II SA/Go 307/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi C.B. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o zawieszeniu postępowania oddala skargę. 1. Postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania I. B. uchylił postanowienie Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] marca 2024 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania C. B. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...]w [...]. Stan tej sprawy przedstawiał się następująco. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2024 r. I. B., działająca przez pełnomocnika, zwróciła się do Burmistrza Miasta [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania C. B. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu wskazała, że przeciwko niemu toczy się postępowanie karne, w którym zostało wydane postanowienie o obowiązku opuszczenia wskazanego lokalu od dnia [...] stycznia 2024 r. W dniu [...] lutego 2024 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie. W jego toku pełnomocnik C. B. podnosząc, że nie opuścił on lokalu dobrowolnie, lecz w wyniku zastosowania wobec niego środka zapobiegawczego w postaci dozoru policji wraz z nakazem opuszczenia spornego lokalu i zakazem zbliżania się do wnioskodawczyni, złożył wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego lub uchylenia środka zapobiegawczego. Postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r.Burmistrz Miasta [...] zawiesił postępowanie w sprawie wymeldowania C. B. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w [...]. W jego uzasadnieniu organ powołał się na art. 97 § 1 pkt. 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej k.p.a.) stwierdzając, że postępowanie w sprawie należy zawiesić, "ponieważ wystąpiła o to strona postępowania, do czasu wydania prawomocnego wyroku w postępowaniu karnym". 2. Od tego postanowienia, zachowując termin, zażalenie wniósł pełnomocnik pani I. B. zarzucając mu niewłaściwe zastosowanie art. 98 § 1 k.p.a. oraz naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. W zażaleniu podkreślono, że zawieszenie postępowania może nastąpić wyłącznie na wniosek strony, na której żądanie zostało wszczęte. Nadto, że wykonując wydane w postępowaniu karnym postanowienie o zastosowaniu środków zapobiegawczych C. B. trwale opuścił lokal. 3. Uchylając zaskarżone postanowienie Wojewoda [...] stwierdził, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Po przedstawieniu prawnej charakterystyki art. 97 § 1 pkt 4k.p.a., organ stwierdził, że sprawa karna tocząca się przeciwko C. b. nie spełnia znamion zagadnienia wstępnego. Podkreślił, że postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia stanu faktycznego w sprawie o wymeldowanie powinno być prowadzone w postępowaniu administracyjnym. Okoliczność, że ustalenia dokonywane w innym postępowaniu (w tym przypadku karnym) mogą posłużyć za dowód w sprawie nie jest w ocenie organu zagadnieniem wstępnym. To zaś, że wyniki postępowania dowodowego w sprawie karnej mogą determinować ustalenia faktyczne sprawy administracyjnej, w szczególności przez to, że organ będzie mógł korzystać również z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie karnej i odnieść się do wyników tego postępowania i poczynionych w nim ustaleń ma znaczenie wyłącznie faktyczne, co oznacza, że taki związek nie odpowiada konstrukcji przesłanki, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. 4. W skardze wniesionej na całość postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] maja 2024 r. z zachowaniem terminu pełnomocnik C. B.zarzuciłmu: 1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie to jest art. 7, 11, 77 § 1, 80 k.p.a. przez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia (art. 107 § 3 i art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 140 i 144 k.p.a.); w szczególności niewyjaśnienia, że wydane w toku postępowania przygotowawczego postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] w przedmiocie zastosowania środka zapobiegawczego w postaci obowiązku nakazu czasowego opuszczenia lokalu przy ul. [...] w [...] nie stanowi prawomocnego orzeczenia zastępującego wolę skarżącego w przedmiocie trwałego opuszczenia miejsca pobytu - lokalu przy ul. [...] w [...]; 2) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez wadliwe przyjęcie, że prawomocne orzeczenie sądu w trwającej sprawie karnej, zakazujące C. B. zamieszkania w lokalu przy ul. [...] w [...] nie stanowi rozstrzygnięcia prejudycjalnego, podczas gdy wyłącznie prawomocny wyrok zakazujący C. B. może zastąpić wolę skarżącego w przedmiocie trwałego opuszczenia miejsca pobytu - lokalu przy ul. [...] w [...] - bez wydania prawomocnego wyroku zakazującego uczestnikowi zamieszkania w w/w lokalu niemożliwe jest wydanie decyzji o wymeldowaniu uczestnika z lokalu, bowiem C. B. zamierza nadal mieszkać w lokalu przy ul. [...] w [...]. Wobec powyższych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zobowiązanie organu II instancji do wydania w terminie 30 dni postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji; a nadto zasądzenie na rzez skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi te zarzuty i wnioski zostały rozwinięte. 5. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w postanowieniu. 6. W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2024 r. (k. 26-27 akt sądowych) pełnomocnik uczestniczki I. B. wniósł o oddalenie skargi. Do pisma dołączył kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w [...] skazującego C. B. za przestępstwo z art. 207 § 1 kodeksu karnego, zawierającego w swej treści również środki zapobiegawcze w postaci zakazu kontaktowania się i zbliżania do I. B. oraz zobowiązuje C. B. do opuszczenia przedmiotowego lokalu (por. k. 28 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Sprawa została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.). 8. Postanowienie Wojewody jest zgodne z prawem, jakkolwiek sąd nie podziela wszystkich motywów jego uzasadnienia. Nie ma to jednak istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit.a lub lit. c p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy bowiem zwrócić uwagę na treść zaskarżonego do Wojewody rozstrzygnięcia.W jego podstawie prawnej organ I instancji podał art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu organ powołał się jednak na wolę strony (pełnomocnika C. B.), który owszem wniósł o zawieszenie postępowania, ale nie jest stroną, na której żądanie zostało wszczęte postępowanie w sprawie (art. 98 § 1 k.p.a.). Na to, że ten wniosek (a nie zagadnienie wstępne) zadecydowało o zawieszeniu postępowania wskazuje również podana dalej treść art. 98 § 2 k.p.a., która nie ma zastosowania do spaw zawieszanych z urzędu na podstawie przesłanek wskazanych w art. 97 § 1 k.p.a. Co do zaś wzmiankowanego w tym postanowieniu postępowania karnego, organ w ogóle go nie opisał, wobec czego nie sposób ustalić, a tym bardziej skontrolować na czym oparte jest zagadnienie wstępne. W aktach sprawy znajduje się jedynie pismo Prokuratora Rejonowego w [...] o zastosowaniu wobec C. B. środka zapobiegawczego w postaci zakazu zbliżania się do I. B. oraz nakazu opuszczenia przedmiotowego lokalu. Nie ma jednak odpisu postanowienia o zastosowaniu tego środka zapobiegawczego i ustalenia czy było ono aktualne na dzień zawieszenia postępowania. Nie wiadomo też było wtedy, czego dotyczy postępowanie karne, na które powołuje się organ i na jakim było on etapie. Już z tych powodów zaskarżone do Wojewody postanowienie Burmistrza Miasta [...] o zawieszeniu postępowania musiało zostać uchylone. Precyzyjniejsze informacje zawiera dopiero pismo pełnomocnika uczestniczki, który powołał się na wyrok sądowy, zapadły jednak po wydaniu zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia Wojewody. 9. W odniesieniu jednak do, istotnego dla stron i akcentowanego przez Wojewodę, wątku autonomiczności postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania w aspekcie przesłanek dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członka rodziny). Chodzi tu zatem także o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem wykonania wiążących decyzji organów władzy publicznej w tym sądów lub prokuratury (por. wyroki NSA z 14 maja 2024 r., II OSK 700/23; 18 kwietnia 2024 r., II OSK 1862/21; 12 grudnia 2023 r., II OSK 1772/22; 16 maja 2023 r., II OSK 387/22; 17 listopada 2022 r., II OSK 1878/21; 22 czerwca 2020 r., II OSK 36/20; 18 czerwca 2019 r., II OSK 2025/17; 16 stycznia 2019 r., II OSK 360/17; 1 marca 2018 r., II OSK 2054/17; CBOSA). Chodzi tu także o środki zapobiegawcze stosowane w postępowaniu karnym (por. wyroki NSA z dnia 18 czerwca 2019 r., II OSK 2025/17 oraz 9 lipca 2024 r., II OSK 1295/23; CBOSA). Jak się podkreśla ogólny wymóg dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego w takich przypadkach nie może mieć istotnego znaczenia, gdyż opuszczenie lokalu, jako konsekwencja władczego działania organów władzy publicznej, najczęściej nie jest zgodne z wolą osoby, względem której taki środek jest stosowany (por. wyroki NSA z 13 października 2022 r., II OSK 3372/19 oraz z 1 czerwca 2016 r., II OSK 2388/14; CBOSA). 10. Ponieważ zaskarżone postanowienieWojewody, jak i całe postępowanie drugoinstancyjne, nie było obarczone wadami wymienionymi w poszczególnych przepisach art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). O kosztach wnioskowanych przez pełnomocnika uczestniczki I. B. (wniosek zawarto w opisanym wyżej piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2024 r.), zgodnie z przyjmowaną przez sądy administracyjne praktyką, nie orzeczono (negatywnie), bowiem prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu, który stanowiły podstawę prawną do uwzględnienia takiego wniosku.