II SA/Go 317/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant specjalista Magdalena Tyniec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2008 r. sprawy ze skarg H.S. i A.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania na własność działki dożywotniej oddala skargi. Decyzją [...] Starosta Z., na podstawie art. 118 ust. 2, 2a i 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, póz. 25, ze zmianami), oraz art. 104 k.p.a., odmówił H. S. i A. H. przyznania na ich własność działki dożywotniej o powierzchni 0,50 ha, położonej w obrębie S., gmina S.. W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją Naczelnika Gminy P., [...] orzeczono o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,43 ha - położonego w K. - od M. i B. małżonków D., w zamian za świadczenia emerytalne, przydzielając im jednocześnie działkę rolną o powierzchni 0,50 ha położoną na terenie gminy P. w dożywotnie użytkowanie (faktycznie było to kilka działek o łącznej powierzchni 0,50 ha). W związku ze zmianą miejsca zamieszkania, B. D. pismem [...] złożył wniosek o przydzielenie mu działki na obszarze Gminy S.. W piśmie [...] Naczelnik Gminy S. wyraził na powyższe zgodę, przydzielając wnioskodawcy działkę o powierzchni 0,50 ha oznaczoną numerem [...], położoną we wsi S.. W piśmie tym Naczelnik zaznaczył, że przekazanie gruntu nastąpi po sporządzeniu dokumentacji geodezyjnej. Organ ten podał, że w chwili przydziału B. D. działki dożywotniej oznaczonej [...] o pow. 0,50 ha - Gmina S. posługiwała się błędnymi danymi ewidencyjnymi, bowiem 18 listopada 1987 r. dokonano podziału ww. nieruchomości o całkowitej powierzchni 1,07 ha na działkę stanowiącą drogę dojazdową oznaczoną nr [...] o powierzchni 0,01 ha, działkę nr [...] o powierzchni 0,70 ha, oraz działkę nr [...] o powierzchni 0,36 ha. Działki nr [...] oraz nr [...] zostały zbyte w formie aktu notarialnego przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa na rzecz osób trzecich w 1999 roku. Wnioskiem z dnia 27 września 2007 r. A. H. oraz H. S., córki po zmarłych M. D. i B.m D. jako zstępne wystąpiły do Starostwa Powiatowego w Z. o zwrot działki oznaczonej nr [...]. Według oświadczenia wnioskodawczyń działka ta była użytkowana przez ich rodzinę do drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych z przeznaczeniem pod uprawę owocowo-warzywną. Jednocześnie organ podniósł, że z informacji przekazanej przez Urząd Gminy w P. wynika, że działki o powierzchni 0,50 ha, położone we wsi K. przydzielone M. i B. D. w zamian za świadczenia emerytalno-rentowe, na mocy decyzji Naczelnika Gminy P. z 1975 r. zostały zwrócone - decyzją [...] Kierownika Urzędu Rejonowego [...] - na własność ich użytkownikowi S.P. Dlatego też w ocenie organu kolejna nieruchomość nie może być przedmiotem zwrotu na rzecz wnioskodawczyń. Odwołanie od decyzji organu l instancji wniosły skarżące H. S. i A. H., które podtrzymały swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie podnosząc, że brak ostatecznego uregulowania sprawy wynika z błędów i bałaganu panującego w Urzędzie Gminy w S.. Zarzuciły powyższej decyzji brak powołania podstawy prawnej "która by przeczyła, że nam się nie należy działka dożywotnia po rodzicach". Jednocześnie stwierdziły, iż w ich ocenie ojciec - B. D. popełnił błąd, że nie doprowadził do sporządzenia dokumentacji geodezyjnej działki [...]. Decyzją [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., oraz art. 118 ust. 2, 2a i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7 póz. 25 ze zmianami), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał na dyspozycję art. 118 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy, stanowiącego przesłanki nieodpłatnego przyznania własności działki, oraz treść art. 118 ust. 2a określającego, że z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków. Organ odwoławczy podniósł, iż w przedmiotowej sprawie stronom nie przysługuje wymienione wyżej uprawnienie, gdyż wniosek nie dotyczy nieruchomości, która była objęta prawem użytkowania z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego, a taką nieruchomością były działki przekazane na podstawie decyzji Naczelnika Gminy P., [...]