II SA/Go 312/15
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2015-07-23
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Maria Bohdanowicz, Sławomir Pauter
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wydania zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny i wycięcie drzew, uznając, że nie zaistniały "szczególnie uzasadnione potrzeby" właściciela lasu?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepis art. 13 ust. 2 ustawy o lasach. Stwierdzono, że przedstawione przez skarżących potrzeby (remont domu, powiększenie areału rolnego, rozwój działalności gospodarczej) nie miały charakteru "szczególnie uzasadnionych", który jest niezbędny do zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny. Sąd podkreślił, że ciężar wykazania tych szczególnych potrzeb spoczywa na właścicielu, a organy miały obowiązek jedynie potwierdzić ich obiektywne istnienie, co w tym przypadku nie nastąpiło.Stan faktyczny
Skarżący nabyli nieruchomość leśną i złożyli wniosek o zezwolenie na zmianę lasu na użytek rolny oraz wycięcie drzew, uzasadniając to potrzebą remontu domu, powiększenia areału rolnego i rozwoju działalności gospodarczej. Organy administracji odmówiły wydania zezwolenia, uznając, że przedstawione potrzeby nie spełniają kryterium "szczególnie uzasadnionych". Skarżący wnieśli skargę do sądu administracyjnego, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (m.in. brak przesłuchania stron) oraz prawa materialnego (m.in. błędną interpretację przesłanki "szczególnie uzasadnionych potrzeb" i niewłaściwość organu).Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 r. sprawy ze skargi B.S. i J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny i wycięcie drzew oddala skargę.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2015 roku nr [...], którą to decyzją na podstawie art. 39 ust. 5 i art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (Dz.U. tj. z 2013 r., poz. 595 ze zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 8, art. 13 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach (tj. Dz.U. z 2014 r., poz.1153) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania J.S. i B.S. od decyzji Nadleśniczego Nadleśnictwa z dnia [...] października 2014 roku w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny i wycięcie drzew, utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy.
Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia.
J. i B. małżonkowie S. w dniu [...] lipca 2013 roku nabyli na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego od Gminy prawo własności nieruchomości obejmującej działkę gruntu o numerze geodezyjnym [...] porośniętą lasem o powierzchni 1,044 ha zapisaną w księdze wieczystej Sądu Rejonowego – Zamiejscowy Wydział o nr [...]. Jako nabywcy złożyli do umowy oświadczenie, w którym zobowiązali się stosować w stosunku do nabytej nieruchomości racjonalną gospodarkę w rozumieniu ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach.
W listopadzie 2013 roku skarżący dokonali na przedmiotowej nieruchomości zabieg trzebieży późnej i zgodnie ze świadectwem legalności pozyskano w ten sposób 54,12 m³ drewna.
W dniu 13 stycznia 2014 roku, tj. 8 miesięcy po nabyciu przedmiotowej nieruchomości J.S. i B.S. złożyli w oparciu o art. 13 ust. 2 i 3 ustawy o lasach wniosek o wydanie zezwolenia o zmianę lasu na użytek rolny. W uzasadnieniu wniosku podali, że jego uwzględnienie pozwoli im na rozszerzenie upraw rolnych bądź rozwinięcie działalności gospodarczej prowadzonej przez B.S. dotyczącej wydobycia kruszywa. Natomiast pozyskane drewno przeznaczyliby przede wszystkim na remont starego domu rodzinnego B.S., w szczególności więźby dachowej, w którym obecnie zamieszkuje jego matka. Dom jest pokryty eternitem, a w przypadku wymiany więźby dachowej zastosowano by inny materiał – blachę.
Decyzją z dnia [...] lutego 2014 roku Nadleśniczy Nadleśnictwa działający w imieniu Starosty powołując się na art. 5 ust. 3, art. 13 ust. 2, 3, art. 19 ust. 3 i 5 oraz art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego odmówił wydania zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny i wycięcie drzew.
Po rozpatrzeniu odwołania J.S. i B.S. decyzją z dnia [...] lipca 2014 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżoną decyzję uchylono z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 6, art.7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Wskazano, że organ I instancji przeprowadzając dowód z oględzin nieruchomości uchybił przepisowi art. 79 k.p.a. nie zawiadamiając o terminie przeprowadzenia powyższego dowodu skarżących, którzy nie byli również obecni w trakcie przeprowadzania tego dowodu. Nadto wskazano, że organ I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia przesłanek wynikających z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach uzasadniające wydanie zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny, tj. nie wykazał szczególnie uzasadnionych potrzeb po stronie wnioskodawców.
W toku postępowania skarżący złożyli dokumenty dotyczące wysokości osiąganych przez nich dochody z tytułu prowadzonej przez B.S. działalności gospodarczej oraz świadczonej przez J.S. na podstawie umowy zlecenia pracy w biurze rachunkowym. Nadto przedstawili harmonogram spłaty kredytu zaciągniętego w 2013 roku na kwotę 150.000 zł.
Po zwrocie akt organ I instancji postanowieniem z dnia [...] września 2014 roku postanowił przeprowadzić dowód z oględzin przedmiotowej działki. O terminie oględzin zawiadomiono skarżących.
Przed terminem oględzin skarżący pismem z dnia [...] sierpnia 2014 roku poinformowali organ o zaistnieniu w sprawie nowych okoliczności. Poinformowali, że dach na budynku mieszkalnym został już rozebrany (usunięto eternit), natomiast więźba dachowa jest w bardzo złym stanie i wymaga również wymiany. Powyższy stan wymaga natychmiastowego podjęcia dalszych prac remontowych związanych wykonaniem nowej więźby dachowej i pokrycia dachu nowym materiałem, aby zabezpieczyć budynek przed dalszym zniszczeniem. Pozyskane drewno z lasu umożliwi kontynuacje prac remontowych wnioskodawcom. Nie posiadają środków finansowych, aby te prace przeprowadzić. Wyczerpuje to ich zdaniem przesłankę z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach tj. "szczególne uzasadnione potrzeby właścicieli lasu".
