II SA/Go 310/10

Dnia 30 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...]r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego B.G. kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2009r. E.G. zwróciła się do Urzędu Miejskiego o wymeldowanie byłego męża B.G. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego w [...]. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Burmistrz orzekł o niewymeldowaniu z pobytu stałego B.G. z lokalu nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w jego ocenie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki skutkujące wymeldowanie B.G. z pobytu stałego. Opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i nie wynikało z jego własnej woli. Strona wyraża chęć powrotu do stałego miejsca zameldowania, w mieszkaniu znajdują się jej rzeczy osobiste. B.G. nie posiada kluczy do mieszkania, często tam jednak przebywa, odwiedzając dzieci. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła E.G., zarzucając iż w sprawie nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego na okoliczność przebywania B.G. w przedmiotowym lokalu, nie przesłuchano dorosłej córki stron. Zarzuciła, iż decyzję oparto na wyjaśnieniach B.G., które nie polegają na prawdzie Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Wojewoda uchylił decyzję organu pierwszej instancji i sprawę przekazał organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez ustalenie, czy B.G. złożył w Prokuraturze zawiadomienie o tym, że była żona uniemożliwia mu zamieszkanie w spornym mieszkaniu lub czy złożył w sądzie wniosek o przywrócenie mu utraconego prawa do zamieszkiwania w lokalu, nadto o przesłuchanie w charakterze świadka córki stron oraz, o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Po przeprowadzeniu czynności nakazanych przez organ drugiej instancji, decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Burmistrz orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego B.G. z lokalu nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że B.G. nie zamieszkuje w spornym lokalu, nie toczy się postępowanie o przywrócenie utraconego przez niego prawa do lokalu. Wniesiony przez B.G. pozew o przywrócenie utraconego posiadania został mu zwrócony bez rozpatrzenia. Strona zamieszkuje w wynajętym lokalu, kilka razy w tygodniu przychodzi odwiedzać dzieci w mieszkaniu przy ul. [...]. Dalej organ stwierdził, że zadaniem organu ewidencji ludności jest przede wszystkim likwidowanie fikcji polegającej na niezgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, których obowiązek meldunkowy dotyczy. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł B.G. zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie, iż ustalony stan faktyczny odpowiada hipotezie normy prawnej wyrażonej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odwołujący się wskazał, iż w sprawie pominięto okoliczność, iż ze spornego lokalu nie wyprowadził się dobrowolnie, lecz z powodu zmiany zamków przez byłą małżonkę. Podał, iż wniósł do Sądu pozew o przywrócenie prawa do zamieszkania w spornym lokalu, jednak pozew ten nie został opłacony i sprawa nie została przez Sąd rozpatrzona. Obecnie zamieszkuje w wynajętym lokalu, jednak jest to lokal przejściowy i zamierza wrócić do lokalu przy ul. [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2010r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że strona od dwóch lat nie mieszka w spornym lokalu. Wytoczenie powództwa posesoryjnego suponuje domniemanie, że dana osoba korzystając z przysługującego jej środka prawnego stara się powrócić do spornego lokalu. Ochrona stanu posiadania wygasa jeżeli nie będzie dochodzona w ciągu roku od chwili dokonania naruszeń. W sytuacji, gdy dana osoba przez ponad rok nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia naruszonego posiadania, świadczyć to może o woli opuszczenia miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W rozpatrywanej sprawie B.G. podjął prawne kroki w celu ponownego zamieszkania w spornym lokalu dopiero po dwóch latach, w trakcie trwającego postępowania o wymeldowanie. Okoliczności te świadcząc dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu. Od powyższej decyzji B.G. wniósł skargę. W skardze skarżący wskazał, iż nie opuścił mieszkania dobrowolnie, lecz był do tego zmuszony z powodu wymiany zamków od drzwi mieszkania przez byłą żonę. Rzeczy osobiste skarżącego zostały wyniesione do piwnicy. W tym czasie skarżący mieszkał w różnych miejscach. Czynił pozaprawne starania w celu powrotu do spornego mieszkania. Zamieszkiwanie w innym lokalu ma charakter tymczasowy, ponieważ spornego mieszkania nigdy nie opuścił dobrowolnie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. W myśl art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (DZ.U. z 