny. Również bezsporne było, że po tej dacie, aż do daty wydania decyzji przez organ I instancji - [...] grudnia 2019 r., skarżąca była niezdolna do pracy, co potwierdzało osiem kolejnych zaświadczeń lekarskich przekazanych do Powiatowego Urzędu Pracy w formie elektronicznej za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ZUS. Pomimo tego orzekające w sprawie organy uznały, że w okresie od [...] września 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. skarżąca nie utrzymywała kontaktu z urzędem pracy w celu potwierdzenia zainteresowania pomocą określoną w ustawie. W ocenie Sądu dokonane przez organy literalne odczytanie zawartego w art. 33 ust. 4a pkt 1 ww. ustawy wyrażenia "kontakt z urzędem" jako wymagającego osobistego działania osoby poszukującej pracy, co skutkowało pozbawieniem skarżącej statusu osoby poszukującej pracy, pozostaje w okolicznościach niniejszej sprawy w kolizji z ogólnymi zasadami prawa administracyjnego tj. z zasadą zaufania do władzy publicznej, a w szczególności z zasadą proporcjonalności. Zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zasada proporcjonalności nakazuje organom administracyjnym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu, czyli powinny do tego dążyć jak najmniejszym kosztem społeczeństwa, jak i poszczególnych jednostek. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 1183 z dnia 28 grudnia 2016 r.) z zasady proporcjonalności wynika nakaz dążenia do stosowania w stosunku do obywateli środków, które nie są nadmiernie dolegliwe, czyli które są: 1) przydatne do realizacji danego celu; 2) konieczne w danej sytuacji oraz 3) proporcjonalne w ścisłym znaczeniu, co oznacza, że utrzymana jest właściwa relacja między celem działania a ciężarem i dolegliwościami. Zdaniem Sądu wykładnia art. 33 ust. 4a pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy powinna być dokonywana z uwzględnieniem ratio legis tego przepisu i zapewniać stosowną proporcję przewidzianej w tym przepisie sankcji do celu, któremu przepis ma służyć. Nie budzi wątpliwości, że celem przepisu nakładającego obowiązek utrzymywania przez osobę poszukującą pracy kontaktu z urzędem pracy jest potwierdzenie zainteresowania pomocą określoną w ustawie, a więc pomocą w znalezieniu zatrudnienia. W okolicznościach sprawy skarżąca w okresie od [...] września 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. nie mogła faktycznie podjąć zatrudnienia ze względu na stan zdrowia, a urząd pracy miał o tym wiedzę, albowiem potwierdzające to zwolnienia lekarskie trafiły do urzędu za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ZUS. W tej sytuacji przyjęty przez organy sposób interpretacji powołanego przepisu art. 33 ust. 4a pkt, a więc że osoba poszukująca pracy ma obowiązek osobistego nawiązania kontaktu z urzędem, także w przypadku faktycznej niemożności podjęcia zatrudnienia, o czym urząd pracy ma wiedzę, prowadziłby do nałożenia sankcji nieadekwatnej do założonego celu tego przepisu. Sankcja zastosowana przez organy, znajdująca wprawdzie oparcie ustawowe, pozostaje w ocenie Sądu, nieproporcjonalna (nieadekwatna) do zachowania (zawinienia) skarżącej. Niedopełnienie czysto formalnego obowiązku, nie mającego w tym przypadku merytorycznego znaczenia z tego względu, że i tak w okresie od [...] września 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. skarżąca, jako osoba niezdolna do pracy ze względu na stan zdrowia, nie mogłaby otrzymać propozycji zatrudnienia (a taki jest cel normy nakładającej obowiązek utrzymywania kontaktu z urzędem pracy), nie powinno skutkować zastosowaniem tak rygorystycznych konsekwencji, jak utrata statusu osoby poszukującej pracy. W tym stanie rzeczy, skoro stan faktyczny sprawy nie odpowiada hipotezie normy prawidłowo zrekonstruowanej na podstawie art. 33 ust. 4a pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy , brak było dostatecznych podstaw do podjęcia decyzji o pozbawieniu skarżącej statusu osoby poszukującej pracy. W przedstawionych okolicznościach Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawioną wyżej ocenę prawną. ----------------------- # 2