W dniu [...] września 2014 roku przeprowadzono w obecności B.S. i pełnomocnika wnioskodawców adw. T.R. oględziny działki nr [...]. W oględzinach tych brali jednocześnie udział m.in. inżynier nadzoru D.K., specjalista do spraw inżynierii leśnej Z.P., specjalista do spraw hodowli lasu M.M., leśniczy T.U.. W trakcie tej czynności zgodnie z wcześniejszym wnioskiem wnioskodawców przeprowadzono również oględziny budynku mieszkalnego położonego w miejscowości [...] podlegającego remontowi.
Z powyższej czynności sporządzono protokół w którym opisano aktualny stan lasu. Nadto sporządzono dodatkowy protokół opisujący stan techniczny budynku mieszkalnego.
Decyzją z dnia [...] października 2014 roku nr [...] Nadleśniczy Nadleśnictwa powołując się na art. 5 ust. 3, art. 13 ust. 2, 3, art. 19 ust. 3 i 5 oraz art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego odmówił wydania zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny i wycięcie drzew. W uzasadnieniu decyzji po przedstawieniu ustaleń poczynionych przez organ dotyczących stanu lasu oraz stanu technicznego budynku mieszkalnego podlegającego remontowi organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki dające podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o lasach właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasu i zapewnienia ciągłości ich użytkowania. Nadrzędnym celem prowadzonej gospodarki leśnej jest zachowanie lasów i korzystnego ich wpływu na otaczające środowisko oraz na warunki życia i zdrowia człowieka. Ustawodawca dopuścił możliwość zmiany lasu na użytek rolny w przypadku "szczególnie uzasadnionych potrzeb właściciela lasu" i jest to wyjątek od naczelnej zasady wyznaczonej przez ustawę jaką jest powszechna ochrona lasów i powiększanie jego zasobów. Dla ustalenia istnienia szczególnie uzasadnionych potrzeb nie wystarcza wystąpienie po stronie właściciela jakichkolwiek potrzeb, choćby nawet uzasadnionych, ale konieczne jest aby te potrzeby miały kwalifikowany charakter, czyli wyjątkowy, nadzwyczajny.
Wskazanie przez wnioskodawców okoliczności przemawiające za wyrażeniem zgody na zmianę lasu na użytek rolny, tj. zła sytuacja materialna rodziny, zamiar zwiększenia areału upraw rolnych lub rozwinięcie działalności gospodarczej dotyczącej wydobycia kruszywa, ewentualne stworzenie dodatkowego miejsca pracy takiego charakteru nie posiadają. Przedmiotowy las jest w bardzo dobrym stanie sanitarnym, stwierdzono w nim ślady bytowania zwierzyny. Jego położenie również przemawia za utrzymaniem tego lasu. Nieracjonalne byłby wycięcie lasu o powierzchni około 1 ha w stanie sanitarnym bardzo dobrym w celu przeprowadzenia remontu konstrukcji dachowej budynku mieszkalnego. Nadto wnioskodawcy wcześniej pozyskali w wyniku dokonanej tzw. trzebieży późnej 54,12 m³ drewna.
W wniesionym odwołaniu strona podniosła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 i w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez nie przesłuchanie skarżących, a w związku z tym zaniechanie przez organ I instancji wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności dotyczących spełnienia przez skarżących przesłanek z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach,
- art. 8 w zw. z art. 11 k.p.a. polegające na prowadzeniu przez organ I instancji postępowania w sposób naruszający zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej poprzez, dokonywanie ustaleń faktycznych bez przesłuchania stron, a więc w zakresie koniecznym do podjęcia decyzji, w szczególności spełnienia przesłanek z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach,
- art. 8 w zw. z art. 11 k.p.a. polegające na prowadzeniu przez organ I instancji postępowania w sposób naruszający zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej poprzez wydanie decyzji uniemożliwiającej wykorzystanie nieruchomości w sposób zgodny z wnioskiem o jej sprzedaż,
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 i w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez ustalenie przez organ I instancji istotnej okoliczności faktycznej sprawy, dotyczącej zakresu wniosku skarżących, w sposób sprzeczny z treścią wniosku z dnia [...] stycznia 2014 r. i załączonych do niego dokumentów, co wyraża się w przyjęciu, że skarżący domagali się zmiany lasu położonego na działce [...] o powierzchni 1,0744 ha w obrębie [...] na użytek rolny, podczas gdy skarżący złożyli taki wniosek dotyczący części opisanej nieruchomości o powierzchni 0,9513 ha, co wynikało z treści w/w wniosku oraz załączonej dokumentacji projektowej, zgodnie z którą do przekształcenia została wyznaczona część przedmiotowej działki o powierzchni 0,9513 ha, a pozostała cześć miała pozostać w niezmienionej postaci.
Druga grupa zarzutów dotyczyła naruszenia przepisów prawa materialnego tj.:
- art. 13 ust. 2 ustawy o lasach poprzez uznanie, iż po stronie skarżących nie zachodzą szczególnie uzasadnione potrzeby warunkujące zmianę lasu na użytek rolny, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przesłanki te zostały spełnione, oraz poprzez niewzięcie pod uwagę, że zmiana lasu na użytek rolny zgodna jest z interesem społecznym,
- art. 5 ust. 3 w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach poprzez zlecenie wykonywania nadzoru nad lasami w zakresie wydania decyzji, o której mowa w art. 13 ust. 2 w/w ustawy nadleśniczemu, podczas gdy opisane decyzje winny być wydawane wyłącznie przez starostów, a nie zlecanie do wykonania nadleśniczemu i wydanie na tej podstawie skarżonej decyzji,
- art. 6 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 21 pkt 2 ustawy o lasach poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie m.in. z uwagi ich zobowiązanie do prowadzenia racjonalnej gospodarki leśnej podczas gdy prowadzenie tejże może polegać na m.in. na pozyskiwaniu drewna, a nawet jego sprzedaży, co jest bardziej słuszne przy uwzględnieniu okoliczności, iż las porastający działkę jest "sztucznym" nasadzeniem oraz faktu, iż skarżący zobowiązali się do dokonania z powrotem nasadzeń po pozyskaniu drewna z działki.
