II SA/Go 284/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi V. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. 1. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2025 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]., po rozpatrzeniu odwołania .R. (skarżący) od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2024 r., nr [...] ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na "Budowie Farmy Fotowoltaicznej na działkach nr [...]" stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. 1.1. Stan sprawy był następujący: Dnia 5 lipca 2021 r. inwestor O sp. z o.o. w [...] wystąpiła do Wójta Gminy [...] o wydanie decyzji środowiskowej dotyczącej wskazanej wyżej inwestycji. Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. organ poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie przyjmując, że jest ich więcej niż 10 i dokonując obwieszczenia na stronie BIP Urzędu Gminy [...], tablicy ogłoszeń tego Urzędu oraz tablicy ogłoszeń w miejscowości [...]. W toku postępowania inwestor został zobowiązany do przedstawienia raportu dotyczącego oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko. Ponieważ postępowanie w sprawie było zawieszone, organ po jego podjęciu dnia [...] lutego 2023 r. poprzez obwieszczenie poinformował (w ten sam sposób jak poprzednio) o wszczęciu postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla wskazanego przedsięwzięcia. W dniach 10 marca, 14 marca oraz 16 marca 2023 r. odbyły się spotkania z mieszkańcami sołectwa [...], zaś w dniu 14 kwietnia 2023 r. odbyła się rozprawa administracyjna dostępna dla wszystkich zainteresowanych (o rozprawie również obwieszczono). Ze względu na modyfikacje wniosku i raportu w dniu 9 lutego 2024 r. organ dokonał kolejnego obwieszczenia w sprawie. W okresie od lutego do kwietnia 2024 r. wskazani w pismach znajdujących się w aktach sprawy mieszkańcy sołectwa składali pisma zawierające ich stanowiska w sprawie. Zawiadomieniem (obwieszczeniem) z dnia [...] maja 2024 r. organ poinformował strony o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Dnia [...] czerwca 2024 r. wydał wskazaną na wstępie tego uzasadnienia decyzję ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia. Została ona obwieszczona dnia 20 czerwca 2024 r. w podany wyżej sposób. Od decyzji tej zostały wniesione odwołania osób innych, niż skarżący rozstrzygnięte przez Kolegium. Po rozpoznaniu wniosku inwestora decyzją z dnia [...] października 2024 r. organ I instancji przeniósł prawa i obwiązki zawarte w decyzji na inny podmiot – W. S.. 1.2. Dnia 29 października 2024 r. do organu I instancji wpłynęło pismo zatytułowane "odpowiedź na zawiadomienie o wszczęciu postępowania" podpisane przez adwokata W. K., w którego nagłówku wskazano jako uczestników postępowania sześć osób fizycznych, w tym V. R., w którego treści pełnomocnik zwrócił się o doręczenie skarżącemu odpisu decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2024r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. W jego treści wskazano, że V. R. jako cudzoziemiec mający prawo pobytu winien otrzymać odpis tejże decyzji za pośrednictwem operatora poczty polskiej zgodnie z art. 39 § 2 k.p.a., przy czym w postępowaniu uczestnikami było do 20 osób, stąd też wyłączony jest art. 49a k.p.a. Na drugiej stronie tego pisma pełnomocnik wskazał, że w przypadku niedoręczenia skarżącemu pisma wnosi o przywrócenie mu terminu do złożenia odwołania od tej decyzji z uwagi na pobyt V. R. za granicą, nieświadomość zastosowania doręczenia przez obwieszczenie, nieznajomość języka polskiego praz norm prawnych i konsekwencji prawnych w stopniu wystarczającym do obrony swoich praw jako właściciela nieruchomości sąsiedniej i obiektywny interes w zaskarżeniu tejże decyzji środowiskowej.Nadto w tym piśmie, już w imieniu także pozostałych uczestników, podniesiono zarzuty przeciwko inwestycji. W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji w piśmie z dnia [...] grudnia 2024 r. pełnomocnik V. R. podtrzymał wniosek o przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] czerwca 2024 r. wskazując, że decyzję zaskarża w całości "pod kątem formalnym i merytorycznym". Organ I instancji przekazał akta i wniosek do rozstrzygnięcia organowi odwoławczemu. 1.3. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] czerwca 2024 r. wydanej w sprawie. Na dzień orzekania w niniejszej sprawie nie została ona do tutejszego sądu zaskarżona. 1.4. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji z dnia [...]czerwca 2024 r. W jego uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść art. 129 § 1 i 2 oraz art.134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej k.p.a.). Dalej wskazało, że tryb postępowania w sprawie decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania modyfikują przepisy zawarte w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1112 ze zm.; dalej u.o.o.ś.). Kolegium podało, że zgodnie z art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 10, stosuje się przepis art. 49 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się: 1)przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu; 2)działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub 3)działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Kolegium wskazało, że V. R. jest właścicielem działki o nr ewid. [...] obręb [...] gmina [...], która graniczy z działką, na której będzie realizowane przedsięwzięcie i tym samym uznać trzeba, że jest stroną postępowania Z akt tych wynika jednak, że liczba stron postępowania w rozpatrywanej sprawie przekracza 10. Powyższe okoliczności, w ocenie Kolegium, dawały Wójtowi Gminy [...] podstawę do zawiadamiania o podjętych w sprawie czynnościach procesowych w trybie art. 49 k.p.a. Kolegium stwierdziło, że w sprawie były zrealizowane wymogi dotyczące obwieszczenia, o których mowa w art. 49 § 2 k.p.a., wskazując, że o wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2024 r. Wójt Gminy [...] zawiadomił strony postępowania w trybie art. 49 k.p.a. poprzez obwieszczenia dokonane w dniu 21 czerwca 2024 r. w formie: zamieszczenia na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy [...] na tablicy ogłoszeń Sołectwa [...], na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy [...]. W obwieszczeniu tym zawarto informację o możliwości zapoznania się z treścią decyzji oraz dokumentacją sprawy, podając miejsce oraz termin w którym wskazana dokumentacja jest dostępna dla stron, ponadto zawarto prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Kolegium przyjęło, że skoro skarżący został skutecznie zawiadomiony tym obwieszczeniem o wydaniu decyzji, to jego odwołanie wniesione 28 października 2024 r. nastąpiło zatem z uchybieniem czternastodniowego terminu do jego wniesienia, który upłynął 19 lipca 2024r. 2. W skardze wniesionej do tutejszego sądu z zachowaniem terminu na wskazane wyżej postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania jego pełnomocnik zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 136 k.p.a. i art. 147 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie przez SKO w [...] w żądanym przez stronę zakresie postępowania dowodowego, w szczególności brak odniesienia się do faktu niewładania językiem polskim przez V. R. w mowie i piśmie, braku obywatelstwa polskiego, braku dowodu obwieszczenia w sposób należyty na tablicy ogłoszeń, braku doręczenia informacji o dalszym doręczaniu korespondencji poprzez obwieszczenie na tablicy ogłoszeń i poprzez BIP, braku zasadności dokonywania doręczeń poprzez obwieszczenie w związku ze zbyt szerokim ustaleniem kręgu uczestników postępowania w przedmiotowym postępowaniu, braku reprezentacji przez pełnomocnika V. R. na okoliczność zasadności wniosku o przywrócenie terminu do odwołania od decyzji; 2) art. 80 k.p.a. przez błędną i dowolną ocenę zaoferowanego przez skarżącego szerokiego materiału dowodowego i wskazywanych przez skarżącego koniecznych do przeprowadzenia dowodów na okoliczność zasadności skargi; 3) art. 7 k.p.a. przez niewyjaśnianie sprawy w sposób wszechstronny polegające na pominięciu dowodów zaoferowanych przez skarżącego i braku skonfrontowania tychże dowodów z ze stanem faktycznym, czy też materiałem dowodowym zaoferowanym w toku wcześniej wskazywanych postępowań, a w konsekwencji również braku działania z urzędu; 4) art. 7 k.p.a. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy; 5) art. 8 § 1 k.p.a. przez naruszenie zasady zaufania do organów władzy publicznej wskutek przyjęcia prawidłowości doręczenia przedmiotowej decyzji środowiskowej, 6) art. 11 k.p.a. przez brak dostatecznego wyjaśnienia przez organ rozbieżności w zakresie prawidłowości stosowanego doręczenia decyzji "środowiskowej" w formie obwieszczenia, 7) art. 145 § 2 i 3 k.p.a. przez brak inicjatywy z urzędu oraz samodzielnej, autonomicznej oceny nieprawidłowości wskazanych przez skarżącego; 8) prawa procesowego poprzez brak prawidłowego doręczenia V.R. odpisu decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. z pouczeniem o zaskarżeniu, której odpis winien on otrzymać za pośrednictwem operatora poczty polskiej zgodnie z art. 39 § 2 k.p.a., przy czym w postępowaniu uczestnikami było do 20 osób stąd też wyłączony jest art. 49a k.p.a. 9) art. 58 k.p.a. dot. przywrócenia terminu do złożenia odwołania do SKO na przedmiotową decyzję środowiskową z uwagi na pobyt . R. za granicą, nieświadomość zastosowania doręczenia przez obwieszczenie, nieznajomość języka polskiego oraz norm prawnych i konsekwencji prawnych w stopniu wystarczającym do obrony swoich praw jako właściciela nieruchomości sąsiedniej i obiektywny interes w zaskarżeniu tejże decyzji środowiskowej. 10) naruszenie art. 49 § 1 i 2 k.p.a., art. 129 k.p.a.oraz art. 134 k.p.a. i uznanie, iż doszło w ogóle do skutecznego doręczenia przedmiotowej decyzji środowiskowej, a w konsekwencji do rozpoczęcia biegu terminu do zaskarżenia tejże decyzji; 11) naruszenie art. 74 ust. 3 i 3 u.o.o.ś. przez przyjęcie takiej ilości uczestników postępowania, która umożliwia stosowanie doręczenia przez obwieszczenie co mija się ze stanem faktycznym sprawy. Mając na uwadze powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i "ponowną analizę przesłanek procesowo materialnych skuteczności zastosowanego doręczenia poprzez obwieszczenie oraz rozpoczęcia terminu zawitego do złożenia odwołania od decyzji Wójta Gminy[...]". 3. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). 