II SA/Go 288/25
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2025-08-27
Skład orzekający: Jarosław Piątek, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Kamila Karwatowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla instalacji fotowoltaicznej, uzasadniona koniecznością ochrony gruntów rolnych klasy IIIb, jest zasadna, jeśli dojazd do inwestycji przebiega przez te grunty, a przepisy dotyczące ochrony gruntów rolnych uległy zmianie w trakcie postępowania?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, uznając, że organy nie wykazały w sposób wyczerpujący, w jaki sposób planowana inwestycja wpłynie negatywnie na rolnicze użytkowanie gruntów klasy RIIIb oraz że błędnie zastosowały przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w nowym brzmieniu, ignorując przepisy przejściowe i zasady praworządności. Sąd wskazał również na nieprawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących obszaru uzupełnienia zabudowy.Stan faktyczny
Spółka P. sp. z o.o. złożyła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Starosty odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej. Odmowa uzasadniona była tym, że dojazd do inwestycji przebiega przez chronione grunty rolne klasy RIIIb. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących ochrony gruntów rolnych oraz nieuwzględnienie nowelizacji przepisów wprowadzającej ułatwienia dla inwestycji OZE.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w zakresie ochrony gruntów rolnych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] r., znak: [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej P. sp. z o.o. w [...] kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z [...] grudnia 2024 r., nr [...], Naczelnik Wydziału Geodezji Kartografii, Katastru i Nieruchomości, działający z upoważnienia Starosty [...], powołując się na art. 53 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1130 ze zm.; dalej jako u.p.z.p.), art. 106 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 82 ze zm.; dalej jako k.p.a.), w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 82, dalej jako u.o.g.r.l.), nie uzgodnił projektu decyzji o warunkach zabudowy w zakresie ochrony gruntów rolnych z uwagi na użytek rolny chroniony RIIIb, przez który ma być zapewniony dojazd do realizowanej inwestycji polegającej na budowie 1-2 instalacjo fotowoltaicznych pn. [...] o mocy do 2MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną i instalacją towarzyszącą, na części działki nr [...] położonej w obrębie [...], gmina [...].
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji podał, że z uwagi na brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w m. [...], Burmistrz [...] pismem z [...] grudnia 2024 r. wystąpił o uzgodnienie w zakresie ochrony gruntów rolnych projektu decyzji o warunkach zabudowy dla planowanej inwestycji. Wymieniona nieruchomość gruntowa stanowi chronione grunty rolne RIIIb oraz niechronione grunty rolne RIVa, RIVb i RV, pochodzenia mineralnego (A - gleby bielicowe i pseudobielicowe oraz Bw - gleby brunatne wyługowane i gleby brunatne kwaśne). Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l., inwestor, przed uzyskaniem pozwolenia na budowę lub zgłoszeniem budowy, nie ma obowiązku występować o wydanie decyzji zezwalającej na wyłączenie z produkcji użytków rolnych RIVa, RIVb i RV. Zgodnie z załącznikiem graficznym załączonym do projektu decyzji o warunkach zabudowy linie zabudowy nie przekraczają gruntów rolnych RIVa, RIVa i RV. Dojazd do planowanej inwestycji przebiegać będzie z drogi id [...] poprzez działkę nr [...], która w tej części stanowi chroniony grunt rolny "RIIIb". W związku z tym, realizowana inwestycja pomimo wskazanej nieprzekraczalnej linii zabudowy będzie związana z chronionym gruntem rolnym klasy RIIIb, z uwagi na dojazd i przejście do realizowanej inwestycji. Organ I instancji stwierdził, że obecnie realizacja przedsięwzięcia na tym użytku nie jest możliwa. Wskazał, że w dniu 24 września 2023 r. weszła w życie nowelizacja u.o.g.r.l., która w art. 7 ust. 2 a wskazała, że przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Natomiast nie wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III położonych na obszarze uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zatem, w sytuacji gdy inwestycja zostanie zrealizowana na wskazanym gruncie bez uzyskania stosownej decyzji, organ I instancji będzie zobligowany do wszczęcia postępowania administracyjnego w myśl art. 28 ust. 2 u.o.g.r.l., który to przepis przewiduje, że w sytuacji wyłączenia gruntów rolnych bez stosownej decyzji zezwalającej na ich wyłączenie z produkcji, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%.
