II SA/Go 318/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokat A.G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, zwiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług- tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Wyrokiem Sądu Rejonowego, sygn. akt [...] z dnia [...] września 2012 r. A.B. (dalej również jako skarżąca) została zobowiązana do świadczenia alimentów na rzecz osób uprawnionych: D.S. PESEL [...] i M.S. PESEL [...] w łącznej wysokości 900,00 zł miesięcznie, począwszy od dnia [...] września 2012 r., w miejsce alimentów ustalonych wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2006 r. w sprawie [...] w kwocie łącznej 700 zł miesięcznie. W dniu 24 października 2017 r. do Urzędu Gminy wpłynął wniosek Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej - organu właściwego wierzyciela o podjęcie działań wymienionych w art. 4 i 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm. – dalej jako u.p.o.u.a.). Zgodnie z powyższym organ właściwy przeprowadza wywiad alimentacyjny z dłużnikiem i odbiera od niego oświadczenie majątkowe, a następnie przekazuje komornikowi sądowemu informacje mające wpływ na skuteczność prowadzonej egzekucji. Na tej podstawie organ I instancji w dniu 26 października 2017 r. skierował wezwanie do A.B. w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania oświadczenia majątkowego, a także ustalenia przyczyn niełożenia na utrzymanie osób uprawnionych do wysokości zasądzonych alimentów. Mimo doręczenia wezwania, skarżąca nie stawiła się na wezwanie. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. organ I instancji zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym o wystawienie zaświadczenia o stanie egzekucji za okres ostatnich 6 miesięcy, a w szczególności o podanie czy A.B. w ww. okresie wywiązywała się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwot bieżąco ustalonych alimentów. Z zaświadczenia z dnia [...] listopada 2017 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym S.S., prowadzącego postępowanie w sprawie egzekucji świadczeń alimentacyjnych wynika, iż egzekucja w sprawie A.B. jest bezskuteczna. W okresie sześciu miesięcy przed wydaniem decyzji skarżąca nie dokonała wpłat z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. z upoważnienia Wójta Gminy, Kierownik Referatu Spraw Obywatelskich i Organizacyjnych uznał A.B. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Od decyzji organu I instancji A.B. złożyła odwołanie wskazując, że decyzja jej wobec niej krzywdząca, organ nie zbadał i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności związanych z alimentacją. Podkreśliła, że od wielu lat była osobą bezrobotną pozostającą na utrzymaniu konkubenta. Od maja 2017 r. podjęła pracę na 1/4 etatu z płacą zasadniczą w kwocie 500 zł brutto. Z dniem [...] czerwca 2017 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę z tytułu egzekucji świadczeń alimentacyjnych potrącając po miesiąc z wynagrodzenia 252,10 zł. Skarżąca ponadto wskazała, że systematycznie płaci po 100 zł, a z uwagi na trudną sytuację materialną nie jest w stanie uiszczać alimentów w pełnej wysokości. Skarżąca wyjaśniła również, że jej niestawiennictwo na wezwanie organu było spowodowane chwilowym pobytem za granicą. Do odwołania skarżąca dołączyła dowody wpłat oraz dokonywanych potrąceń z wynagrodzenia. Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. organ I instancji zwrócił się do Komornika Sądowego o wskazanie jakiej sprawy i jakich dzieci A.B. dotyczyły załączniki dołączone do odwołania. W odpowiedzi na to pismo Komornik Sądowy poinformował, że załączone dowody wpłat dotyczyły innej sprawy dłużnika tj. – [...] – organem właściwym wierzyciela jest Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej. Dnia 29 stycznia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO) zwróciło się do organu I instancji o podanie informacji czy zwrotne potwierdzenie odbioru doręczenia A.B. wezwania z dnia [...] października 2017 r. zostało skutecznie doręczone. W pisemnym oświadczeniu z dnia [...] lutego 2018 r. A.B. oświadczyła, iż podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru złożył S.K., z którym strona wspólnie mieszkała a wezwanie przeczytała, lecz w nawale spraw bieżących zapomniała zgłosić się na wezwanie do urzędu. Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] SKO utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Stosownie do przepisu art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a., organ I instancji nie wydałby decyzji, gdyby skarżąca przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywała się w każdym miesiącu z zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, co w przedmiotowej sprawie winno stanowić kwotę nie niższą niż 450 zł w każdym miesiącu. Z zaświadczenia Komornika Sądowego nie wynika, by powyższa sytuacja miała miejsce. Dłużnik powinien dokonywać wpłat po minimum 450 zł miesięcznie od czerwca 2017 r. do listopada 2017 r. Na tej podstawie SKO uznało, że organ I instancji prawidłowo wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2017 r. Nie naruszył art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a., ponieważ mimo wezwania organu A.B. nie stawiła się, uniemożliwiając tym samym przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do uznania jej jako dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zdaniem SKO organ I instancji prawidłowo wyjaśnił stan faktyczny, który znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym. Skarżąca podważając te ustalenia nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie swojego stanowiska poza deklaracjami w odwołaniu, iż