W związku z powyższymi zarzutami skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez pozytywne rozpatrzenie wniosku z dnia [...] stycznia 2014 roku polegającego na wydaniu zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny i wycięcie drzew na działce o nr ewidencyjnym [...] oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Nadto skarżący wnosili o przeprowadzenie przez organ II instancjo dowodów z zawnioskowanych dokumentów, wyznaczenie rozprawy i przesłuchanie strony na okoliczności związane z spełnieniem przesłanki określonej w art. 13 ust. 2 ustawy o lasach.
Decyzją z dnia z dnia [...] stycznia 2015 roku nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 39 ust. 5 i art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (Dz.U. tj. z 2013 r., poz. 595 ze zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 8, art. 13 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach (tj. Dz.U. z 2014 r., poz.1153) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania J.S. i B.S. od decyzji Nadleśniczego Nadleśnictwa z dnia [...] października 2014 roku w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny i wycięcie drzew, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji przedstawił na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania oraz ustalenia poczynione w trakcie oględzin lasu a dotyczące jego aktualnego stanu oraz ustalenia dotyczące stanu technicznego budynku mieszkalnego w szczególności stanu więźby dachowej wymagającej wymiany w całości przed położeniem nowego dachu. Przedstawił również sytuację majątkową wnioskodawców Powołując się na treść art. 13 ust. 1 ustawy o lasach organ wskazał na podstawowy obowiązek właścicieli lasów dotyczący trwałego utrzymania i zapewnienia ciągłości użytkowania. Zgodnie z art. 13 ust. cytowanej ustawodawca dopuścił zmiany lasu na użytek rolny, ale jedynie w sytuacjach "szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów". Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ stwierdził, że za szczególne potrzeby z art. 13 ust. 2 ustawy mogą być uznane takie kwalifikowane przesłanki, które w sytuacji konkretnego właściciela przeważają nad zasadą ochrony i trwałości utrzymania lasu. Nie wystarczy wystąpienie po stronie właściciela zwykłych potrzeb, chociażby nawet uzasadnionych. Prawidłowa bowiem wykładnia art. 13 ust. 2 nie może być oderwana od całości uregulowań zawartych w przepisach ustawy o lasach. Zdaniem organu stan lasu, ślady bytowania zwierzyny dzikiej w drzewostanie, występowanie gatunków roślin chronionych przemawia za utrzymaniem trwałości utrzymania tego lasu. Drzewostan jest w bardzo dobrej jakości w I bonitacji. Powyższe czyni nieracjonalnym i sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki leśnej wycięcie przyszłościowego drzewostanu na tak dużej powierzchni, tylko po to by przeprowadzić remont dachu. Podniesiono nadto, że z tzw. trzebieży późnej wykonanej w listopadzie 2013 roku, właściciele lasu uzyskali ponad 54 m³ drewna, które można było na ten cel przeznaczyć. Sytuacja materialna skarżących nie jest odosobniona , a opisane cele dotyczące zagospodarowania działki oraz konieczność przeprowadzenia remontu domu nie uzasadniają zmiany lasu na użytek rolny. Nie mają one charakteru kwalifikowanego, wyjątkowego, które uzasadniałoby wyłączenie gruntu z gospodarki leśnej. Nie mają w niniejszej sprawie istotnego znaczenia również intencje jakimi kierowali się skarżący dokonując zakupu przedmiotowej nieruchomości od Gminy, Tm bardziej że zobowiązali się do stosowania racjonalnej gospodarki leśnej w rozumieniu ustawy o lasach. Organ zwrócił również uwagę, że wnioskodawcy nabyli nieruchomość za kwotę 40.000 zł, którą uiścili w chwili zawierania umowy. Odnośnie zarzutu, że wniosek dotyczył zmiany lasu na użytek rolny nie całej działki lecz tylko jej części, Kolegium stwierdziło, że nie stanowi to naruszenia przepisów prawa mających wpływ na rozstrzygnięcie, albowiem odmowa zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny dotycząca całej nieruchomości oznacza, iż rozstrzygnięcie to odnosi się także do części tej nieruchomości objętej wnioskiem. Organ nie uznał również za konieczne przeprowadzenie w niniejszej sprawie rozprawy, albowiem jej przeprowadzenie nie przyczyniłoby się do przyśpieszenia lub uproszczenia postępowania. Wobec wyjaśnienia przez organ I instancji okoliczności stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, nie było w świetle art. 89 § 1 k.p.a. konieczne wyznaczenie i przeprowadzenie rozprawy oraz w oparciu o art. 86 k.p.a. przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony. Dołączone do akt sprawy administracyjnej porozumienie zawarte w dniu [...] lutego 2002 roku wraz z aneksem z dnia [...] marca 2014 roku pomiędzy Starostą Powiatu a Nadleśniczym Nadleśnictwa wskazuje również, że nadleśniczy był uprawniony do wydania w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia wydając decyzję administracyjną.