Stosownie natomiast do art. 53 ust. 4 pkt 6 i art. 64 ust. 1 u.p.z.p., przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy należało ją uzgodnić między innymi z organem właściwym w sprawie ochrony gruntów rolnych i leśnych.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła P.spółka z o.o. z siedzibą w [...] wnosząc o pozytywne uzgodnienie projektu decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] grudnia 2024 r., nr [...] o warunkach zabudowy dla planowanej inwestycji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 52 ust. 2 pkt 1, art. 59 ust. 1 oraz art. 54 pkt 3 w związku z art. 61 ust. 1 pkt 4 i 5 u.p.z.p. przez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzja o warunkach zabudowy odnosić się może tylko i wyłącznie do całej działki o określonym numerze ewidencyjnym, a nie do jej części określonej przez wnioskodawcę;
2) art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP przez odmowę uzgodnienia projektu decyzji warunków zabudowy dla wyodrębnionego terenu, na którym występują grunty rolne klasy IV i V, niewymagające uzyskania zgody na przeznaczenie ich na cele nierolnicze, co doprowadziło do naruszenia prawa własności;
3) art. 61 ust, 3 u.p.z.p. przez jego niezastosowanie, podczas gdy z rzeczonego przepisu wynika wprost, iż przy ustalaniu warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, obejmującej instalacje odnawialnego źródła energii, nie będzie wymagane spełnienie zasady "dobrego sąsiedztwa" oraz warunku dostępu do drogi publicznej;
4) art. 6 k.p.a. i art. 9 Konstytucji RP przez pominięcie w swoich rozważaniach Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (Dz.U.UE.L.2018.328.82 z dnia 21 grudnia 2018 r. z późn. zm.), jak również ustawy o odnawialnych źródłach energii
Spółka zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, co ma istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., które polegało na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i przyjęciu, że pojęcie "teren" i "działka" wskazane w u.p.z.p. należy traktować jako pojęcia tożsame oraz można je stosować zamiennie, w sytuacji gdy ustawodawca wprowadził rozróżnienie tych pojęć, dodatkowo wysnucia ze zgromadzonego materiału dowodowego wniosków z niego niewynikających, a mianowicie, że dojazd i przejście do realizowanej inwestycji będzie przebiegać przez grunt rolny "RIIIb", co nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego i projektu decyzji o warunkach zabudowy;
2) art. 8 k.p.a. polegające na rozstrzygnięciu wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść skarżącej wbrew zasadzie in dubio pro libertate oraz Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych, mimo braku spornych interesów stron i osób trzecich, co stanowi przejaw braku kierowania się przez organ administracyjny zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania i podważa tym samym zasadę dot. pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;
3) art. 6, art. 8, art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. przez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dot. pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a w konsekwencji uniemożliwienie stronie realizacji inwestycji ze względu na pozaprawne kryteria;
4) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku racjonalnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, w szczególności sprzecznego z u.o.g.r.l., interesem społecznym i słusznym interesem obywateli, w oparciu o dowolne, pozaprawne kryteria, a tym samym powstania wątpliwości co do zasadności i logiki rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu zażalenia wyjaśniono, że w obowiązującym stanie prawnym dopuszczalne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla terenu stanowiącego część działki ewidencyjnej, która nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, jeżeli teren ten można jednoznacznie wyodrębnić i przedstawić na załączniku graficznym do decyzji. Wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy części działki nr [...] z pominięciem gruntów oznaczonych jako "RIIIb", a więc w części niewymagającej uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia jej na cele nierolnicze. Zgodnie ze zmianą brzmienia art. 61 ust. 3 u.p.z.p., polegającą na rozszerzeniu ww. przepisu o instalacje odnawialnego źródła energii, aktualnie nie budzi wątpliwości, że urządzenia wytwarzające energię ze źródeł odnawialnych, w tym farmy fotowoltaiczne, nie wymagają spełnienia warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Jednym z atrybutów prawa własności jest korzystanie z rzeczy, w tym nieruchomości, zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa, tyle tylko, że w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego - art. 140 K.c. Rozwinięciem tej zasady jest regulacja zawarta w art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., w myśl której każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Starosta [...] uzgadniając projekt decyzji o warunkach zabudowy przyjął niekorzystną dla strony interpretację przepisów, tj. wydał postanowienie wbrew: a) zasadzie in dubio pro libertate, tj. przyjaznej dla strony postępowania interpretacji przepisów, wykraczającej poza przesłanki wskazane w art. § 1 k.p.a. Zdaniem spółki niezasadne było wydanie przez organy administracji publicznej orzeczenia niezgodnego z wolą strony i uznanie tego stanu za prawidłowy w sytuacji, gdy nie było przeszkód, by zastosować interpretację przepisu korzystną dla strony. Organy administracji państwowej są zobowiązane stosować przepisy prawa krajowego na korzyść rozwoju odnawialnych źródeł energii, jakimi niewątpliwie są instalacje fotowoltaiczne. W ocenie spółki Starosta [...] dokonał wykładni niekorzystnej dla strony (pomimo możliwości zastosowania korzystnej), skutkującej pozbawieniem strony możliwości realizacji inwestycji, a nadto wbrew obowiązkowi dokonywania wykładni w sposób korzystny dla rozwoju odnawialnych źródeł energii. Jednocześnie odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie instalacji fotowoltaicznej, stanowi naruszenie przepisu art. 10 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej poprzez niezastosowanie się do obowiązującej Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77 /WE oraz 2003/30/WE. Zdaniem spółki organ powinien uzgodnić projekt decyzji o warunkach zabudowy dla planowanego przedsięwzięcia, albowiem nie ma przeszkód, aby uzgodnić projekt decyzji o ustalenie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji na części działki.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2025 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], powołując się na art. 7 ust. 1-2a u.o.g.r.l., art. 53 ust. 4 pkt 6 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p., art. 106 § 5, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 § 2 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, to że w sprawach o ustalenie warunków zabudowy, w tym dotyczących inwestycji z zakresie instalacji odnawialnych źródeł energii-farm fotowoltaicznych, dopuszczalne jest ich sytuowanie na częściach działek ewidencyjnych, które nie wymagają uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Zgodnie bowiem z art. 7 u.o.g.r.l., przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - ust. 1. Z treści ust. 2 pkt 1 tego artykułu wynika, że przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III - wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, z zastrzeżeniem ust. 2a. Nie wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III położonych na obszarze uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - ust. 2a. W obecnym stanie prawnym wyjątek z art. 7 ust. 2a można zastosować dopiero po wejściu w życie planu ogólnego, który wyznaczy obszar uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas I[?]III. Do tego czasu przeznaczenie gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klasy I-III na cele nierolnicze będzie mogło nastąpić tylko w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, za zgodą właściwego ministra.