niestawiennictwo w urzędzie gminy podyktowane było chwilowym pobytem za granicą. Natomiast w swoim oświadczeniu z dnia [...] lutego 2018 r. zeznała, że wezwanie przeczytała, lecz w natłoku spraw spóźniła się zgłosić na wezwanie. Zdaniem Kolegium nawet deklarowane wpłacanie zobowiązań przez skarżącą po 100 zl miesięcznie oraz zajęcie wynagrodzenia za pracę z tytułu egzekucji świadczeń alimentacyjnych w wysokości 252 zł miesięcznie nie wypełnia warunku określonego w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. dla niewydawania decyzji uznającej dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższą decyzję SKO złożyła A.B.. Skarżąca powieliła swoją argumentację zawartą w odwołaniu z dnia [...] grudnia 2017 r., a ponadto zadeklarowała, że przy wsparciu rodziny jest w stanie podjąć próbę płacenia kwoty co najmniej 450 zł oraz podjąć próbę spłaty posiadanych zaległości alimentacyjnych. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie, ewentualnie o zmianę decyzji i uznanie, że nie jest dłużnikiem alimentacyjnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. za skarżącą stawił się pełnomocnik radca prawny K.G. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wskazując, że organy nie wykazały, że nie doszło do przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego z winy strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest uznanie skarżącej za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podstawę prawną do przyznania takiego statusu i wydania stosownej decyzji w tym przedmiocie stanowi art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a., zgodnie z którym, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (ust. 3). Z kolei art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. stanowi, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika, który przez ostatnie 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze swych zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% wysokości bieżąco ustalonych alimentów. Z przytoczonych przepisów wynika, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3, a decyzja w tym przedmiocie może zostać wydana, jeżeli nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3a. Do uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wystarczy, że uniemożliwia on przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i nie złoży oświadczenia majątkowego, a jednocześnie przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów (wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2017 r., I OSK 2904/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl -dalej CBOSA). W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest fakt, że A.B. nie stawiła się w organie I instancji w celu sporządzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. Wezwanie dotyczące tych czynności zostało wysłane na prawidłowy adres i zawierało pouczenie o treści art. 5 ust. 3 i art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżąca zapoznała się z treścią wezwania. Nie sposób uznać, iż podane przez skarżącą przyczyny niestawiennictwa w postaci natłoku spraw, czy wyjazdu za granicę świadczą o tym, iż nie została spełniona przesłanka "uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego". Należy zauważyć, że twierdzenia skarżącej są gołosłowne i nie zostały poparte jakiegokolwiek dowodami. Nadto nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżąca poinformowała organ o braku możliwości stawienia się do organu w wyznaczonym terminie (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2017 r., I OSK 2904/15, CBOSA). Skarżąca nie podjęła jednak żadnych czynności. Wskazać również trzeba, że po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych skarżąca [...] listopada 2017 r. stawiła się do organu I instancji, lecz i w tym momencie nie podjęła czynności w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Zdaniem Sądu podane okoliczności uzasadniają wniosek, że zaistniała jedna z przesłanek uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wskazanych w art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a., tj. gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie trafnie przyjęły, że nie został spełniony warunek wynikający z art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarżąca jest zobowiązana do łożenia tytułem alimentów na rzecz D.S. i M.S. w łącznej kwocie 900 zł miesięcznie. Z pism komornika sądowego wynika, że przez okres ostatnich 6 miesięcy, skarżąca nie wywiązała się w wskazanym okresie ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 450,00 zł miesięcznie, czyli stanowiącej 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Należy dodać, że organ II instancji wyjaśnił, że nawet zsumowanie na poczet alimentów kwoty 100 zł uiszczanej miesięcznie przez A.B. oraz kwoty 252,10 zł z tytułu zajęcia w ramach postępowania egzekucyjnego wynagrodzenia za pracę skarżącej, nie pozwala na uznanie, iż została spełniona przesłanka z art. 54 ust. 3a u.p.o.u.a. Mając na uwadze powyższe ustalenia, w ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo uznały, że zachowanie skarżącej wyczerpało dyspozycję art. 5 ust. 3 i 3a u.p.o.u.a., co stanowiło w konsekwencji podstawę do wydania decyzji o uznaniu skarżącej - jako dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z tych względów Sąd, stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa materialnego. Ponadto Sąd nie stwierdził naruszeń przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę (pkt I wyroku). W kwestii kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 3, § 4 ust. 3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714 ze zm.) – punkt II wyroku.