II SA/Go 314/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2008 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od złożonej skargi w wysokości 200 zł, J.S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podał, iż jego dochód składa się z renty w wysokości 590 zł (netto). Skarżący wskazał, że prowadzone przez niego gospodarstwo rolne nie przynosi spodziewanych plonów z uwagi na suszę i zniszczenie upraw przez dzikie zwierzęta. Uzyskane dopłaty w wysokości 37.000 zł przeznaczył na odtworzenie produkcji rolnej. J.S. podał, iż nie ma środków na uiszczanie alimentów w wysokości 1200 zł. Wniosek okazał się zasadny. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. J.S. na podstawie złożonych dokumentów i oświadczeń udowodnił, iż jego sytuacja majątkowa jest tego rodzaju, że poniesienie pełnych kosztów związanych z udziałem w postępowaniu sądowym mogłoby narazić skarżącego na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Nie ma podstaw do kwestionowana jego oświadczeń o niskiej wydajności prowadzonego gospodarstwa rolnego, jak również tego, że całość otrzymanych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych została przeznaczona na odtworzenie produkcji a także o istnieniu zaległości z tytułu alimentów. W konsekwencji należy przyjąć, że skarżący nie uzyskuje znaczących dochodów z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że J.S. nie posiada wolnych środków pieniężnych. Nadto skarżący osiąga niewielkie dochody z tytułu renty. W tym stanie rzeczy uzasadniony jest wniosek, iż uzyskiwane środki pozwalają jedynie na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych skarżącego. Analiza sytuacji majątkowej J.S. prowadzi zatem do wniosku, że skarżący nie posiada możliwości pokrycia kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.