Kolegium podkreśliło, że inwestycja planowana jest na części nieruchomości, która nie obejmuje użytków rolnych klasy III, jak wynika z załącznika graficznego do projektu decyzji o warunkach zabudowy. Jednakże dojazd, dojście do planowanej inwestycji odbywał się będzie przez część działki stanowiącej użytek rolny klasy III. Działka nr [...] posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej - działka nr [...]. Działka nie posiada innego dostępu do drogi publicznej. Oznacza to, że dostęp do terenu inwestycji odbywał się będzie przez część działki stanowiącej grunty chronione klasy III, ponieważ tylko użytki RIIIb graniczą bezpośrednio z drogą publiczną. Do momentu wprowadzenia przez gminę planu ogólnego, który na terenie gruntów rolnych klasy I-III ustanowi obszar uzupełnienia zabudowy, przeznaczenie gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klasy I-III na cele nierolnicze będzie, zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l., wymagało uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. W obecnym stanie prawnym wyjątek z art. 7 ust. 2a będzie mógł zostać zastosowany dopiero po wejściu w życie planu ogólnego, który wyznaczy obszar uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas I[?]III. W wyniku realizacji inwestycji część działki będąca użytkami RIIIb nie będzie mogła być użytkowana rolniczo. Będzie to faktycznie skutkować zmianą przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Rzeczywista powierzchnia niezbędna na cele nierolne będzie większa niż oznaczona liniami rozgraniczającymi teren inwestycji. Obowiązek uzgodnienia uregulowany jest w przepisie art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p., z treści którego, w związku z art. 64 ust. 1 tej ustawy, wynika, iż decyzje o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z organami właściwymi w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz melioracji wodnych - w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami. Organ uzgadniający obowiązany jest do zajęcia stanowiska w oparciu o przedstawiany do uzgodnienia projekt decyzji.
Zdaniem organu odwoławczego podniesione w zażaleniu kwestie związane z naruszeniem przepisów u.p.z.p. dotyczą postępowania głównego i nie należą do właściwości organu uzgadniającego. Organ ten nie jest upoważniony do merytorycznej oceny wniosku o ustalenie warunków zabudowy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ podkreślił, że celem uzgodnienia z art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p. jest ochrona rolnego charakteru gruntów, która nie ogranicza się wyłącznie do samego terenu objętego wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy. Realizacja przedsięwzięcia nie może bowiem prowadzić do naruszenia wartości chronionych przepisami ustawy szczególnej. Wymaga to ustalenia, że planowana inwestycja będzie służyć rolniczemu wykorzystaniu terenu lub że pomimo odmiennego charakteru da się pogodzić z rolnym przeznaczeniem gruntu.
Skargę na powyższe postanowienie wniosła P. spółka z o.o. z siedzibą w [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z :
1. art. 21 ust. 11 art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez odmowę uzgodnienia projektu decyzji warunków zabudowy dla wyodrębnionego terenu, na którym występują grunty rolne nie przekraczające gruntów rolnych RIVa, RIVa i R\/, niewymagające uzyskania zgody na przeznaczenie ich na cele nierolnicze, co doprowadziło do naruszenia prawa własności;
2. art. 61 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. przez jego niezastosowanie, podczas gdy z rzeczonego przepisu wynika wprost, iż przy ustalaniu warunków zabudowy dla instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, obejmującej instalacje odnawialnego źródła energii, nie będzie wymagane spełnienie zasady "dobrego sąsiedztwa" oraz warunku dostępu do drogi publicznej, w konsekwencji Starosta [...] odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla farmy fotowoltaicznej, podczas gdy brzmienie art. 61 ust 3 u.p.z.p. powinno prowadzić do wniosku, że lokalizacja farmy fotowoltaicznej, niezależnie od jej mocy, nie wymaga w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy oceny przesłanki dostępu do drogi publicznej;
3. art. 6 k.p.a. i art. 9 Konstytucji RP przez pominięcie w swoich rozważaniach Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (Dz.U.UE.L.2018.328.82 z dnia 21 grudnia 2018 r. z pózn. zm.), jak również ustawy o odnawialnych źródłach energii
Spółka zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z:
1. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. przez przyjęcie, że decyzja organu odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem tych przepisów, poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego;
2. art. 8 k.p.a. przez prowadzenie sprawy w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej w związku z wydawaniem decyzji sprzecznej z powszechną praktyką rozstrzygania spraw w przedmiotowym stanie faktycznym oraz nie uwzględnienie i nie ustosunkowanie się do interesów wnioskodawcy i właściciela nieruchomości, objętej postępowaniem, oraz nie rozważenie możliwości występowania innych interesów publicznych niż ochrona gruntu rolnego;
3. art. 138 § 2 k.p.a., w związku z nieuchyleniem zaskarżonego postanowienia w całości i nie przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu skargi Spółka podkreśliła, że zaskarżone postanowienie jest prawnie wadliwe, albowiem narusza przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania administracyjnego, wskazane szczegółowo w petitum przedmiotowej skargi.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych spółka wskazała, że w obowiązującym stanie prawnym dopuszczalne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla terenu stanowiącego część działki ewidencyjnej, która nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, jeżeli teren ten można jednoznacznie wyodrębnić i przedstawić na załączniku graficznym do decyzji.
Ponadto, zdaniem strony skarżącej nie budzi wątpliwości, że treść art. 61 ust. 3 u.p.z.p., że warunków określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2, czyli dotyczących spełnienia zasady tzw. dobrego sąsiedztwa oraz zapewnieniu inwestycji dostępu do drogi publicznej nie stosuje się m.in. do instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 cyt. ustawy o odnawialnych źródłach energii.
Strona skarżąca jednocześnie zauważyła, że w przypadku uzgodnienia, stanowisko organu współdziałającego nie może sprowadzać się do argumentacji opartej na niezgodności planowanej inwestycji z ogólnymi zasadami przyświecającymi ochronie gruntów rolnych czy leśnych. Rolą organów uzgadniających jest ocena projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy pod kątem przepisów szczególnych, leżących w gestii organu uzgadniającego, zaś odmowa uzgodnienia może nastąpić w przypadku, gdy konkretny przepis prawa wyklucza możliwość realizacji inwestycji na danym terenie w ogóle lub w planowanym zakresie. Organ uzgadniający winien postępować w granicach prawa i w oparciu o zasadę pogłębiania zaufania obywatela do Państwa.
Końcowo skarżąca spółka podkreśliła, że zgodnie z aktualnym i dominującym orzecznictwem warunki dobrego sąsiedztwa oraz dostępu do drogi publicznej nie mają zastosowania do instalacji odnawialnego źródła energii. Skoro wolą ustawodawcy było wyłączenie przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. w procesie wydawania decyzji w przedmiocie warunków zabudowy dla instalacji odnawialnego źródła energii, zastosowana przez organ I instancji i organ odwoławczy wykładnia art. 61 ust. 3 u.p.z.p. jest wykładnią contra legem.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu administracyjnego oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, wynikające z treści art. 145 § 1 p.p.s.a, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Wyjaśnić także należy, że skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Będące przedmiotem kontroli Sądu postanowienia zostały wydane w wyniku toczącego się postępowania uzgodnieniowego, o którym mowa w art. 106 k.p.a., w związku z wnioskiem Burmistrza o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji Spółki polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej.
Zgodnie z art. 53 ust. 4 pkt 6 w związku z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. decyzję o warunkach zabudowy, w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami, wydaje się po uzgodnieniu z organami właściwymi w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz melioracji wodnych. W myśl art. 53 ust. 5 u.p.z.p. uzgodnień, o których mowa w ust. 4, dokonuje się w trybie art. 106 k.p.a., z tym że zażalenie przysługuje wyłącznie inwestorowi. W przypadku niezajęcia stanowiska przez organ uzgadniający w terminie 2 tygodni od dnia doręczenia wystąpienia o uzgodnienie - uzgodnienie uważa się za dokonane. Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w u.o.g.r.l. organem właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych jest starosta (art. 5 u.o.g.r.l.). Z kolei zgodnie z art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1145) za nieruchomości wykorzystywane na cele rolne i leśne uznaje się nieruchomości wykazane w katastrze nieruchomości jako użytki rolne albo grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione, a także wchodzące w skład nieruchomości rolnych użytki kopalne, nieużytki i drogi, jeżeli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. W dalszej kolejności należy wskazać, że postanowienie, o którym mowa w art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p. jest wydawane w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że na organie spoczywa obowiązek zgromadzenia i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a następnie obowiązek wyważenia interesu publicznego związanego z ochroną gruntów rolnych oraz słusznego interesu strony. Organ, działając w oparciu o uznanie administracyjne, nie może wydać decyzji dowolnej, lecz decyzję będącą wynikiem wyważenia tych sprzecznych interesów i uwzględnienia obowiązującego prawa materialnego (por. wyroki NSA z: 27 maja 2021 r., I OSK 148/21; 6 maja 2022 r., I OSK 1733/21; 18 maja 2022 r., I OSK 1757/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej - CBOSA).
Podkreślić należy, że kontrola sądowa rozstrzygnięcia wydanego w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy, a także czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia i czy nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Kontrola sądowa powinna więc dotyczyć podstaw uznania administracyjnego oraz prawidłowości procesu wydania rozstrzygnięcia uznaniowego. Granice uznania administracyjnego to okoliczności faktyczne lub przepisy prawne, które powodują, że organ administracyjny, działając na zasadzie uznania, działa legalnie, lecz nie dowolnie (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2018 r., II OSK 1440/16, CBOSA). Sam wybór rozstrzygnięcia, którego organ dokonuje samodzielnie kierując się pozaprawnymi kryteriami słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (por. wyrok NSA z 25 maja 2020 r., II OSK 2397/19, CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku postanowienia uzgodnieniowego z art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p. granice uznania administracyjnego wyznaczają normy zadaniowe wynikające z Konstytucji RP, u.p.z.p. oraz u.o.g.r.l. (por. wyrok NSA z 4 października 2022 r., II OSK 1554/21; WSA w Rzeszowie z 31 maja 2023 r., II SA/Rz 123/23, CBOSA). Granice uznania administracyjnego wynikają także z zasad ogólnych k.p.a. Istotny dla działalności uznaniowej organów administracji jest w szczególności artykuł 7 k.p.a. i stanowiące rozwinięcie wyrażonej tam zasady art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (por. wyrok NSA z 23 lutego 2018 r., I OSK 1521/17, CBOSA).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.o.g.r.l. ochrona gruntów rolnych polega na: 1) ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne; 2) zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów rolnych oraz szkodom w produkcji rolniczej, powstającym wskutek działalności nierolniczej i ruchów masowych ziemi; 3) rekultywacji i z W myśl natomiast art. 6 ust. 1 u.o.g.r.l. na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku - inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej. W orzecznictwie wskazuje się, że art. 3 ust. 1 u.o.g.r.l. może stanowić samodzielną podstawę do oceny zasadności realizacji określonych inwestycji na gruntach rolnych (por. wyroki NSA z: 12 października 2022 r., II OSK 1380/21; 4 października 2022 r., II OSK 1554/21, CBOSA).
Inwestycja skarżącej spółki polegająca na budowie 1 do 2 instalacji fotowoltaicznych pn. [...] o mocy do 2MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną i instalacją towarzyszącą, na części działki nr [...] o pow. 2,22 ha położonej w obrębie [...], gmina [...]. Wymieniona nieruchomość gruntowa stanowi chronione grunty rolne RIIIb oraz niechronione grunty rolne RIVa, RIVb i RV, pochodzenia mineralnego (A - gleby bielicowe i pseudobielicowe oraz Bw - gleby brunatne wyługowane i gleby brunatne kwaśne). Zgodnie z załącznikiem graficznym załączonym do projektu decyzji o warunkach zabudowy linie zabudowy nie przekraczają gruntów rolnych RIVa, RIVa i RV. Obecnie w orzecznictwie przyjmuje się, że co do zasady możliwe jest ustalenie warunków zabudowy dla terenu, który stanowi część działki ewidencyjnej i teren ten można jednoznacznie wyodrębnić i przedstawić na załączniku graficznym do decyzji (wyrok NSA z 12 marca 2025 r., II OSK 389/24; wyrok NSA z 4 grudnia 2024 r., II OSK 289/24; wyrok NSA z 13 lutego 2024 r., II OSK 2419/22; wyrok NSA z 14 czerwca 2023 r., II OSK 1751/22; wyrok NSA z 19 stycznia 2023 r., II OSK 2598/21; wyrok NSA z 24 maja 2018 r., II OSK 1634/16 – CBOSA). W praktyce nierzadko może zachodzić potrzeba ustalenia warunków zabudowy dla części działki m.in. w sytuacji, gdy wyodrębniona ewidencyjnie jako odrębny użytek część działki ewidencyjnej nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze lub nieleśne, natomiast pozostała część jest wyłączona z zabudowy w świetle art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. (por. wyroki NSA z: 24 maja 2018 r., II OSK 1634/16, 23 kwietnia 2020 r., II OSK 1693/19, 19 lutego 2021 r., II OSK 2976/20, 15 maja 2022 r., II OSK 698/21, 2 lipca 2024 r., II OSK 1272/23). Równocześnie należy zastrzec, że dopuszczenie możliwości ustalenia warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej nie może być wykorzystane do obejścia prawa, w tym przepisów u.o.g.r.l. (por. np. wyrok NSA z 27 listopada 2024 r., II OSK 2624/23, wyrok NSA z 30 października 2024 r., II OSK 2482/23, wyrok z 12 kwietnia 2023 r., II OSK 1181/20, CBOSA). Zważyć również trzeba, że przesądzenie w rozpoznawanej sprawie zasady dopuszczalności zabudowy części działki rolnej, na której nie znajdują się grunty rolne klas I-III, nie oznacza jeszcze, że zabudowa tej części działki nie będzie naruszać przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W świetle bowiem art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 u.o.g.r.i.l., każdy grunt rolny, również grunty klas bonitacyjnych innych niż klasy I-III, podlega ochronie. W szczególności, organ uzgadniający, działając w ramach uznania administracyjnego może stwierdzić, że planowana inwestycja na gruntach rolnych innych niż klasy I-III, jest, w realiach danej sprawy, sprzeczna z celami ochrony gruntów rolnych przewidzianymi w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych (zob. wyrok NSA z 18 marca 2025 r., II OSK 485/24, wyrok NSA z 19 stycznia 2023 r., II OSK 2598/21, CBOSA).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w odniesieniu do działki na której ma być zrealizowana inwestycja na użytkach klasy RIVa, RIVb i RV organy nie przytoczyły jakiegokolwiek okoliczności wskazujących, że realizacja inwestycji spowoduje, że działki przestaną być działkami wykorzystywanymi do działalności rolniczej, a dodatkowo inwestycja wpłynie negatywnie na pozostałe grunty rolne znajdujące się w okolicy. Organy nie wskazały na żadne realne, konkretne okoliczności związane z planowaną inwestycją (w tym jej charakter i rozmiar) oraz z jej lokalizacją. Podkreślić należy, że niezbędnym elementem rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie uzgodnienia z art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p. jest dokonanie przez starostę wyczerpujących ustaleń co do charakteru planowanego przedsięwzięcia w kontekście jego wpływu na rolnicze użytkowanie działek, na którym ma ono być zrealizowane. Ustalenia te powinny odnosić się do charakteru, parametrów i technologii konkretnej inwestycji. w żaden sposób nie odniósł się do tego czy charakter urządzeń przewidzianych do realizacji przez skarżącą spółkę na działce inwestycyjnej (w tym ich rozmieszczenie) wpłynie na zmianę przeznaczenia tych działek. Starosta nie ustalił z jaką ingerencją w grunt wiązać się będzie realizacja inwestycji, a także czy produkowana energia ma służyć na potrzeby gospodarki rolnej. Organy nie wskazały jakie konkretne, realne okoliczności związane z ochroną gruntów rolnych przed zmianą ich przeznaczenia na cele nierolnicze wziął pod uwagę. Organy nie wyjaśniły jaki jest ogólny udział użytków rolnych na terenie gminy oraz warunki glebowe, jaka jest klasyfikacja gruntów znajdujących się w otoczeniu działek inwestycyjnych, czy tworzą one zwartą całość produkcyjną i jaki jest rzeczywisty lub choćby potencjalny wpływ planowanej inwestycji na ich rolnicze wykorzystanie. Organy nie wykazały, że grunty planowane do zainwestowania mają istotną wartość rolniczą z punktu widzenia uwarunkowań panujących w gminie [...]. Zważyć należy, że z załącznika nr 2 do decyzji o warunkach zabudowy wynika, że w sąsiedztwie działki inwestycyjnej występują tereny użytkowane na cele rolne, leśne, rowy oraz drogi, zabudowania gospodarcze i mieszkalne jednorodzinne/zagrodowe. Podkreślić również trzeba, że dokonywana przez starostę w ramach uzgodnienia ocena stanu faktycznego, wynikającego z ustaleń sprawy głównej, nie opiera się jedynie na przepisach prawa, lecz również na stanie wiedzy zawartej np. w prowadzonych ewidencjach i innej dokumentacji, którą dysponuje organ w ramach przyznanych mu kompetencji (por. wyrok NSA z 6 lutego 2009 r., II OSK 113/08, CBOSA).
Kolegium wskazało, że inwestycja planowana jest na części nieruchomości, która nie obejmuje użytków rolnych klasy III, jak wynika z załącznika graficznego do projektu decyzji o warunkach zabudowy. Jednakże dojazd, dojście do planowanej inwestycji odbywał się będzie przez część działki stanowiącej użytek rolny klasy III. Działka nr [...] posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej - działka nr [...]. Działka nie posiada innego dostępu do drogi publicznej. Oznacza to, że dostęp do terenu inwestycji odbywał się będzie przez część działki stanowiącej grunty chronione klasy III, ponieważ tylko użytki RIIIb graniczą bezpośrednio z drogą publiczną. Organy wskazały, że do momentu wprowadzenia przez gminę planu ogólnego, który na terenie gruntów rolnych klasy I-III ustanowi obszar uzupełnienia zabudowy, przeznaczenie gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klasy I-III na cele nierolnicze będzie, zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l., wymagało uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. W obecnym stanie prawnym wyjątek z art. 7 ust. 2a będzie mógł zostać zastosowany dopiero po wejściu w życie planu ogólnego, który wyznaczy obszar uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas I -III. Kolegium stwierdziło również, że w wyniku realizacji inwestycji część działki będąca użytkami RIIIb nie będzie mogła być użytkowana rolniczo. Będzie to faktycznie skutkować zmianą przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Rzeczywista powierzchnia niezbędna na cele nierolne będzie większa niż oznaczona liniami rozgraniczającymi teren inwestycji.
Zdaniem Sądu wskazana argumentacja, choć wskazuje na istotne okoliczności związane z wykorzystaniem części działki [...], nie objętej terenem inwestycji, stanowiącej grunty chronione klasy RIIIb, nie mogła jednak samodzielnie przesądzić o istnieniu podstaw do odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Organy powinny bowiem wyjaśnić, czy dojazd do działki objętej terenem inwestycji ([...]) nie zniweczy możliwości rzeczywistej, realnej eksploatacji gruntów rolnych klasy RIIIb, znajdujących się również na działce nr [...]. Innymi słowy, czy zostanie zachowany charakter rolniczy gruntów chronionych w czasie funkcjonowania farmy fotowoltaicznej. Warto w tym kontekście dodać, że całkowita powierzchnia działki [...] wynosi 2,22 ha, zaś jedyny użytek rolny podlegający ochronie, to część działki nr [...] o powierzchni 0,27 ha. Chronione grunty nie są położone wewnątrz wyznaczonego przez inwestora na działce [...] terenu inwestycji (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2023 r., II OSK 2598/21, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2023 r., II SA/Wr 386/23, CBOSA).
Nadto zdaniem Sądu nie jest prawidłowe stanowisko organów odnośnie zastosowania przepisów art. 7 ust. 2a w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym orz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 1688, dalej ustawa nowelizująca), która z dniem 24 września 2023 r. wprowadziła zmiany zarówno w przepisach u.p.z.p. jak i u.o.g.r.l. Znowelizowany został art. 61 u.p.z.p. Zgodnie z treścią ust. 1 tego przepisu, wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia wskazanych w tym przepisie warunków, w tym gdy teren jest położony na obszarze uzupełnienia zabudowy (pkt 1a). Niemniej jednak, zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy nowelizującej, do spraw dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie natomiast, i przepis ten ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, z treścią ust. 2 art. 59 ustawy nowelizującej, do spraw dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy i przed dniem utraty mocy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w danej gminie : 1) stosuje się przepisy art. 54 oraz art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 2, 3 i 5a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym; 2) nie stosuje się przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1a i ust. 1a ustawy zmienianej w art. 1. Jednocześnie wskazać należy, że zgodnie z treścią ust. 3 art. 59 ustawy nowelizującej, ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydanie decyzji o warunkach zabudowy na wniosek złożony od dnia 1 stycznia 2026 r. jest możliwe, jeżeli w danej gminie wszedł w życie plan ogólny gminy, w przypadku, gdy wniosek dotyczy terenu położonego w więcej niż jednej gminie - jeżeli w tych gminach weszły w życie plany ogólne gmin. Warunków, o których mowa w zdaniu pierwszym, nie stosuje się w odniesieniu do terenów zamkniętych.
Z przepisu tego wynika, że dopiero wydanie decyzji o warunkach zabudowy na wniosek złożony od dnia 1 stycznia 2026 r. jest możliwe, jeżeli w danej gminie wszedł w życie plan ogólny, to zaś oznacza, iż możliwe jest uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy na wniosek złożony po dacie 23 września 2023 r. a przed datą 1 stycznia 2026 r. i nie jest wymagane oczekiwanie na uchwalenie planu ogólnego, z obszarem uzupełnienia zabudowy. Powyższe prowadzi do konstatacji, że do spraw wszczętych, tak jak w niniejszej sprawie po dniu 24 września 2023 r., nie stosuje się przepisów, które odnoszą się do terenu położonego "na obszarze uzupełnienia zabudowy". Na podstawie art. 14 pkt 2 lit. a ustawy nowelizującej zmieniona została także treść art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l. Przepis ten stanowi, że nie wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III położonych na obszarze uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (przepis art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l., w brzmieniu sprzed nowelizacji stanowił, że nie wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli grunty te spełniają łącznie następujące warunki: 1) co najmniej połowa powierzchni każdej zwartej części gruntu zawiera się w obszarze zwartej zabudowy; 2) położone są w odległości nie większej niż 50 m od granicy najbliższej działki budowlanej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami; 3) położone są w odległości nie większej niż 50 metrów od drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych; 4) ich powierzchnia nie przekracza 0,5 ha, bez względu na to, czy stanowią jedną całość, czy stanowią kilka odrębnych części).
W odniesieniu do sytuacji określonej w art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l. (w aktualnym brzemieniu), brak jest przepisów przejściowych. Nie oznacza to jednak, że w rozpoznawanej sprawie - tak jak przyjęły to organy obu instancji - zastosowania nie znajdzie art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l. w brzmieniu sprzed 24 września 2023 r. lecz w brzmieniu nadanym mu w ustawie nowelizującej. Wskazać bowiem należy, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z postępowaniem uzgodnieniowym (o którym mowa w art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p.), a więc postępowaniem wpadkowym postępowania głównego, którym jest postępowanie o ustalenie warunków zabudowy. Innymi słowy postępowanie to dotyczy tylko kwestii wpadkowej i służy załatwieniu sprawy w postępowaniu głównym o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. To zatem sprawa główna a nie wpadkowa powinna zostać - z uwagi na datę wszczęcia postępowania - załatwiona przy zastosowaniu przepisów u.p.z.p. w brzmieniu sprzed dnia 24 września 2023 r., co wynika z art. 59 ust. 1 i ust. 2 ustawy zmieniającej. Jak już bowiem wyżej wskazano, do decyzji o warunkach zabudowy nie stosuje się przepisu art. 61 ust. 1 pkt 1a u.p.z.p., który wprowadza wymóg, by działka dla której ustalane są warunki zabudowy, stanowiła teren położony na obszarze uzupełnienia zabudowy. Konsekwentnie zatem powinien respektować to również organ współdziałający w wydaniu decyzji. Zdaniem Sądu interpretacja ww. przepisów zaproponowana przez organy, prowadziłaby do wniosku o braku spójności (funkcjonalnej i systemowej) przepisów u.p.z.p. oraz u.o.g.r.l. Na płaszczyźnie postępowania wpadkowego (uzgodnieniowego), należy zatem stosować przepisy u.o.g.r.l. w brzmieniu dotychczasowym. Organ uzgadniający, o którym mowa w art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p. nie jest organem, o którym mowa w art. 7 ust. 1 u.o.g.r.l. i nie rozstrzyga o kwestiach, o których mowa w art. 7 u.o.g.r.l. oraz art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. Nadto błędne jest rozumowanie odwołujące się do art. 2 pkt 22 i art. 13a ust. 7 u.p.z.p. (w nowym brzmieniu) oraz przepisu przejściowego art. 64 ust. 2 ustawy zmieniającej, stwierdzające, że według art. 64 ust. 2 ustawy zmieniającej, do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, w przepisach ustaw zmienianych niniejszą ustawą, z wyjątkiem ustawy zmienianej w art. 26, odnoszących się do planu ogólnego gminy, przez plan ogólny gminy należy rozumieć studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, z wyjątkiem spraw uchwalania planów ogólnych gminy. Trzeba podkreślić, że przepis art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l. nie odnosi się do planu miejscowego gminy, lecz do obszaru uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Natomiast art. 2 pkt 22 u.p.z.p. w nowym brzmieniu mówi jedynie o tym, co na gruncie tej ostatniej ustawy należy rozumieć przez "akt planowania przestrzennego". Zdaniem Sądu wobec braku przepisów intertemporalnych w zakresie art. 7 ust. 2a u.o.g.r., a także w związku z tym, że ustawodawca w wyniku nowelizacji wprowadził przepisy mniej korzystne dla inwestorów, należy zastosować przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych obowiązujące przed dniem 24 września 2023 r. Zastosowanie takiego rozstrzygnięcia jest podyktowane obowiązkiem przestrzegania zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej, o których mowa w art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Natomiast zgodnie z drugim, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Przypomnieć również należy, że w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06 Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wskazał, że milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw jej zastosowaniu przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 lutego 2024 r., IV SA/Po 12/24, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 7 listopada 2024 r., II SA/Go 473/’24, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 1 lipca 2025 r., II SA/Rz 697/25, CBOSA).
W sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 6, art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a.) a także do naruszenia przepisów prawa materialnego (błędne zastosowanie art. 7 ust 2 a u.o.g.r.l. w nowym brzmieniu). Wobec powyższego w ocenie Sądu negatywne dla skarżącej spółki rozstrzygnięcia organów obu instancji zapadły przedwcześnie. Z tych wszystkich powodów Sąd stwierdził zaistnienie podstaw do uwzględnienia skargi i wyeliminowania zaskarżonego aktu, jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Ponownie prowadząc postępowanie organ zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną i wskazania, które wynikają z uzasadnienia niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku, działając na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a. Zasądzony zwrot kosztów postępowania obejmuje wpis od skargi w wysokości 100 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło