II SA/Go 294/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.), Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska,, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Aleksandra Stankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy społecznej I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokat A.G. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2006r, wydaną w oparciu o art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 4, art. 8, art. 39 ust. 1-2, art. 11 ust. 2, art. 53 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 3 i art. 107 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza, odmówił W.S. przyznania pomocy w miesiącu listopadzie 2005r. w formie mieszkania chronionego. W uzasadnieniu organ l instancji podał, że pomimo prawidłowego zawiadomienia skarżącego o planowanej wizycie pracowników Ośrodka, celem zebrania informacji do wywiadu środowiskowego określających jego sytuację rodzinną i materialną, skarżący odmówił udzielenia tychże informacji, co uzasadnił obecnością wskazanego pracownika socjalnego, którego nie życzył sobie widzieć. Dlatego też, wobec braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności związanych z sytuacją majątkową skarżącego, organ l instancji wydał wyżej wskazaną decyzję. Odwołanie od tej decyzji złożył W.S., podnosząc, że Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej złośliwie przysłał do niego pracownika socjalnego B.D. celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wiedząc, że pracownik ten "skrzywdził" skarżącego poprzez nieudzielenie mu pomocy ze świadczeń pomocy społecznej. Po rozpoznaniu odwołania organ II instancji - Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydał dnia [...] lutego 2006r. decyzję, którą utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej. Swoje stanowisko organ II instancji uzasadnił przede wszystkim brzmieniem art. 53 ustawy o pomocy społecznej, według którego osobie, która ze względu na trudną sytuację życiową, wiek, niepełnosprawność lub chorobę potrzebuje wsparcia w funkcjonowaniu w codziennym życiu, ale nie wymaga usług w zakresie świadczonymi przez jednostkę całodobowej opieki, w szczególności osobie z zaburzeniami psychicznymi, osobie opuszczającej rodzinę zastępczą, placówkę opiekuńczo- wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, zakład dla nieletnich, uchodźcy, może być przyznany pobyt w mieszkaniu chronionym. Znając z urzędu sytuację skarżącego SKO podzieliło pogląd organu l instancji, że W.S. nie spełnia przesłanek, aby pomoc w postaci przyznania mieszkania chronionego otrzymać, bowiem jest osobą zaradną, zajmującą samodzielny lokal mieszkalny, a ponadto brak współpracy ze strony skarżącego z organami pomocy społecznej, w świetle przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej uzasadnia odmowę przyznania świadczeń pomocowych. Pismem z dnia [...] kwietnia 2006r. W.S. wniósł do Sądu skargę na decyzję SKO z dnia [...] lutego 2006r., w uzasadnieniu której podniósł, że nie jest prawdą, jakoby odmówił udzielenia niezbędnych informacji do wywiadu środowiskowego, tylko nie chciał ich udzielić pracownikowi B.D., jednocześnie prosząc o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez innego pracownika Ośrodka. Ponadto dodał, że B.D. nie chce przyjmować od niego istotnych informacji dotyczących jego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. W dalszej części skargi skarżący podniósł, że organy pomocy społecznej nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego i bezpodstawnie uznały, że nie jest on osobą bezdomną. Zdaniem skarżącego podstawową przesłanką pozwalającą uznać go za bezdomnego jest fakt, iż nie ma zamiaru zameldować się w obecnie zajmowanym mieszkaniu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Jednym ze świadczeń z pomocy społecznej o charakterze niepieniężnym jest funkcjonowanie mieszkań chronionych. Pomoc w tej postaci przysługuje osobie, która ze względu na trudną sytuację życiową, wiek, niepełnosprawność lub chorobę potrzebuje wsparcia w funkcjonowaniu w codziennym życiu, ale nie wymaga usług w zakresie świadczonym przez jednostkę całodobowej opieki, w szczególności osobie z zaburzeniami psychicznymi, osobie opuszczającej rodzinę zastępczą, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, zakład dla nieletnich bądź uchodźcy - art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z postanowieniami art. 53 ust. 2 i 3 wyżej wymienionej ustawy mieszkanie chronione jest formą pomocy społecznej przygotowującą osoby przebywające we wskazanych miejscach, pod opieką specjalistów, do prowadzenia samodzielnego życia lub zastępującą pobyt w placówce zapewniającej całodobową opiekę. Celem tej formy pomocy jest ułatwienie jednostce samodzielnej egzystencji w środowisku oraz integracja ze społecznością lokalną. Pobyt w takim mieszkaniu może zostać również zapewniony w ramach programu usamodzielniania, którym objęte są młode osoby opuszczające różne placówki socjalne po osiągnięciu pełnoletności (l. Zierpowska, Prawo pomocy społecznej, Zakamycze, Kraków 2006, str. 155). Zarówno z akt administracyjnych niniejszej sprawy, jak i wielu postępowań toczących się przed tutejszym Sądem wszczętych ze skarg W.S. wynika, że skarżący od wielu lat korzysta ze świadczeń pomocy społecznej udzielanych mu w różnych formach, celem zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych. Nie negując faktu, iż skarżący pozostaje w trudnej sytuacji życiowej, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych i nie mającą stałego dochodu z innych źródeł czy też majątku, należy stwierdzić, że nie jest osobą, która potrzebowałaby tak daleko idącego wsparcia, jakim jest przyznanie mieszkania chronionego. Ponadto nie spełnia przesłanek wymienionych w art. 53 ustawy o pomocy społecznej, które uzasadniałyby przyznanie mu tej formy pomocy. Nie jest również osobą niezaradną, o czym świadczy znajomość procedur związanych z udzielaniem pomocy społecznej, z której często korzysta oraz wielość składanych wniosków i innych pism procesowych do Sądu, ani też osobą bezdomną, ponieważ prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe w lokalu mieszkalnym położonym w [...], gdzie jest adresowana i odbierana przez niego wszelka korespondencja. Dlatego też, w ocenie Sądu organy pomocy społecznej nie miały uzasadnionych podstaw, aby udzielić W.S. pomocy społecznej w formie mieszkania chronionego. Na marginesie należy zauważyć, że celem pomocy społecznej, jako instytucji polityki społecznej państwa, jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stanowi o tym treść art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jednakże udzielenie pomocy społecznej przez powołane do tego organy administracji państwowej jest możliwa wtedy, gdy osoba wnosząca o udzielenie takiej pomocy wykazuje wolę współpracy z organami. Brak współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić bowiem podstawę do odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ustawy). Po przeprowadzeniu analizy akt sprawy Sąd podziela stanowisko organów co do uznania, że skarżący wykazywał brak chęci współpracy z organami i pomimo wielu prób podejmowanych przez organ l instancji, skarżący uparcie odmawiał udzielenia informacji dotyczących jego stanu majątkowego, niezbędnych do dokonania oceny jego sytuacji i podjęcia przez organ decyzji co do przyznania mu stosownej pomocy. Świadczą o tym znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy protokoły sporządzone przez pracowników socjalnych na okoliczność kolejnych wizyt składanych skarżącemu, celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w których wyraźnie zostało stwierdzone, że skarżący za każdym razem odmawiał "przeprowadzenia wywiadu środowiskowego" z pracownikiem socjalnym B.D.. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej, do którego skarżący skierował wniosek o wyłączenie B.D. od udziału w postępowaniu w jego sprawie, pismem z dnia [...] grudnia 2005r. poinformował skarżącego, że nie posiada żadnych "uzasadnionych podstaw do odsunięcia" od jego "obsługi" tegoż pracownika, w związku z czym należy uznać, że B.D., tak jak inni pracownicy Ośrodka, była w pełni uprawniona do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w celu ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności. Należy przy tym dodać, że wyłączenie pracownika organu może nastąpić w sytuacji, gdy wydał on w konkretnej sprawie decyzję administracyjną. Wszelkie postępowania w przedmiocie świadczeń pomocowych kończone są orzeczeniami administracyjnymi wydawanymi przez organ l instancji, tj. przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej, a zatem z uwagi na fakt, że B.D., nie będąc do tego upoważniona, nie wydała w przedmiotowej sprawie żadnego orzeczenia, wniosek o wyłączenie jej jako pracownika Ośrodka od udziału w postępowaniu był niezasadny. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O zasądzeniu kosztów postępowania na rzecz pełnomocnika skarżącego -adwokat A.G. - tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, orzeczono na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a.