J. i B. małżonkowie S. złożyli skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc następujące zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów prawa postępowania oraz prawa materialnego:
- art.. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez organ II instancji wadliwej decyzji organu I instancji,
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 i w zw. z art. 86 k.p.a. i art. 89 k.p.a. nieprzeprowadzenie zarówno przez organ I jak i II instancji dowodu z przesłuchania strony skarżącej oraz niewyznaczenie rozprawy pomimo złożenia wniosków w tym zakresie w toku postępowań obu instancji, co doprowadziło do wydania decyzji opartych na ocenie przesłanki "szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasu" (art. 5 ust. 3 w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach), bez przesłuchania właścicieli tegoż lasu w oderwaniu od rzeczywistej sytuacji życiowej, a w związku z tym zaniechanie przez organ I i II instancji wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności dotyczących spełnienia przez skarżących przesłanek z art. 13 ust. 2 ustawy,
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ustalenie przez organ I instancji istotnej okoliczności faktycznej sprawy, dotyczącej zakresu wniosku skarżących, w sposób sprzeczny z treścią wniosku z dnia [...] stycznia 2014 r. i załączonych do niego dokumentów, co wyraża się w przyjęciu, że skarżący domagali się zmiany lasu położonego na działce [...] o powierzchni 1,0744 ha w obrębie [...] na użytek rolny, podczas gdy skarżący złożyli taki wniosek dotyczący części opisanej nieruchomości o powierzchni 0,9513 ha, co wynikało z treści w/w wniosku oraz załączonej dokumentacji projektowej, zgodnie z którą do przekształcenia została wyznaczona część przedmiotowej działki o powierzchni 0,9513 ha, a pozostała część miała pozostać w niezmienionej postaci, następnie uznanie tej okoliczności za nieistotną przez organ II instancji,
- art. 8 w zw. z art. 11 k.p.a. polegające na prowadzeniu przez organ I i II instancji postępowania w sposób naruszający zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej poprzez, dokonywanie ustaleń faktycznych bez przesłuchania stron, a więc w zakresie koniecznym do podjęcia decyzji, w szczególności spełnienia przesłanek z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach,
- art. 8 w zw. z art. 11 k.p.a. polegające na prowadzeniu przez organ I i II instancji postępowania w sposób naruszający zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej poprzez wydanie decyzji uniemożliwiającej wykorzystanie nieruchomości w sposób zgodny z wcześniejszymi zapewnieniami przedstawicieli samorządu oraz w sposób zgodny z wnioskiem o jej sprzedaż,
- art. 13 ust. 2 ustawy o lasach poprzez uznanie, iż po stronie skarżących nie zachodzą szczególnie uzasadnione potrzeby warunkujące zmianę lasu na użytek rolny, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przesłanki te zostały spełnione, oraz poprzez niewzięcie pod uwagę, że zmiana lasu na użytek rolny zgodna jest z interesem społecznym,
- art. 5 ust. 3 w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach poprzez zlecenie wykonywania nadzoru nad lasami w zakresie wydania decyzji, o której mowa w art. 13 ust. 2 w/w ustawy nadleśniczemu, podczas gdy opisane decyzje winny być wydawane wyłącznie przez starostów, a nie zlecanie do wykonania nadleśniczemu i wydanie na tej podstawie skarżonej decyzji,
- art. 6 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 21 pkt 2 ustawy o lasach poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie m.in. z uwagi ich zobowiązanie do prowadzenia racjonalnej gospodarki leśnej podczas gdy, prowadzenie tejże może polegać na m.in. na pozyskiwaniu drewna, a nawet jego sprzedaży, co jest bardziej słuszne przy uwzględnieniu okoliczności, iż las porastający działkę jest "sztucznym" nasadzeniem oraz faktu, iż skarżący zobowiązali się do dokonania z powrotem nasadzeń po pozyskaniu drewna z działki.
W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że organ wydał zaskarżoną decyzję jedynie w oparciu o dokumenty, analizę stanu drzewostanu lasu oraz domu wnioskodawców, pomijając całkowicie ich sytuację życiową, którą należało ustalić przede wszystkim w oparciu o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, a której to przeprowadzenie czynności dowodowej zaniechano. Organ analizując okoliczności nabycia nieruchomości porośniętej lasem nie uwzględnił, że środki finansowe przeznaczone na jej zakup skarżący uzyskali poprzez zaciągnięcie kredytu, który muszą obecnie spłacać. Nie uwzględniono, że zamieszkują w mieszkaniu będącym tzw. kawalerką. Brak możliwości zmiany przeznaczenia lasy na użytek rolny powoduje, że aktualnie pozostają właścicielem, wymagającego remontu domu i lasu, który w takiej sytuacji nie jest im do niczego potrzebny. Kolegium w wielu kwestiach przyjęło bez żadnej analizy błędne stanowisko organu I instancji. Pozyskane z wykonanej trzebieży drewno nie nadawało się do wykorzystania do remontu więźby dachowej. Nie można podzielić stanowiska organu, że intencje wnioskodawców co do zakupu przedmiotowej nieruchomości pozbawione są jakiegokolwiek znaczenia przy rozpatrywaniu wniosku o zmiana lasu na użytek rolny. Ten sam zarzut skierowano odnośnie wcześniejszych zapewnień pracowników samorządowych dotyczących, że nie będzie przeszkód do wykorzystania nabywanej nieruchomości dla celów rolniczych lub związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Stanowiło to bowiem istotną okoliczność przemawiającą za nabyciem nieruchomości. Powyższe okoliczności godzą w interes prawny wnioskodawców oraz w zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Gdyby nie powyższe zapewnienia pracowników samorządowych, skarżący nigdy by się nie zdecydowali na kupno przedmiotowej nieruchomości. Dokonując oceny merytorycznej wniosku organy obu instancji pominęły nadto fakt, że wnioskodawcy zobowiązali się do rekultywacji nieruchomości po jej gospodarczym wykorzystaniu. Jest to zgodnie z opisanymi w art. 8 ustawy o lasach zasadami prowadzenia gospodarki leśnej. Nie uwzględniono, że poprzez zakup przedmiotowej działki skarżący chciał rozwinąć działalność celem poprawienia sytuacji materialnej i bytowej rodziny. Przeprowadzenie remontu budynku mieszkalnego m.in. dzięki pozyskaniu z działki drewna umożliwiłaby zredukowanie kosztów utrzymania rodziny związanych z wynajmowaniem mieszkania i wspólnego zamieszkania z matką skarżącego. Fakt wcześniejszego usunięcia z dach eternitu był związany z możliwością skorzystania z dotacji udzielanej na ten cel. Brak wykonania nowego dachu naraża strony na szkody związane między innymi z ewentualnym zalaniem pomieszczeń w budynku mieszkalnym. Z analizy orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że obowiązek ustalenia istnienia przesłanki ,,szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasu" spoczywa na organie, z którego to obowiązku organy w niniejszej sprawie nie wywiązały się w sposób należyty. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie przedstawił w sposób zgodny z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a sytuacji życiowej skarżących, koncentrując się jedynie na analizie stanu lasu. Za uwzględnieniem wniosku przemawia również interes społeczności lokalnej. W przypadku jego uwzględnienia skarżący mogliby rozwinąć swoją działalność gospodarczą i powstałaby możliwość zatrudnienia pracownika. Realizacja zamierzeń skarżących nie spowoduje żadnych ujemnych następstw dla lokalnego ekosystemu. Nadto zadanie skarżących przepisy ustawy o lasach nie dopuszczają przekazania wydawania decyzji w przedmiocie zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny w drodze zawartego porozumienia przez starostę nadleśniczemu. Z treści art. 5 ustawy o lasach, a w szczególności prawidłowo interpretowanym pojęciem "nadzoru nad gospodarką leśną" wynika, że sprawy związane z rozpatrywaniem wniosku właściciela lasu o którym mowa w art. 13 ust. 2 należy do wyłącznej kompetencji starosty i tylko ten organ władny jest podjąć decyzję w opisywanej materii.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do kontroli legalności funkcjonowania tej administracji, a jedynym kryterium orzekania przez sąd administracyjny jest legalność tj. zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Sąd administracyjny kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu administracyjnym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wykonaniu tego obowiązku, gdyż do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności decyzji wydanej na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym. W ramach tak określonej kognicji uchylenie zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny jest możliwe jedynie w sytuacji stwierdzenia, iż doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przy jego wydaniu nastąpiło naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub dające postawę do wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Nadto wskazać należy na przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że ocenia sprawę w jej całokształcie a nie jedynie w granicach wyznaczonych zarzutami.
Bezspornym w niniejszej sprawie było, że podstawę prawną odmowy wydania zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny i wycięcie drzew był przepis art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach. Przepis ten stanowi, że zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów.
Z uwagi na zawarte w skardze zarzuty dotyczące właściwości organu uprawnionego do wydawania decyzji w tym przedmiocie należy zwrócić uwagę również na treść art. 5 ust. 1 tejże ustawy zgodnie z którym nadzór nad gospodarką leśną sprawuje w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa właściwy terytorialnie starosta.
Dokonując oceny zarzutu dotyczącego właściwości organu do wydania decyzji o której mowa w art. 13 ust. 2 o lasach, a dotyczącej wydania zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny należy stwierdzić, iż w oparciu o art. 5 ust. 3 organ sprawujący nadzór nad gospodarką leśną w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa czyli starosta może w drodze po porozumienia powierzyć prowadzenie w jego imieniu spraw z zakresu nadzoru o których mowa w ust. 1 pkt 2, w tym wydawanie decyzji administracyjnych w pierwszej instancji nadleśniczemu Lasów Państwowych. W ustawie o lasach państwowych brak jest definicji pojęcia nadzoru. Natomiast w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy zawarto definicję pojęcia gospodarki leśnej. Zgodnie z tą legalną definicją przez gospodarkę leśną należy rozumieć działalność leśną w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania – z wyjątkiem skupu – drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Należy więc stwierdzić, że w pojęciu gospodarka leśna mieszczą się sprawy związane z utrzymaniem i powiększaniem zasobów i upraw leśnych czyli również sprawy związane z wyrażeniem zgody na zmianę lasu na użytek rolny. Decyzje podejmowane w tym zakresie niewątpliwie związane są z utrzymaniem i powiększaniem zasobów i upraw leśnych. Natomiast pod pojęciem nadzór dla którego najbardziej charakterystyczne jest ochrona danych dóbr i hierarchii między określonymi dobrami należy rozumieć upoważnienie organu nadzorującego do obserwowania poczynań podmiotów nadzorowanych w zakresie prowadzenia określonych spraw, określonej działalności i wkraczanie w tą działalność w sytuacjach wskazanych przez ustawodawcę. Takim wkraczaniem w działalność podmiotu będącego właścicielem lasy niestanowiącego własności Skarbu Państwa jest niewątpliwie wyrażanie zgody na wniosek osoby uprawnionej (w niniejszej sprawie właściciela lasu ) na zmianę lasu na użytek rolny o której mowa w art. 13 ust. 2 ustawy o lasach państwowych. Tym samym zgodnie z upoważnieniem zawartym w art. 5 ust. 3 starosta może w drodze porozumienia powierzyć prowadzenie w swoim imieniu spraw z zakresu nadzoru, w tym również wyrażania zgody na zmianę lasu na użytek rolny nadleśniczemu miejscowo właściwemu. Za taką wykładnią powyższych unormowań przemawia także wykładnia celowościowa wyżej wymienionych przepisów. Nie może budzić wątpliwości, że instytucja przekazania uprawnień w zakresie nadzoru miała na celu zapewnienie niezbędnego w tym zakresie udziału podmiotu profesjonalnie przygotowanego do wykonywania tych zadań jakim jest nadleśnictwo. Podejmowanie działań nadzorczych w zakresie działalności leśnej wymaga niewątpliwie takiej wiedzy, a organy administracji publicznej jak starosta takiego przygotowania mogą nie posiadać. Temu służy więc instytucja przekazania określonych uprawnień w drodze porozumienia nadleśniczemu. Nadto z taką interpretacją przepisu przemawia dalsza cześć przepisu art. 5 ust. 3 w którym stwierdzono "w tym wydawanie decyzji administracyjnych w pierwszej instancji". Odnosi się to do wydawania konkretnych rozstrzygnięć w sprawach dotyczących gospodarki leśnej, a nie tylko sprawdzania wywiązywania się określonych podmiotów z tych zadań i ewentualne sygnalizowanie Staroście konieczność władczego rozstrzygnięcia sprawy.