2006 r. Nr 139 póz. 993), zwana dalej ustawą, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Nie każde opuszczenie miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące stanowi podstawę do wymeldowania danej osoby. Jedynie dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu, któremu towarzyszy zamiar danej osoby opuszczenia go na stałe oraz skoncentrowania swego centrum życiowego w innym miejscu, mogą stanowić podstawę do wymeldowania. Rzeczą organu administracyjnego jest zatem ustalenie w toku postępowania wyjaśniającego, czy opuszczenie danego lokalu, przez osobę której postępowanie dotyczy, było dobrowolne, na trwałe oraz z zamiarem ulokowania swoich istotnych spraw życiowych w innym miejscu. Należy również wskazać, że przebywanie przez stronę postępowania w innym lokalu nie świadczy o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. wyrok WSA w Łodzi z 20 maja 2009 r., III SA/Łd 172/09, Lex nr 562870). Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodzi, że przesłanki wymeldowania, o których wyżej mowa, w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione. Okolicznością w sprawie bezsporną jest to, że w 2007 r. Wnioskodawczyni dokonała wymiany zamków w drzwiach od mieszkania położonego w [...], skutkiem czego skarżący nie mógł do niego wejść. W swoich zeznaniach złożonych w dniu [...] marca 2009 r. Wnioskodawczyni stwierdziła wprost, że nie odda kluczy byłemu mężowi i nie pozwoli, aby wrócił do mieszkania na stałe. Ustalenia powyższe, które - należy to podkreślić - są bezsporne, świadczą jednoznacznie, że opuszczenie lokalu przez skarżącego nie było dobrowolne. W toku postępowania administracyjnego skarżący konsekwentnie deklarował chęć powrotu do danego lokalu mieszkalnego, czego jedyną przeszkodą jest brak akceptacji ze strony Wnioskodawczyni. Okoliczność zamiaru powrotu do lokalu znajduje potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym, w tym w wywiadzie środowiskowym oraz w zeznaniach Wnioskodawczyni. Skarżący przebywa w danym lokalu kilka razy w tygodniu, odwiedzając dzieci. Fakt zamieszkiwania w innym lokalu, według twierdzeń skarżącego, wynika z niemożności zamieszkania w lokalu, w którym jest zameldowany. Powyższe okoliczności świadczą, o tym że skarżącemu nie towarzyszył zamiar opuszczenia mieszkania na stałe, nadto pomimo zamieszkiwania w innym miejscu, skarżący nadal zamierza powrócić do miejsca swego zameldowania. Sam fakt pobytu danej osoby, trwający nawet dłuższy okres czasu, poza miejscem zameldowania, nie przesądza o tym, że zachodzą podstawy do wymeldowania jej z danego lokalu. W sprawie należy zbadać przyczyny niezamieszkiwania w miejscu stałego pobytu, nadto okoliczności jego opuszczenia oraz zamiar osoby, której postępowanie dotyczy, co do miejsca ulokowania na przyszłość swoich istotnych spraw życiowych. W analizowanej sprawie, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że opuszczenie przez skarżącego lokalu położonego przy ul [...], było dobrowolne oraz trwałe. Przeciwnie, z akt sprawy wynika, że skarżącemu towarzyszy zamiar powrotu do tegoż lokalu, w innym miejscu nie ulokował swoich spraw życiowych, nadto to okoliczności faktyczne zmusiły go do opuszczenia mieszania. Argumentacja organu drugiej instancji zawarta w zaskarżonej decyzji nie była trafna. Okoliczność, że strona dopiero po upływie dwóch lat wystąpiła do sądu powszechnego z powództwem o ochronę utraconego posiadania nie uprawnia do przyjęcia, iż jej wolą jest opuszczenie lokalu na stałe. Różne mogą być bowiem przyczyny spóźnionego wystąpienia z powództwem, nadto w określonym stanie faktycznym osobie mogą przysługiwać również inne środki prawne zmierzające do ponownego zamieszkania w miejscu zameldowania. Należy zauważyć, że w sprawach, których przedmiotem jest zameldowanie osób, nie są istotne takie okoliczności, jak przykładowo; tytuł prawny do lokalu, sprawy majątkowe pomiędzy stronami postępowania, czy też układ wzajemnych relacji pomiędzy stronami. Sprawy meldunkowe mają bowiem służyć ewidencji ludności, czyli ustaleniu miejsca pobytu osób. W szczególności w sprawie o wymeldowanie okoliczność ewentualnego niezgodnego pożycia pomiędzy stronami, niezgodności charakterów, konfliktowego usposobienia strony, bądź nieprzyczyniania się do łożenia na utrzymanie rodziny przez jedną ze stron postępowania, nie mogą mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia, w sprawach administracyjnych dotyczących wymeldowania zakres orzekania organu jest bowiem odmienny. Z powyższych względów decyzje organów obydwu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 15 ust. 2 ustawy, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002 r. nr 153 póz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.