. Z analizy materiału dowodowego w ocenie organu II instancji nie można przyjąć, że działka oznaczona [...] o powierzchni 0,50 ha we wsi S. została formalnie przekazana B. D.. Zdaniem organu nie było to możliwe choćby z tego powodu, iż w dacie złożenia wniosku przez B. D.a formalnie działka ta już nie istniała, bowiem już w 1987 r. została podzielona na trzy inne działki o stosownych numerach: [...], [...] i [...]. W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało na zasadność argumentacji, na którą powołał się w swojej decyzji organ l instancji. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim złożyły -H. S. i A. H., uznając przedmiotowe orzeczenie jako krzywdzące, a zwłaszcza w ich ocenie przez zawinione działanie organu l instancji w zakresie braku prawidłowości oznaczenia działki przez nie użytkowanej, przytaczając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji z dnia 14 stycznia 2008 r. Starosty Z. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. wniosło o jej oddalenie podnosząc, że wnioskodawczynie nie władają faktycznie przedmiotową nieruchomością, a tym samym zachodzi brak spełnienia przesłanek określonych dyspozycja art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Również brak jest przedmiotu roszczenia wskazanego przez skarżące, bowiem działka oznaczona numerem 121 nie istnieje, a fakt zbycia na rzecz osób trzecich wydzielonych z opisanej wyżej nieruchomości działek gruntu, w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie wyłączenie przewidziane w treści art. 118 ust. 3 cytowanej ustawy. Na rozprawie sądowej, która odbyła się 24 lipca 2008 r., skarżące oświadczyły, iż sporną działkę użytkowały do "około 1996 roku", później zbierały na przedmiotowej działce jedynie owoce. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, bowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269, ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.". Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowił przepis art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, póz. 25, ze zmianami) - zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z ustępem 1 wymienionego artykułu osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, przyznano prawo ubiegania się o nieodpłatne przyznanie własności danej działki. Ustęp 2 tego artykułu dotyczy działki obejmującej budynki. Osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkaniowego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki o powierzchni niezbędnej do korzystania z nich. W przedmiotowej sprawie skarżące wywodzą swoje uprawnienia przyznania własności działki wydzielonej do dożywotniego użytkowania ich rodzicom na podstawie art. 118 ust. 2a ustawy. Przepis ten stanowi o tym, że z wnioskiem o przyznanie własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością. Zstępny zatem musi spełniać warunek faktycznego władania nieruchomością w zakresie odpowiadającym uprawnieniom rolnika, który przekazał gospodarstwo rolne Państwu. Sporną kwestią w rozpatrywanej sprawie jest to, czy wnioskowana działka o powierzchni 0,50 ha oznaczona numerem [...], położona we wsi S. w ogóle była przekazana w użytkowanie B. D.. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 133 p.p.s.a. podstawą wyrokowania sądu administracyjnego są akta sprawy. Dokonując oceny zarzutów zawartych w skardze należy pamiętać, iż w myśl przepisu art. 118 ustawy przedmiotem wniosku o przekazanie nieodpłatne na własność, niezależnie kim jest osoba uprawniona, jest nieruchomość, która została oddana w użytkowanie z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu. Na podstawie akt administracyjnych przedmiotowej sprawy można stwierdzić, że takie wymagania spełniają działki o łącznej powierzchni 0,50 ha położone na terenie gminy P., które zostały oddane w użytkowanie M. i B. D. decyzją nr [...]. Co do wnioskowanej działki [...] we wsi S. można jedynie stwierdzić, iż pismem [...] Naczelnik Gminy S. przydzielił tę działkę B. D., a przekazać ją miał po sporządzeniu dokumentacji geodezyjnej. Z akt sprawy natomiast wynika, że nigdy nie doszło do faktycznego przekazania tej działki. Żaden dokument załączony do sprawy nie wskazuje, aby przedmiotowa nieruchomość znajdowała się kiedykolwiek w użytkowaniu B. D.. Również organy administracyjne stwierdziły, iż brak jest dokumentów potwierdzających stanowisko skarżących. Działka oznaczona nr [...] w dacie pisma Naczelnika Gminy S. [...] była podzielona na trzy nieruchomości, tj. działki [...], [...] i [...]. Z tego też wynika, że sytuacja geodezyjna tej nieruchomości nie była wyjaśniona skoro Naczelnik Gminy S. pismem z dnia 20.03.1990 r. przydzielił B. D. działkę [...], a nie jakąkolwiek z wydzielonych, stwierdzając jednocześnie, że protokolarne przekazanie gruntu w użytkowanie nastąpi po sporządzeniu dokumentacji geodezyjnej na przedmiotową nieruchomość. Skarżące w odwołaniu od decyzji organu l instancji podniosły, że ich ojcu B. D. przydzielono działkę [...], ale nie przedstawiły na tę okoliczność jakichkolwiek dowodów twierdząc, że organ nie wskazał im żadnego przepisu, z którego wynikałoby, że sporna działka im się nie należy. Same skarżące natomiast potwierdzają, że wniosek o zamianę działki położonej w P. na działkę w S. złożyły wówczas, gdy ich ojciec B. D. mieszkał w Z.. Faktycznie więc przestał on użytkować jakąkolwiek nieruchomość rolną. W skardze stwierdzono, że na okres pobytu B. D. w Z. działkę w gminie P. użytkowały jego dzieci wraz ze współmałżonkami. Mając na uwadze powyższe okoliczności, należy odnieść się do treści art. 118 ust. 2a ustawy stanowiącego, że z "wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada". Odnosi się to zatem do osoby która włada dana nieruchomością, a nie władała nią - a w przypadku skarżących, potwierdzają one swoje użytkowanie "działki [...]" do połowy lat dziewięćdziesiątych (do około 1996 roku). Warunek faktycznego władania nieruchomością, o którym mowa w art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1993 r. Nr 71, póz. 342 ze zm.), po śmierci rolnika w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom (czyli prawa użytkowania) oznacza wymaganie osobistego użytkowania nieruchomości (faktycznego) przez zstępnego ubiegającego się o przyznanie prawa własności działki. Ponadto należy mieć na względzie to, że skarżące złożyły przedmiotowy wniosek w 2007 roku, a więc 13 lat po śmierci ojca i po przekazaniu S.P. działek w P. oraz 8 lat po sprzedaży działek w S. osobom trzecim. Ponadto nie bez znaczenia jest też fakt, iż działki w P. zostały decyzją [...] Kierownika Urzędu Rejonowego [...] przekazane na własność, na podstawie art. 118 ust. 1 i 2a ustawy, wnukowi B. D. -S.P.. Należy zatem przyjąć, iż w niniejszej sprawie zstępny użytkownika, który to -zgodnie z ww. decyzją z 1994 roku faktycznie użytkował nieruchomość określoną w art. 118 ust. 1 ustawy skorzystał przysługującego mu prawa wynikającego z art. 118 ust. 2a ustawy. Jak wynika z akt administracyjnych B. D. zmarł w 1994 roku i wówczas kolejna przesłanka wynikająca z cytowanego wyżej przepisu została spełniona - śmierć użytkownika (M. D. zmarła natomiast w 1980r.). Wobec powyższego uprawnienie zstępnych M. i B. D. do żądania nieodpłatnego przekazania na własność nieruchomości określonej w art. 118 ust. 1 ustawy zostało przyznane na rzecz S. P. W związku z tym, iż brak jest podstaw do uznania, że wnioskowana działka [...] była faktycznie w użytkowaniu B. D., jak również fakt, iż skarżące nie użytkowały tej nieruchomości w dacie złożenia wniosku o przeniesienie na ich rzecz prawa własności oraz z racji tego, że działki w P. otrzymał na własność na podstawie decyzji administracyjnej wnuk M. i B. D. - uznać należy, że przedstawione ze skargą akta administracyjne wskazują, iż ustalenia organu, których następstwem było wydanie zaskarżonej decyzji, należy ocenić jako prawidłowe i znajdujące poparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. W ocenie Sądu - w świetle obowiązujących przepisów oraz na podstawie analizy przedstawionych akt administracyjnych brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza obowiązujące przepisy prawa. W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Dz. U. Nr 153, póz. 1270, ze zmianami ) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.