Skoro więc Starosta zwarł z Nadleśniczym porozumienie w przedmiocie powierzenia wykonywania nadzoru w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 5 ust. 3 ustawy o lasach, w tym wydawania decyzji sprawach określonych w art. 13 ust. 2 ustawy, należy stwierdzić, że Nadleśniczy Nadleśnictwa był upoważniony do wydania w imieniu starosty decyzji w przedmiocie wyrażenia zgody na zmianę lasu na użytek rolny. Porozumienie takie zostało zawarte pomiędzy w/w podmiotami w dniu [...] lutego 2002 roku. W pkt 1 porozumienia określono jakie sprawy o oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy o lasach zlecono prowadzenie Nadleśniczemu Nadleśnictwa, a w pkt 2 tegoż postanowienia wskazano, że nadleśniczy prowadzi i wydaje decyzje w sprawach zleconych w imieniu Starosty. W aneksie nr 8 do powyższego porozumienia zawartym przez jego strony w dniu [...] marca 2014 roku wskazano, że powyższe zlecenie obejmuje również wydawanie decyzji w I instancji w sprawach związanych z wydawaniem zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny (art. 13 ust. 2, 3 pkt 2 ustawy). Tym samym zarzut braku kompetencji po stronie Nadleśniczego Nadleśnictwa do wydania decyzji w przedmiocie wyrażenia zezwolenia na zmianę przeznaczenia lasu na użytek rolny należy uznać za bezzasadny. Przekazując prowadzenie m.in. powyższych spraw Nadleśniczemu Nadleśnictwa, Starosta nie naruszył swoich kompetencji ustawowych w tym zakresie.
Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów zawartych w skardze należy przede wszystkim odwołać się do art. 13 ust. 2 ustawy o lasach. Przepis ten stanowi, że zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasu. Pojęcie "szczególnie uzasadnione potrzeby" użyte w/w przepisie nie zostało ustawowo wyjaśnione. Przy tak skonstruowanym przepisie zmiana lasu na użytek rolny dopuszczalna jest jedynie w wyjątkowych, szczególnie istotnych sytuacjach, których występowanie stronna winna wykazać w swoim wniosku, przy czym rozstrzygnięcie takiej sprawy zapada w ramach uznania administracyjnego. Zmiana przeznaczenia lasu na użytej rolny musi być dla właściciela lasu czymś niezbędnym w danej sytuacji, przy czym potrzeba ta powinna być uzasadniona nie tylko z jego subiektywnego punktu widzenia, ale przede wszystkim przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów oceny sytuacji osoby i jej argumentów. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że nie wystarczy wykazanie wystąpienia uzasadnionych potrzeb po stronie właściciela lasu, natomiast konieczne jest jeszcze wykazanie ich szczególnego charakteru (wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 634/13, LEX nr 1507828, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14. Maja 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 1184/13). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 9 stycznia 2014 roku w sprawie II SA/Op 509/13 (LEX nr 1435321) wskazał, że ustawodawca dopuszcza możliwość zmiany przeznaczenia lasu na użytek rolny jedynie do specjalnej kategorii spraw, zmiana przeznaczenia lasu na użytek rolny musi być dla właściciela lasu czymś absolutnie niezbędnym w danej sytuacji. Dla ustalenia istnienia "szczególnie uzasadnionych potrzeb" nie wystarcza wystąpienie po stronie właściciela lasu jakichkolwiek potrzeb, tj. potrzeb zwykłych, choćby nawet uzasadnionych, ale konieczne jest jeszcze, aby te uzasadnione potrzeby miały charakter kwalifikowany, czyli wyjątkowy, nadzwyczajny, a zatem w sposób wyraźny odbiegających od potrzeb typowych (podobnie wyrok NSA z dnia 20 października 2011 r., w sprawie II OSK 1448/10 LEX nr 1151880). Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w doktrynie podkreśla się, że prawidłowa wykładnia przepisu art. 13 ust. 2 ustawy o lasach nie może ponadto być oderwana od całości uregulowań zawartych w tej ustawy. Obwarowanie możliwości zmiany przeznaczenia lasu wymienioną przesłanką związane jest z tym, że zmiana przewidziana w omawianym przepisie, pozbawiająca las jego konstytutywnych cech, stanowi wyjątek od wyraźnie określonych przez ustawodawcę w art. 13 ust. 1 ustawy obowiązków właścicieli lasów, polegających na trwałym utrzymywaniu i zapewnienia ciągłości użytkowania lasów. Odnosząc powyższe rozważania dotyczące treści przesłanki ,,szczególnie uzasadnione potrzeby" do realiów sprawy stanowiącej przedmiot sporu należy stwierdzić, że decyzja organu II instancji odpowiada prawu, nie narusza ona zarówno przepisów prawa materialnego, jak i też dokonując analizy przebiegu postępowania administracyjnego Sąd nie dopatrzył się naruszeń tych przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podziela wyrażone przez organ II instancji stanowisko, że okoliczności uzasadniające zdaniem skarżących wyrażenie zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny nie spełniają przesłanki szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli w rozumieniu art. 13 ust. 2 ustawy o lasach.
