II SA/Go 300/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi SE B Spółka z o.o. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. [...] grudnia 2008 r. w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wpłynęła do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) sporządzona przez pracodawcę karta narażenia zawodowego I.G., zatrudnionej w zakładzie SE B Sp. z o.o. PPIS przeprowadził postępowanie wyjaśniające oraz dochodzenie epidemiologiczne w celu dokonania oceny narażenia zawodowego oraz dowodów niezbędnych do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia. Organ I instancji skierował także I.G. na badania do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (dalej: WOMP) w celu rozpoznania choroby zawodowej. W skierowaniu na badania PPIS przedstawił charakterystykę pracy wykonywanej przez I.G.. Wskazał, że w okresie od [...].11.1975 r. do [...].09.1993 r. była zatrudniona w "S" na stanowisku sprzedawca, starszy sprzedawca-kasjer, zaś od [...].08.1994 r. do chwili obecnej w V, później jako SE B Sp. z o.o. na stanowisku pracownika produkcji bezpośredniej. Charakteryzując czynniki szkodliwe dla zdrowia, PPIS wskazał, iż I.G. pracując w sklepach spożywczych nie wykonywała czynności o charakterze monotypowym i tym okresie pracy nie odczuwała dolegliwości górnego narządu ruchu. Pracując natomiast jako pracownik produkcji bezpośredniej zajmowała się produkcją wiązek samochodowych elektrycznych i praca ta związana była z wykonywaniem czynności o charakterze monotypowym. WOMP orzeczeniem z [...] maja 2009 r. Nr [...] orzekł o rozpoznaniu u I.G. choroby zawodowej tj. zespołu cieśni nadgarstka lewego. Jednostka orzecznicza wykluczyła pozazawodowe podłoże schorzenia. Wyjaśniła, że rozpoznanie kliniczne ustaliła na podstawie wywiadu chorobowego, wyniku badania elektromiograficznego, karty informacyjnej leczenia szpitalnego, badań laboratoryjnych i konsultacji konsultanta specjalisty z zakresu neurologii. Jednostka orzecznicza wyjaśniła także, że narażenie zawodowe występuje od [...].08.1994 r. tj. od chwili zatrudnienia w V (obecnie SE B Sp. z o.o.) na stanowisku pracownika produkcji bezpośredniej. Praca na tym stanowisku polega na produkcji wiązek kabli elektrycznych do samochodów i w związku z tym pacjentka pracując na 2-3 zmiany w akordzie musiała pracować w pozycji wymuszonej wykonując od 4000 do 7000 ruchów monotypowych rąk, które obciążały zarówno prawy jak i lewy nadgarstek. Od około 3 lat zaczęła odczuwać bóle obu nadgarstków i drętwienie palców lewej ręki. Pismem z [...] maja 2009 r. SE B Sp. z o.o zwróciła się do PPIS o sprecyzowanie, jakie dokumenty zostały zgromadzone, potwierdzające chorobę zawodową i jaka była podstawa wykluczenia podłoża pozazawodowego. Pismo powyższe PPIS przekazał WOMP. WOMP pismem z [...] czerwca 2009 r. znak: [...] wyjaśnił, że pkt 2 orzeczenia z [...] maja 2009 r. dotyczy wyłącznie rozpoznania klinicznego schorzenia i w punkcie tym nie jest poruszony fakt rozpoznania choroby zawodowej. Zgromadzone dokumenty dotyczące tego punktu to badanie elektromiograficzne z [...].10.2008 r., które stwierdza cechy zespołu cieśni nadgarstka lewego I stopnia, karta leczenia szpitalnego w dniach [...]. 12. 2008 r., konsultacja lekarza specjalisty neurologii z [...].04.2009 r. oraz badanie TSH z [...].02.2009 r. WOMP wyjaśnił także, że podstawą rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka jako choroby zawodowej jest otrzymana ocena narażenia zawodowego od PPIS, dokładnie zebrany wywiad zawodowy oraz informacja z Poradni Medycyny Pracy SZM Fundacji "Nasze Zdrowie" zawarta w skierowaniu na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej. Podłoże pozazawodowe rozpoznanego schorzenia wykluczono na podstawie zebranego od pacjentki wywiadu z którego wynika, że nie uprawniała ona żadnych sportów obciążających kończyny górne jak np. tenis, wioślarstwo itd. Nadto wskazano, że prawidłowy wynik TSH wyklucza schorzenia tarczycy mogące być przyczyną wystąpienia cieśni nadgarstka. Podłoże pozazawodowe wyklucza również fakt, że poza pracą zawodową I.G. nigdy nie pisała na maszynie i komputerze. Na podstawie wywiadu od pacjentki oraz na podstawie badania fizykalnego wykluczono także schorzenie reumatoidalne, którym to wielokrotnie towarzyszy zespół cieśni nadgarstka. Kolejnym pismem z [...] lipca 2009 r. PPIS zwrócił się do WOMP o wyjaśnienie, czy zmiany zwyrodnieniowe kręgu szyjnego, wymienione w pkt 10 skierowania na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej, sporządzonym przez lekarza profilaktyka [...].03.2009 r. mogły mieć znaczenie jako czynnik pozazawodowy w powstaniu u I.G. rozpoznanego zespołu cieśni nadgarstka lewego. Odpowiadając na to pismo WOMP pismem z [...] lipca 2009 r. wyjaśnił, że zmiany zwyrodnieniowe odcinka szyjnego kręgosłupa nie mają wpływu na powstanie zespołu cieśni nadgarstka. W takim stanie faktycznym PPIS [...] grudnia 2009 r. wydał decyzję Nr [...] o stwierdzeniu u I.G. przewlekłej choroby odwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka lewego, wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869). PPIS w uzasadnieniu decyzji powołał się na orzeczenie jednostki służby zdrowia z [...] maja 2009 r. Organ wskazał, że sposób wykonywania pracy przez I.G. był przyczyną wystąpienia choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka lewego. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się SE B Spółka z o.o. i złożyła od niego odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: PWIS), zarzucając: - nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, błędne ustalenie w zakresie stanu faktycznego sprawy, niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia, oparcie rozstrzygnięcia jedynie na orzeczeniu WOMP nie zawierającego przekonywującego uzasadnienia, tj. art. 7 w zw. z art. 75, 77 § 1, 80 i 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a, - rażące naruszenie prawa, w szczególności § 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych przez uznanie, iż zabrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji i nie przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, mimo wniosku skarżącego, tym samym oparcie rozstrzygnięcia w szczególności o dane zawarte w kwestionowanym orzeczeniu lekarskim. PWIS decyzją z [...] lutego 2010 r. Nr [...] utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie PPIS. W uzasadnieniu decyzji PWIS wskazał, że orzeczenie lekarskie WOMP z [...] maja 2009 r., uzupełnione pismami z [...] czerwca 2009 r. i [...] lipca 2009 r. jest przekonywujące i czytelne. Pozostaje także w zgodności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia ich niewiarygodności i nierzetelności, tym bardziej, że skarżąca nie przedstawiła dowodów podważających zasadność wydanych opinii. Zaistniały zatem w ocenie organu przesłanki do stwierdzenia u I.G. choroby zawodowej. PWIS wskazał także, że uzupełnił materiał dowodowy w części dotyczącej przebiegu zatrudnienia i wykonywanych czynności na zajmowanych stanowiskach przez I.G. w "S" (w okresie od [...].11. 1975 r. do [...].09.1993 r.). Na podstawie świadectwa pracy ustalono, że I.G. od [...].09.1981 r. do [...].11.1986 r. była zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu pracy (1/2 etatu). Ponadto w okresach [...].01.1979 r. do [...].09.1981 r.; [...].11.1986 r. do [...].09.1989 r.; [...].09.1989-[...].09.1989 r.; [...].07.1991 r. do [...].09.1993 r. przebywała na urlopie bezpłatnym z tytułu opieki nad dzieckiem. Z analizy zatrudnienia wynika zatem, że I.G. w pełnym wymiarze czasu pracy (po zsumowaniu okresów) przepracowała 5 lat 1 miesiąc 4 dni i wykonywała różnorodne zadania (wykładanie towaru, pisanie cen, podawanie towaru klientowi, obserwacja klientów, sprzątanie, kasowanie), co znacznie zmniejsza okres narażenia i prawdopodobieństwo przeciążenia układu ruchu przed zatrudnieniem w skarżącej spółce. Organ odwoławczy nie uwzględnił wniosku skarżącej o przebadanie I.G. w jednostce orzeczniczej II stopnia ze względu na brak pełnej i drobiazgowej analizy medycznej, gdyż żądanie to dotyczyło okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. Decyzja PWIS z [...] lutego 2010 r. stała się przedmiotem skargi SE B Sp. z o.o. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zarzucając organowi odwoławczemu: - nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, błędne ustalenie w zakresie stanu faktycznego sprawy, niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia, oparcie rozstrzygnięcia jedynie na orzeczeniu WOMP nie zawierającego przekonywującego uzasadnienia, tj. art. 7 w zw. z art. 75, 77 § 1, 80 i 84 k.p.a - rażące naruszenie prawa, w szczególności § 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych przez uznanie, iż zabrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji i nie przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, mimo wniosku skarżącego, tym samym oparcie rozstrzygnięcia w szczególności o dane zawarte w kwestionowanym orzeczeniu