5. Nie ma wątpliwości, że przedmiotem niniejszego postępowania była inwestycja dla której została wydana decyzjao środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w przepisach wyżej cytowanej ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko (u.o.o.ś). Zgodnie z jej przepisem art. 74 ust. 3 (w brzemieniu mającym zastosowanie do niniejszej sprawy) jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 10, do zawiadomienia stron innych niż podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia stosuje się przepisy art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że zawiadomienie to następuje w formie publicznego obwieszczenia w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej tego organu. Inaczej zatem niż twierdzi się to w skardze – próg zastosowania tego przepisu wynosi więcej niż 10 stron (nie 20). 6. Jeśli zaś chodzi o to kto jest stroną postępowania mowa jest o tym w art. 74 ust. 3a u.o.o.ś.gdzie wskazuje się, że jest to to wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się zaś: 1)przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu; 2)działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub 3)działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Z akt sprawy administracyjnej (dokumenty dołączone do wniosku, w tym przede wszystkim mapy) wynika, że stron od jej początku było więcej niż 10 przy czym warto pamiętać o tym, że zgodnie zaś z art. 74 ust. 1a u.o.o.ś., jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 10, nie wymaga się dołączenia dokumentu, o którym mowa w ust. 1 pkt 6 tego artykułu. Ilość stron potwierdzają także pisma kierowane do organów w toku postępowania oraz ilość osób obecnych na rozprawie administracyjnej w dniu 14 kwietnia 2023 r. (wśród nich byli uczestnicy wskazani w nagłówku pisma pełnomocnika skarżącego z dnia [...] października 2024 r., por. załącznik do protokołu tej rozprawy). W takiej sytuacji organ I instancji prawidłowo zastosował przepis art. 49 k.p.a. przy czym z akt administracyjnych jasno wynika (co stwierdziło też Kolegium), że jeśli chodzi o decyzję z dnia [...] czerwca 2024 r. to Wójt Gminy [...] zawiadomił o niej strony poprzez obwieszczenia dokonane w dniu 21 czerwca 2024 r. w formie: zamieszczenia na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy [...] na tablicy ogłoszeń Sołectwa [...], na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy [...]. W obwieszczeniu tym zawarto informację o możliwości zapoznania się z treścią decyzji oraz dokumentacją sprawy, podając miejsce oraz termin w którym wskazana dokumentacja jest dostępna dla stron, ponadto zawarto prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Zasadnie zatem Kolegium przyjęło, że skutek tego obwieszczenia dotyczył także skarżącego, któremu, jak pozostałym stronom postępowania, termin do wniesienia odwołania upłynął dnia 19 lipca 2024 r. 7. Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących tego, że w stosunku do strony będącej cudzoziemcem (aczkolwiek zamieszkałym w Polsce – bo takie miejsce podaje skarżący) wskazana w punkcie wyżej procedura nie znajduje zastosowania czy to ze względu na jego pochodzenie czy też narodowy język. Zgodnie bowiem z art. 27 Konstytucji w Rzeczypospolitej Polskiej w RP językiem urzędowym jest język polski. Zakres podmiotowy obowiązku posługiwania się językiem polskim jako językiem urzędowym określa art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 1556), który stanowi, że język polski jest językiem urzędowym konstytucyjnych organów państwa, organów jednostek samorządu terytorialnego i całej administracji publicznej. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej, przy czym przepis ten stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4 (art. 5 ust. 2). Postępowanie dotyczące wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia i dokonywane w nim powiadomienia skierowane do stron tego postępowania (w tym o wydanych decyzjach) są czynnościami urzędowymi. W polskim systemie prawnym nie ma zaś generalnego przepisu mówiącego o prawie cudzoziemca do komunikowania się w zrozumiałym dla niego języku etnicznym, czy też prawie do bezpłatnego tłumacza. Przepisy takie występują, jako wyjątki, w regulacjach szczególnych (przede wszystkim w prawie karnym). Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz kodeks postępowania administracyjnego znajdujące zastosowanie w sprawie nie zawierają regulacji szczególnej i nie przewidują obowiązku zapewnienia tłumacza czy tłumaczenia dokonywanych czynności urzędowych na język obcy, jak również innego sposobu obwieszczania, niż wskazany wyżej. Należy też podkreślić, że skarżący miał w niniejszym postępowaniu takie same prawa, jak i obowiązki jak inne strony (włączywszy w to zawiadomienia przez obwieszczenia). Przyjęcie wniosków skargi prowadziłoby natomiast do nierówności stron postępowania wobec prawa (skarżący byłby uprzywilejowany). 8. Z tych względów zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż żaden z podniesionych zarzutów nie okazał się zasadny. Sąd nie stwierdził też w sprawie innych naruszeń prawa w stopniu prowadzącym do uwzględnienia skargi. Wobec czego została ona oddalona (art. 151 p.p.s.a.).