Z treści wniosku o wydanie zezwolenia na zmianę lasu na grunt rolny wynika, że skarżący poprzez likwidację lasu zamierzali powiększyć posiadany areał gruntów rolnych, a pozyskane drewno wykorzystać na remont poszycia dachowego w budynku mieszkalnym pokrytym eternitem, a pozostałą cześć przeznaczyć na opał. W dalszej części postępowania wyjaśniającego wskazywali na swoją trudną sytuację majątkową. W zeznaniach podatkowych za 2013 rok skarżący B.S. wykazał przychód w wysokości 117.422,96 zł, a koszty jego uzyskania określił na kwotę 110.682,80 zł. Natomiast J.S. wskazała, że utrzymuje się z wynagrodzenia osiąganego z tytułu umowy zlecenia zawartym z biurem rachunkowym. Z tego tytułu w okresie od stycznia do czerwca 2013 roku osiągała wynagrodzenie w wysokości 550 zł miesięcznie, a od lipca do grudnia 2013 roku w wysokości 275 zł miesięcznie. Matka skarżącego zamieszkująca w domu wymagającym remontu posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Nadto skarżący B.S. spłaca kredyt który zaciągnął jaki wynika z składanych oświadczeń w trakcie postępowania na kupno między innymi nieruchomości porośniętej lasem w wysokości 150.000 zł na okres 7 lat, obecnie rata wynosi 2.278,23 zł miesięcznie. Zgodnie z przedłożonym przez skarżących informacją o spłacie kredytu nie posiadają z tego tytułu żadnych zaległości. Na podkreślenie zasługuje w niniejszej fakt, że skarżący nie wykluczają w przypadku uzyskania zgody na zmianę lasu na użytek rolny rozpoczęcie eksploatację zalegających na tym terenie złóż pisku i żwiru, co potwierdza nie tylko składanie oświadczenia, ale także sporządzona na ich zlecenie i przedłożona do akt sprawy opinia geologiczna sporządzona przez geologa J.C., dotycząca udokumentowania złóż powyższych kruszyw na spornej nieruchomości. Nadto należy zauważyć, że remont budynku mieszkalnego, konieczność przeprowadzenia którego w niniejszej sprawie jest bezsporna, a w szczególności wymiana całego poszycia dachowego wraz z więźbą nie był podyktowany nagłym trudnym do przewidzenia zdarzeniem, a jedynie wynikała z okresu przez jaki był on użytkowany, co wynika z protokołu jego oględzin. Powyższe świadczy, że powyższa okoliczność była skarżącym znana już w chwili podjęcia starań o zakup spornej nieruchomości porośniętej lasem i jest wykorzystywana jedynie jako jedna z kilku okoliczności uzasadniających złożony wniosek o zezwolenie na zmianę lasu na użytek rolny. Zasadnie organu podniósł w zaskarżonej decyzji, że potrzeba przeprowadzenia remontu dachu budynku mieszkalnego nie może samo przez się przemawiać za uwzględnieniem wniosku skarżących. Do przeprowadzenia takiego remontu w szczególności pozyskania do tego celu drewna nie jest konieczne wycięcie prawie jednego hektara lasu, a do tego zmierza m.in. wniosek skarżących. Odnośnie zamiaru przeznaczenia pozostałej części pozyskanego drewna na opał odwołać się należy do notatki sporządzonej w trakcie oględzin lasu, z której wynika, że drzewostan (sosny, dęby i pojedynce brzozy i lipy) po wykonaniu trzebieży późnej jest w bardzo dobrym stanie sanitarnym. Są to drzewa liczące sobie po 30 lat. Przeznaczenie takiego drzewostanu przed uzyskaniem pełnej wartości przemysłowej do wycięcia i przeznaczenie m.in. na opał nie może być uznane za realizację zasad prowadzenia gospodarki leśnej określonej w ustawie o lasach, a które zobowiązali się stosować skarżący w chwili kupna nieruchomości będącej gruntem leśnym w rozumieniu art. 2 w/w ustawy. Przepis art. 8 wskazanej ustawy stanowi, że gospodarkę leśną prowadzi się według zasady powszechnej ochrony lasów, trwałości utrzymania lasów, ciągłości i zrównoważonego wykorzystania funkcji lasów i powiększania zasobów leśnych. Między innymi z zasady ciągłości i zrównoważonego wykorzystania funkcji lasów wiąże się odrzucenie koncepcji kategoryzacji lasów na lasy prawnie chronione, lasy o tradycji gospodarczej i plantacje drzew. Nie jest dopuszczalne różnicowanie lasów i stosowanych do nich zasad ich gospodarowaniem tak jak sugerują skarżący, iż sporny las położony na przedmiotowym gruncie pochodzi z nasadzenia sztucznego. W stosunku do takich gruntów leśnych obowiązują takie same zasady gospodarki leśnej jak do innych lasów w rozumieniu ustawy o lasach. Z realizacją zasady trwałego utrzymania lasów wiąże się ograniczenie dopuszczalności zmiany na użytek rolny wprowadzonej przepisem art. 13 ust. 2 ustawy o lasach. Taka zmiana pozbawia bowiem las jego konstytutywnych cech. Wskazać należy, iż za uwzględnieniem wniosku skarżących nie przemawia podnoszony przez nich zamiar zwiększenia powierzchni gruntów rolnych zwłaszcza, że zwiększenie to by dotyczyło o około 1 hektar. Nadto na wskazane wyżej okoliczności związane z faktycznym zamiarem wydobywania piasku i żwiru, faktyczna realizacja zamiaru zwiększenia przez skarżących powierzchni gruntów rolnych jest wysoce wątpliwa.
Mając powyższe rozważania na uwadze należy podzielić stanowisko organu, że o ile po stronie skarżących zachodzi uzasadniona potrzeba, przemawiająca za wyrażeniem zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny z ich subiektywnego punktu widzenia, o tyle wskazana przez nich argumentacja nie może być uznana przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów oceny za "szczególnie uzasadnione potrzeby właściciela lasu" w rozumieniu art. 13 ust. 2 ustawy o lasach.