lekarskim, skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji PWIS oraz poprzedzającej ją decyzji PPIS a także zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę PWIS wniósł o oddalenie skargi i w całości podtrzymał argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność z prawem aktów, w tym wypadku decyzji, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego /art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a./. Analiza przedmiotowej sprawy w powyższym zakresie prowadzi do wniosku, że skarga jest nieuzasadniona. Przede wszystkim Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jak i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Treść tego przepisu została prawidłowo zinterpretowana i zastosowana przez organy sanitarne w odniesieniu do stwierdzonego stanu zdrowia I.G.. W sprawie niniejszej zebrany materiał dowodowy w postaci wyników przeprowadzonych badań medycznych oraz analiza epidemiologiczna pozwoliły na stwierdzenie u I.G. wystąpienia choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy, tj. zespół cieśni nadgarstka lewego, która jest wymieniona w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Rozpoznania tego dokonał WOMP orzeczeniem z [...] maja 2009 r. nr [...]. W orzeczeniu tym potwierdza się istnienie związku przyczynowego między stwierdzoną chorobą a warunkami pracy I.G., polegającej na produkcji wiązek kabli elektrycznych do samochodów. Z orzeczenia jednoznaczne wynika, że I.G. pracując w zakładzie skarżącej na 2-3 zmiany w akordzie, pracowała w pozycji wymuszonej, wykonując od 4000 do 7000 ruchów monotypowych rąk, które obciążały zarówno prawy jak i lewy nadgarstek. Powyższe orzeczenie lekarskie stanowiło podstawę decyzji organu I jak i II instancji. Skarżąca w toku postępowania kwestionowała orzeczenie lekarskie. W związku z tym PPIS, działając na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia, zwrócił się do WOMP o uzupełnienie wydanego orzeczenia. Jednostka ta w piśmie z [...] czerwca 2009 r. podtrzymała swoje stanowisko zawarte w orzeczeniu z [...] maja 2009r. W piśmie tym jednoznacznie wykluczono podłoże pozazawodowe rozpoznanego schorzenia. To stanowisko potrzymano również w piśmie z [...] lipca 2009 r. Należy zwrócić uwagę, że utrwalone jest stanowisko orzecznictwa, że organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli wydane ono zostało z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych i nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym (wyrok NSA z 23 lipca 2003 r., I SA 108/03). Skoro w przypadku I.G. uprawniona do orzekania w sprawie chorób zawodowych jednostka służby zdrowia orzekła o wystąpieniu u badanej choroby zawodowej i w orzeczeniu swym oraz w pismach stanowiących uzupełnienie orzeczenia, zawarła wnikliwą analizę warunków epidemiologicznych uzasadniając związek przyczynowy występujący między stwierdzonymi zmianami zdrowia a rodzajem i sposobem wykonywanej od wielu lat pracy zawodowej - to zasadność merytorycznego rozstrzygnięcia przez organy Inspekcji Sanitarnej w postaci stwierdzenia choroby zawodowej u I.G. nie może budzić zastrzeżeń. Jednocześnie podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że wobec takiego orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia, nie było podstaw do wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. Na podkreślenie zasługuje też fakt, że organ odwoławczy, który nie tylko kontroluje decyzję pierwszoinstancyjną w ramach złożonego odwołania ale także jest organem merytorycznym rozpoznającym ponownie sprawę - postępowanie odwoławcze przeprowadził bardzo wnikliwie. Organ II instancji uzupełnił materiał dowodowy w części dotyczącej przebiegu zatrudnienia i wykonywanych czynności na stanowiskach zajmowanych przez I.G. w "S". Sąd podziela stanowisko PWIS, iż łączny czas pracy w tym zakładzie oraz charakter pracy (wykładanie towaru, pisanie cen, podawanie towaru klientowi, obserwacja klientów, sprzątanie, kasowanie), zmniejsza okres narażenia i prawdopodobieństwo przeciążenia układu ruchu przed zatrudnieniem w zakładzie skarżącej. Organ odwoławczy opierając się na badaniach lekarskich, konsultacjach specjalistycznej jednostki orzeczniczej a także ocenie narażenia zawodowego wykluczającej pozazawodową etiologię rozpoznanych zmian chorobowych - w pełni zasadnie utrzymał w mocy decyzję stwierdzającą chorobę zawodową u I.G.. Zważywszy na wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej podjęcia i dlatego działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.