Jak już wyżej wskazano, zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy właściciel lub inny podmiot z nim zrównany wykaże, że zaistniały szczególnie uzasadnione potrzeby. Jest to przesłanka, która musi bezwzględnie wystąpić, a ciężar dowodowy wykazania, że zaistniały szczególnie uzasadnione potrzeby, spoczywa na właścicielu. To właścicielowi znane są znane przesłanki leżące po jego stronie, które legły u podstaw złożenia wniosku w trybie art. 13 ust. 2 o lasach. Na organie natomiast spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu potwierdzenie obiektywne ich istnienie. W niniejszej sprawie organ podał ocenie wszystkie przesłanki podnoszone przez skarżących mające uzasadniać wydanie zezwolenia na zmianę przeznaczenia lasu na grunt rolny. Na organie wbrew twierdzeniom skarżących nie ciąży obowiązek "szukania" innych okoliczności przemawiających za uwzględnieniem takiego wniosku, dotyczących skarżących. Nie zasługuje tym samym na uwzględnienie zarzut dotyczący nie przeprowadzenia przez organ rozprawy celem ich przesłuchania na okoliczność przesłanek przemawiających za uwzględnieniem ich wniosku. Zgodnie z art. 89 k.p.a. organ administracji publicznej przeprowadza z urzędu lub na wniosek strony w toku postępowania rozprawę w każdym przypadku, gdy zapewni to przyśpieszenie lub uproszczenie postępowania lub wymaga tego przepis prawa. Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Natomiast w oparciu o art. 86 k.p.a. dowód z przesłuchania stron organ obowiązany jest przeprowadzić jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie podnosząc zarzut naruszenia w/w przepisów skarżący podnosili jedynie, że organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności istotnych do rozstrzygnięcia sprawy. Nie wskazał natomiast jakie to są okoliczności, nie wykazując przy tym jednocześnie, jaki one mają wpływ na wynik sprawy. W skardze podniesiono fakty wskazane przez organy obu instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, polemizując jedynie z dokonaną ich oceną przez organ. Odmienna ocena faktów ustalonych w trakcie postępowania wyjaśniającego nie jest wystarczającą podstawą nakładającą na organ obowiązek przeprowadzenia rozprawy i dowodu z przesłuchania strony. Odnośnie zarzutu dotyczącego zapewnień składanych przez pracowników samorządowych gminy odnośnie braku przeszkód w późniejszym wydaniu zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny, należy wskazać – pomijając czy rzeczywiście to miało miejsce – że nie jest to okoliczność istotna do rozstrzygnięcia sprawy. Sprawy dotyczące wydania zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny należą do kompetencji właściwego starosty lub wydającego w jego imieniu decyzję w oparciu o zawarte porozumienie nadleśniczego, a nie do samorządu gminnego. W przypadku takich zapewnień spory powstałe na tym tle nie należą do niniejszego postępowania. Mogą co najwyżej być przedmiotem sporu toczącego się między nabywcą lasu a jego zbywcą przed sądem powszechnym i to nie w przedmiocie wyrażenia zgody o zmianę lasu na użytek rolny.
O ile faktycznie we wniosku skarżący wnosili o zgodę na zmianę lasu na użytek rolny działki gruntu o powierzchni 0,9513 ha, a cała nieruchomość ma powierzchnię 1,0744 ha, o tyle odmowa wydania zezwolenia odnośnie całej działki o nr ew. [...] sama przez się nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Różnica w powierzchni objętej wnioskiem a powierzchnią całej działki wynosi 1231 m². (10744 m² – 9515 m²). Wskazać należy ze z uzasadnienia decyzji wynika, że powyższa rozbieżność nie miała żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Tak jak organ II instancji podniósł, rozstrzygnięcie organów dotyczące całej działki odnosi się również do części objętej wnioskiem.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut nie uwzględnienia przez organy faktu, iż skarżący nabywali przedmiotową nieruchomość z zamiarem ubiegania się w przyszłości o zezwolenie na zmianę lasu na użytek rolny. Organy dokonując oceny zasadności wniosku mają na uwadze stan faktyczny i prawny istniejący w chwili wydania decyzji. Plany skarżących istniejące w chwili podjęcia starań o nabycie gruntu porośniętego lasem co do dalszego sposobu jej eksploatacji, wykorzystania nie mają wpływu na wydanie rozstrzygnięcia przez organ w oparciu o art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, gdzie decydujący wpływ mają okoliczności obiektywne oraz słuszny interes społeczny, który w niniejszej sprawie z uwagi na okoliczności wyżej podniesione przemawiają za oddaleniem wniosku. Fakt możliwości ewentualnego powstania na rynku pracy dodatkowego miejsca pracy nie jest przesłanką, która sama przez się przemawiałaby za uwzględnieniem wniosku i przesądzała iż jest to zgodnie z interesem społecznym. Pod pojęciem interes społeczny należy bowiem rozumieć również m.in. zachowanie dóbr związanych ochroną przyrody środowiska, związaną z tym ochroną zdrowia, które to dobra przemawiają w niniejszej sprawie tak jak to przyjęły organy za odmową wydania zgody na zamianę lasu na użytek rolny.
Podnoszony przez skarżących istniejący jeszcze przed przystąpieniem do przetargu i zawarcie umowy sprzedaży po ich stronie zamiar innego wykorzystania nabytego gruntu leśnego i wykorzystanie go do prowadzonej działalności rolniczej lub gospodarczej świadczy wręcz o braku woli realizacji zasad gospodarowania gruntami leśnymi określonymi w ustawie o lasach. Świadczy o tym również bliskość czasowa między nabyciem lasu a złożeniem wniosku o zezwolenie na jego zmianę na użytek rolny. Wskazać należy, że zgodnie z twierdzeniami strony nabyli oni sporny grunt leśny ze środków finansowych pochodzących z kredytu, który mogli przecież wykorzystać bezpośrednio na remont budynku mieszkalnego, a w szczególności dachu.
Tym samym zarzutu dotyczące naruszenia przez organ art. 8 i 11 k.p.a należy uznać za pozbawiony podstaw prawnych. Sposób przeprowadzenia postępowania administracyjnego przez organ w niniejszej sprawie nie narusza zasady budzenia zaufania obywateli do organów administracji publicznej.
Mając powyższe na uwadze w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargą, uznając ją w całości za pozbawiona podstaw prawnych. Z uwagi na treść rozstrzygnięcia Sąd w oparciu o art. 199 i art. 200 p.p.s.a. nie znalazł podstaw do zasądzenia od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło